مقالات و پایان نامه ها

تعریف جو خلاقانه

تعریف جو خلاقانه

بووی[1] (1993)، اشاره می کند که وقتی خلاقیت و نوآوری، مورد انتظار کارکنان و مدیران باشد ، این انتظار بر فرهنگ سازمانی حکمفرما می شود و فضایی سرشار از تغییرات ایجاد می کند.

از اواسط 1980 تا پایان 1990 چندین محقق با تمرکز بر روی عوامل جو سازمانی توانستند خلاقیت و نوآوری را  مورد توجه قرار دهند، از جمله اکوال[2] در 1983 که برای بررسی جو خلاقانه، پرسشنامه ای خلق کرد که شامل ده بعد برای مقایسه سطح نوآوری سازمان ها بود (اسمایل، 2005: 23).

هارینگتون[3] (1990)، بر مبنای شناخت محیط زیست در زیست شناسی، نظریه اجتماعی خویش را از خلاقیت پایه ریزی می کند.او معتقد است : خلاقیت محصول فرد واحدی، در یک زمان واحد، در جای خاص نیست.بلکه عبارت است از یک اکوسیستم است، همانگونه که در اکوسیستم در زیست شناسی موجودهای زنده با یکدیگر و با اکوسیستم شان مرتبطند در اکوسیستم خلاق نیز همه اعضا و همه جنبه های محیطی در حال تعامل می باشند.

هالی[4] (1995)، صاحبنظر سیستمی خلاقیت، بر نقش محیط در شکل گیری خلاقیت تاکید کرده و بیان می کند که نمیتوانیم به افراد و کارهای خلاق آنها جدای از محیطی که در آن فعالیت می کنند بپردازیم.زیرا خلاقیت هرگز نتیجه عمل فرد به تنهایی نیست.برخی از صاحبنظران بر اساس دیدگاه اکولوژی در زیست شناسی، نظریه اجتماعی خلاقیت را ارائه می کنند. به عقیده آنها خلاقیت محصول فردی و شخصی منفک از محیط نیست، بلکه خلاقیت یک اکوسیستم است. همانطوری که در یک اکوسیستم موجودات زنده با هم مرتبطند، در اکوسیستم خلاقیت نیز همه اعضا با جنبه های محیطی در تعامل با یکدیگر بوده تا اینکه خلاقیت شکل بگیرد.

مطلب مشابه :  تعاریف مدیریت دانش

خلاقیت هر نظام اجتماعی، پدیده ای مبتنی بر نظم منطقی و تابعی از خلاقیت افرادی است که نظام از آنها تشکیل شده است. همان‌گونه که برای رشد گیاه، محیط و فضای مناسب مورد نیاز است، برای شکوفایی خلاقیت هم فضای مناسب باید وجود داشته باشد تا ذهن و حافظه افراد برای پرداختن به ایده های نو و ایجاد فرصت های تازه آزاد شود. نوآوری با خلق ارزش همراه است. خلاقیت، موتور نوآوری است. اساس و عصاره خلاقیت‌، ترکیب و تلفیق دو یا چند فکر و ایده است، برای رسیدن به ایده ای کاملاً جدید.‌ خلاقیت طرفدار و نتیجه ذهن آماده است و اغلب نتیجه نارضایتی فرد از وضعیت موجود است. خلاقیت هم به فرد و هم به محیط او بستگی دارد (خلیل، ترجمه اعرابی و ایزدی، 1381: 70).

هومن (1381) به نقل از ترنر معتقد است که نوآوری در سازمانهایی شکل می گیرد که :

* تمامی فرصتهای لازم برای خلاقیت در اختیار کارکنان قرار گیرد.

* خطرپذیری تحت عنوان ابتکار و نوآوری کاملا تشویق شود.

* اشتباهات به عنوان هزینه منصفانه یادگیری و نوآوری در نظر گرفته می شود.

* افراد مجاز به ابراز اندیشه ها، رویه ها و راهبردهای جدید می باشند.

زمانی که جوی خلاقانه در سازمان به وجود آمد، مدیریت باید این فضا را از طریق ترغیب و تشویق افراد حفظ کند تا این رفتارها در سازمان تداوم یابد. تلاش مدیران در این جهت است که برای سازمانها شرایط و بستری فراهم کنند که زمینه نوآوری و کارآفرینی در آنها مناسب تر و مستعدتر باشد(پرداختچی و شفیع زاده،1385: 114).سعیدی کیا (1387) معتقد است که محیط مناسب برای بروز خلاقیت، انگیزش را در افراد برای ابراز تفکر جدید و خلاق افزایش می دهد.

مطلب مشابه :  تاثیر سبک مدیریت تحول گرا بر نوآوری

همه افراد در فعالیتها و اعمال خود درجه ای از خلاقیت را ارائه می دهند و توانایی تفکر خلاق به طور بالقوه و به نحوی فطری در همه انسانها وجود دارد اما ظهور آن مستلزم پرورش آن است.توین بی معتقد است، ایجاد فرصت برای پرورش خلاقیت برای هر جامعه به منزله مرگ و زندگی است.ارنست دیل معتقد است که یکی از روشهای مهم متبلور کردن خلاقیت، ایجاد فضای محرک، مستعد و بطورکلی خلاق است(قیدر و فراستی، 1389: 68).با توجه به اهمیت نقش خلاقیت و نوآوری در ایجاد جو خلاقانه، در ابتدا ضمن تعاریفی از خلاقیت و نوآوری، عوامل موثر در ایجاد و پرورش جو خلاقانه بیان خواهد شد و سپس نقش جو خلاقانه در ارتقاء کارآفرینی سازمانی مورد مطالعه و بررسی قرار خواهد گرفت.

[1] Bovee

[2] Ekval

[3] Harrington

[4] Hoyle

92