پایان نامه ها

مقاله رایگان با موضوع مجاز مرسل، قضا و قدر، ظلم و ستم

دانلود پایان نامه

مرسل بودند. از جمل? مجاز مرسل میتوان به اشعار زیر اشاره کرد:
قَد عِشتُ غَیرَ مُطأطِئ ٍ فی دولَهٍ خَضِعَت لجائِر حُکمِها الأعناقُ
(الزهاوی، 1972،ج1: 175)
(در کشوری زندگی میکردم که همه مردم در برابر ستمهای حکمرانان خود متواضع بودند، ولی من در مقابل آن ظالمان سر خم نمیکردم.)
در این بیت منظور از اعناق(گردنها) کل وجود انسان است که با علاق? جزئیه برای انسان بکار رفته است، همین معنا را بهار اینگونه بیان میکند:
گویم ای نادان بظلم ظالمان گردن منه او بخارد گردن و ریش و ذقن، من با کیم
(بهار، 1358،ج1 : 419)
زهاوی در بیت دیگری چنین میگوید:
لا تَنتظِر لعصـابی رُشداً
فیهِم تَساوی الرأسُ و الذنبُ
لمّا رَأوا أنّ الُوجوهَ عَنَت
رَکَبوا الغرورَ وَ بِئسَما رَکبُوا
(الزهاوی، 1924 : 191)
(منتظر رشد و هدایت خاندان من نباش، چرا که در میان آنها همه، چه خوب و چه بد با هم برابرند. آنهنگام که دیدند دیگران تسلیم شدند، چقدر بد سوار بر مرکب غرور و تکبر شدند)
در این بیت وجوه برای تمامی شورشیان با علاقی? جزئیه بکار رفته است و به جای آنها فقط صورت آنها را بیان کرده است؛ چه بسا، سبب اصلی آن این است که زمانی که انسان در مقابل افراد زیادی قرار میگیرد، صورتهای آنهاست که ابتدا در ذهن مجسم میگردد و همچنین انسان با صورت است که شناخته میشود.
شاعر در بیت زیر گورها را مجازاً به جای مردگانی که ساکت و آرام درون قبرهای خود آرمیدهاند، به کار برده است، بنابراین علاقه محلیه است:
ضَجِرَت مِن هذا السُکونِ القُبورُ إنفَضوا عَنکُم الخُمُولَ و ثُورُوا
(همان: 242)
(قبرها هم از این سکوت مرگبار هم به ستوه آمدند. کاهلی و سستی را از خود بزدایید و بپاخیزید.)
“روزگار، دنیا، جهان، فلک، آسمان و زمین و یا قضا و قدر” از کلماتی است که بسیار در اشعار زهاوی و بهار به صورت مجازی بکار رفته و معنای متفاوتی دارند. مانند این اشعار :
وَ قَد بسطَ الشَیطانُ فی الأرضِ حُکمَه وَ لَم یَبقِ لِلدَیّـانِ حـولٌ و سُلطان
(ناجی،1963: 333)
(حکومت شیطان بر روی زمین گسترده شدو برای خداوندی که حاکم هم? کائنات است، سلطنتی نماند.)
در این بیت منظور از زمین، “اهالی زمین و مردم روزگار” هستند که با علاق? محلیه بکار رفته است. اما در ابیات دیگری با علاق? مسببیه به معنای پروردگار است:
با بنده فلک چرا به جنگ است سبحان الله این چه رنگ است
(بهار، 1358،ج1 : 208)
“فلک” مجاز از مردمی است که در مقابل ظلم و ستم محمدعلی شاه ایستاده بودند. همانگونه که در بیتی دیگر از آن با عنوان چرخ روزگار بکار میبرد:
بــودم روزی به شهر تبــریز
آقــا و ولی عهـد و با چــیز
و اینک شدهام ز دیده خونریز
کاین چرخ چرا دورنگ است
(همان: 208)
اما گاهی به جای خداوند، بکار میرود:
قَد عَلِمَتنا السَماءُ
أنّ العِـداءَ شِقاءٌ
الدیـنُ فیه وِفاقٌ
وَ لیـسَ فیه عِداءٌ
(الزهاوی، 1972،ج1 : 350)
(آسمان به ما آموخته است که دشمنی، همان بدبختی است. دین اسلام به دوستی و صلح فراخوانده است و در آن هیچگونه دشمنی نیست)
“سماء” مجاز از پروردگار است که شاعر با علاق? مسببیه آن را بیان کرده است، چرا که خداوند علت العلل و سبب وجود آسمان است. البته میتوان به علاق? محلیه هم گرفت، چه، در بیشتر حالات، آدمی خدا را در آسمان به عنوان بالاترین جایگاه، تصور میکند. همچنین جایگزینی کلمه آسمان به جای پروردگار، تعریضی است به مردمِ روزگارِ شاعر که به جای اراده و خواست خداوند، امور زندگی را به فلک و یا آسمان رجوع میدادند. در بیتی دیگر بهار چنین میگوید:
کای خردمند وزیری که نپرورده جهان چون تو دستور خردمند و وزیر هنری
(بهار، 1358،ج1: 213)
در این بیت جهان به جای پروردگار بکار رفته است، از آنجا که خداوند سبب بوجود آمدن جهان است، این واژه با علاق? مسببیه در این بیت بکار رفته است. زهاوی در برخی از ابیات طنز خود به جای جهنم و بهشت از کلمات زیر استفاده کردهاست:
فَما بَقیت تَنهاهُ نارُ جَهَنّم وَ لا لَبِثَت تَعزیه حورٌ وَ غِلمان
(ناجی،1963: 333)
(حتی ترس از آتش جهنم و اشتیاق به حوریان و غلامان بهشتی آدمی را از کارهای ناپسند باز نمیدارد.)
منظور از آتش جهنم همان عذاب الهی در دوزخ است و حوریان و غلامان همان نعمتهای بهشتی هستند که با علاق? جزئیه، به کار رفتهاند. البته میتوان ادعا کرد شاعر به قسمتی از نعمتهایی اشاره دارد که ظاهرنمایان بیشتر به امید رسیدن به آنها، اعمال دینی خود را انجام میدادند. همچون حوریان و غلامان بهشتی! بهار همانند زهاوی با استفاده از علاق? جزئیه از نعمتها بهشتی و عذابهای جهنمی به جای جهنم و بهشت بکار برده و چنین میگوید: (بهار،1358،ج1 : 165)
وان کس که با عمامهسر، مویِسر گذاشت
مندیل اوست سوی دَرَک ریسمان او
وان تـاجـری کـه رد مظــالم بمـا نــداد
مســکن کـند بقـعر سقـر کاروان او
تنهــا برای ما و تــو یزدان درســت کرد
خلــد برین وان

مطلب مشابه :  پایان نامه رایگان درموردبازار سهام، سیاست پولی، قیمت سهام، بازده سهام

دیدگاهتان را بنویسید