پایان نامه ها

منابع مقاله درباره قانون اساسی، شرکت در انتخابات، مشارکت سیاسی، قدرت سیاسی

715
10مهر1360/ریاستجمهوریسوم
78،54 درصد
14 میلیون و 238 هزار و 578
25مرداد1364/ریاستجمهوریچهارم
59،54 درصد
16میلیون و 452 هزارو 562
6تیر1368/ریاستجمهوریپنجم
66،50 درصد
16میلیون و796 هزار و 755
21خرداد1372/ریاستجمهوریششم
93،79 درصد
29میلیون و 145 هزار و 754
2خرداد1376/ریاستجمهوریهفتم
77،66 درصد
28میلیون و 155 هزار و 969
18خرداد1380/ریاست جمهوری هشتم
76،59 درصد
27میلیون و 958 هزار و 931
3تیر1384/ریاستجمهورینهم
83،84 درصد
39میلیونو371 هزار و 214
(420هزارو171رای باطله )
22خرداد1388/ریاستجمهوریدهم
71،72 درصد
36میلیون و 704 هزار و 156
23خرداد1392/ریاستجمهورییازدهم

2-2انتخابات
انتخابات جریانی رسمی است که هرگام آن ازپیش تعیین شده میباشد انتخابات برای تصمیم گیری مردم یا بخشی از مردم است که شخص یا اشخاصی را برای مقام،پست یا مسئولیتی و برای مدتی معلوم با ریختن رای خود به صندوق های انتخاباتی بر میگزینند.(آشوری،1387 :43 )
انتخابات نوعی کنش است که همواره به تعریف و تعیین میزان مشارکت سیاسی در عرصه نظام اجتماعی می پردازد. به عبارتدیگر،انتخابات از یکسو ضمن بیان خصوصیات اجتماعی،اقتصادی و فرهنگی رای دهندگان،رای آورندگان و رای خواهان سیاسی،سیاق گزینش نامزدهای انتخاباتی را معرفی میکند و با تاکید بر شرایط تعاملاتی تلاقی آرمانها و انتظارات فردی و ساخت سیاسی از طرف دیگر به کار تحلیل فرآیند تربیتسیاسی،چگونگی ایفای نقش های سیاسی و موضع گیری های رایدهندگان نسبت به نظام حاکم سیاسی میآید.به این ترتیب انتخابات یکی از طرق تبلور افکار عمومی است که با خصایصی چون جهت ،شدت،برجستگی و وفاق بعنوان یکی از سطوح اولیه مشارکت سیاسی معرفی می شود (محمدی اصل،1383 :27 ) در اینجا ،منظور از جهت همان سمت سوی ارایه عقیدهای خاص است و منظور از شدت انتخابات،میزان قوت دفاع از عقیده مزبور میباشد.همچنین برجستگی انتخابات که خود نشانگر شدت می باشد،بین چیستی و اهمیت عقیدهای است که قویاً از آن دفاع می شود و سر انجام سازگاری انتخابات نیز با ارجاع به روابط عقاید،معرف حدود انطباق و همخوانی میان عقاید موجود میباشد .
رفتار انتخاباتی به چهار دسته کاندیدا شدن،مشارکت در تبلیغات برای کاندیداها،حمایت مالی از کاندیداها و رای دادن قابل تقسیم میباشد.انتخابات،مهمترین،بارزترین،و قابل اندازهگیریترین نوع مشارکت افراد در عرصه سیاسی است.از یکسو، پایههای اجتماعی قدرت سیاسی را نشان میدهد و از سوی دیگر،ملاک خوبی برای ارزیابی توزیع قدرت در جامعه است. بنابراین انتخابات در ایران همواره از اهمیت خاصی بر خوردار است ودلایل آن را میتوان در اصول زیر مورد توجه قرار داد:
1-نمایشی از اقتدار مردم در برابر زیاده طلبی دشمنان.
2-قدرت بازدارندگی در برابر تحریمها و تهدیدهای استکبار جهانی.
3-بازتاب وحدت و همبستگی ملی در برابر دشمنان انقلاب.
4-علاقه،وفاداری و پایبندی مردم را به نظام و انقلاب نشان می دهد.
5- مشارکت اگاهانه و داوطلبانه مردم را برای استیفای حقوق شهروندی و نیز ادای تکلیف الهی به نمایش می-گذارد.
6- بیانگر حاکمیت قانون و اداره امور بر پایه نظامات قانونی است.
7- گویای اعتماد عمومی مردم به ارزشهای انقلاب اسلامی فارغ از آمد و شدها و فراز و فرود جریانات سیاسی است .
8- بیانگر آزادی،رقابت،مردم سالاری دینی و اداره واقعی امور به دست مردم است.
10- تبلور اراده عمومی مل تّ و تحقق آنچه آنها بهتر میپسندند است.
11- حضور گسترده مردم در انتخابات نمادی از تحکیم و تثبیت مشروعیت و مقبولیت جمهوری اسلامی میباشد .
12- مشارکت در انتخابات یعنی تعیین حق سرنوشتنه گفتن به نامطلوب و آری به مطلوب.
13-انتخابات سازوکاری برایمدیریت معقول رقابتهای سیاسی در درون نظام است(.دارابی، 1392: 34) و به فرموده مقام معظم رهبری :هرچه این انتخابات با شکوهتر،وحضور مردم در آن بیشتر باشد،عظمت این انقلاب ونظام در چشم دشمنان بزرگ تر و بیشتر خواهد بود.
2- 2-1انواع انتخابات
از زمان شکل گیری اولین حکومتهای دموکراتیک تا کنون شیوههای مختلفی برای انتخابات و اخذ آرا معمول گردیده است.انتخابات باید به صورتی برگزار شود که بیشترین رابطه ممکن بین انتخابکنندگان و انتخاب شوندگان برقرار باشد تا نسبت به حاکمیت مردم امیدوار بود(هاشمی،94:1383 ).
در این جا به ذکر برخی از مهمترین شیوههای انتخابات میپردازیم.
2-2-1-1انتخابات مستقیم و غیر مستقیم
منظور از انتخابات مستقیم آن است که رایدهندگان بیواسطه و مستقیماً نمایندگان خود را انتخاب کنند.در اتنخابات غیر مستقیم که معمولاً دو درجهای است، انتخاب کنندگان عدهای را،که شماره آنها در قانون تعیین شده است،انتخاب میکنند،واشخاصی که بدین ترتیب برگزیده شدهاند،از میان خود یا خارج از خود مجدداً نماینده یا نمایندگان مورد نظر را تعیین مینمایند.(صفار،1369:65)
2-2-1-2 – انتخابات محدود و همگانی
انتخابات زمانی محدود است که در آن منحصراً افراد معینی از حق انتخابکردن و انتخابشدن برخوردار باشند.مشخصترین نمونه آن انتخابات صنفی است،که قدرت شرکت در انتخابات را فقط به طبقات و یا صنفهای معین اعطا میکند.چنانچه براساس ماده(6) نظام نامه انتخابات مجلسشورایملی(مصوب 20 رجب 1324 قمری ) انحصاراً گروههای ششگانه،شاهزادگان و قاجاریه،علما و طلاب،اعیان و اشراف ،تجار،زمینداران اصناف از این ح
ق برخوردار و بقیه مردم از حق دخالت در انتخابات محروم بودند. (هریسی نژاد،246:1380 ) اما انتخابات همگانی، از لحاظ حقوقی به انتخاباتی گفته میشود که حقرای ،بدون شرط محدود کنندهصنفی ،طبقاتی،جنسی،مذهبی و یا نژادی،متعلق به همه شهروندان باشد.صفت همگانی بودن انتخابات به این معنی نیست که در قانون هیج شرطی وجود نداشته باشد،زیرا در انتخابات همگانی محدودیت های گوناگونی برای کنار زدن برخی افراد به چشم میخورد که این رویه امری طبیعی است.کنار گذاشتن افراد اگر در جهت مصلحت عام و بدون اغراض سیاسی صورت گیرد،براساس دکترین حقوقی،خلاف اصل همگانی بودن انتخابات نیست.(قاضی شریعت پناهی،588:1384 )
2-2-1-3 – انتخابات اکثریتی یک مرحلهای( ساده)و دو مرحلهای
در انتخابات اکثریتی یک مرحلهای، انتخابات به سادهای برگزار میشود و برای انتخابات کسب اکثریت نسبی کافی است، بدین معنی که دارنده ی بیشترین آرا نسبت به سایرین،منتخب نمایندگی تلقی میشود. این نوع انتخابات در کانادا، هند ، بیریتانیا… مورد استفاده قرار میگیرد.
در انتخابات اکثریتی دو مرحلهای،برای انتخاب شدن درمرحله ی اول باید اکثریت مطلق آرا ،(رای بیش از نصف رای دهندگان) کسب شود.اگر این اکثریت برای مرحلهی اول به دست نیامد انتخابات درمرحلهی دوم انجام می -پذیر،که این بار، دارندگان اکثریت نسبی انتخاب میشود.مثل کشورهای اتریش ،فلاند،کلمبیا.(هاشمی، 1383 : 94 )
2-2-1-4 – انتخابات علنی و مخفی
در انتخابات علنی، انتخابکننده طوری رای میدهد که تمایل و تصمیم او آشکار است (رای گیری در مورد تصویب قانون در مجلس . )
در انتخابات مخفی،کسی از تصمیم صاحب رای آگاه نیست و ورقهی رای هیچ علامتی ندارد تا معلوم شود که صاحب رای چه کسی بوده است.(رحیمی، 1357:128 )
انتخابات مخفی با اصول دموکراسی سازگاتر است،چراکه آشکار بودن محتوای رای به آزادی انتخابات لطمه وارد میکند.در صورت علنی بودن رای، رایدهنده ممکن است در معرض فشار قدرت دولت و یا صاحبان نفوذ سیاسی و اجتماعی قرار گیرد. مخفی بودن انتخابات در جمهوری اسلامی ایران در قانون اساسی (اصل 62 ) و قوانین انتخاباتی ( ماده 5 قانون انتخابات مجلسخبرگان، ماده 9 قانون انتخابات ریاست جمهوری، ماده7 قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی ) اعلام و مورد تایید قرار گرفته است( هریسی نژاد،1380 ،شماره 180 و 181 )
2-2-1-5 – انتخابات اختیاری و اجباری
چنانچه به رایدادن همچون استفاده از حق، نگریسته شود، شرکت در انتخابات اختیاری است، چراکه نمیتوان کسی را وادار به استفاده از حق خود کرد.شهروند مخیر است در صورت تمایل، در انتخابات شرکت کند یا شرکت نکند.این گونه انتخابات را اختیاری میگویند. اگر مشارکت در انتخابات، یک کار ویژه اجتماعی تلقی شود، ممکن است انجام این وظیفه طبق قانون اجباری گردد. برخی از نظامها شرکت در انتخابات را نوعی تکلیف دانسته و اجباری ساختهاند. البته تعداد کشورهایی که اینراه را برگزیدهاند چندان زیاد نیست ولی قانون گذارانی که هوادار اجباری کردن انتخابات میباشند، استدلال کردهاند که اگر شرکت در انتخابات اختیاری باشد، بخش مهمی از مردم ممکن است به دلایلی از قبیل بیعلاقگی و مخالفت با سیاست مداران در انتخابات شرکت نکنند.در کشور بلژیک و لوکزامبرک،رایدادن در سراسر کشور اجباری است.(قاضی شریعت پناهی،1383 :593)
2-2-1-6 -انتخابات فردی یا جمعی
در صورتی که حوزه انتخاباتی واجد یک کرسی پارلمانی باشد، هر رایدهنده باید فقط به یک نفر رای دهد، یعنی تنها اسم یک نفر را بر برگ رای بنویسد. نهایتاً یکی از داوطلبان با کسب رای اکثریت انتخاب میگردند.اینگونه آراء را تکنام یا فردی میخوانند.در انتخابات ریاستجمهوری، لزوماً آراء تکنام است در حوزههای بزرگ، ممکن است داوطلبان منفرد، برای کسب چند کرسی نمایندگی، رقابت نمایند. در این خصوص رایدهندگان باید بر روی برگهی رای، نام چند کاندیدای مورد نظر را ذکر کنند که به آن آراء چند نام یا جمعی میگویند.(هاشمی، 1383 :
( 95
2-2-1-7 – اتخابات لیست بسته و لیست باز
در صورتی که طبق قانون انتخابات، رای دهنده اجبار داشته باشد که بی کم و کاست، به همه لیست رای بدهد،این طریقه را (لیست بسته ) مینامند. در این صورت، شهروند با انتخاب لیست حزب یا گروه مورد نظر،اجباراً باید عین لیست را بدون خط زدن به همانگونهای که هست بپذیرد و در صندوق بیندازد. ولی اگر از لحاظ قانونی،امکان خطزدن برخی از نامهای مندرج در لیست و اضافه کردن تعدادی نام دیگر وجود داشته باشد،(لیست باز) یا(لیست ترکیبی)میگویند(. قاضی شریعت پناهی 1383 :596) 2-3- انتخابات در جمهوری اسلامی ایران
با وقوع انقلاب اسلامی در ایران و در پی آن، تدوین قانون اساسی و استقرار ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران،الگوی جدیدی از نظام سیاسی پا به عرصه حیات گذاشت که علاوه بر عنوان رسمی آن،یعنی “جمهوری اسلامی”، از آن تحت عنوان “مردم سالاری دینی ” نیز یاد میشود.ویژگی اختصاصی و منحصر به فرد نظام مردم سالاری دینی ایران این استکه با تکیه بر حاکمیت دین اسلام،حاکمیت مردم بر سرنوشت سیاسی و اجتماعیشان از طریق انتخابات را به رسمیت شناخته است.( هریسی 1380 :243 )قانون اساسیجمهوری اسلامی ایران با محور قرار دادن مردم ،حاکمیت مل یّ را در اصول متعدد دیگر به ترتیبی مقرر داشته است که تمام مفاهیم و پدیدههای سیاسی به آن مربوط میشود. در قانون اساسی اصول متعددی به طور مستقیم و یا به شکل غیر مستقیم به موضوع مشارکت سیاسی مردم و اصل انتخابات پر
داخته شده است.(هاشمی،1383 :61 ) در ذیل به برخی از اصول مذکور اشاره میشود:
در مورد نحوه تحقق اصل مشارکت مردم در قدرت سیاسی،به موجب اصل( 56)، “ملت این حق خداداد”(حاکمیت بر سرنوشت اجتماعی خویش) را از طرقی که در اصول دیگر میآید، اعمال میکند.قانون اساسی از یک طرف تکیه بر حقوق هر یک از افراد در تعیین سرنوشت خویش (دموکراسی مستقیم-حاکمیت مردم)دارد و از طرف دیگر به اصل مبتنی بر اعمال حق ملت (دموکراسی غیرمستقیم –حاکمیت ملی) اشاره دارد.عرصههای همهپرسی و انتخابات در قانون اساسی کشورمان به نحو دقیق روشن شده است.به عنوان مثال توسل به همه پرسی (دموکراسی مستقیم)در موارد استثنایی و تحت شرایط خاص پیش بینی شده است (اصل 59 )،همچنین به منظور تحقق حاکمیت ملی از طریق انتخابات،دموکراسی غیر مستقیم در اصول متعددی از قانون اساسی مورد شناسایی قرار گرفته است که از جمله آنهامیتوان به انتخاب نمایندگان مجلس شورای اسلامی

مطلب مشابه :  منابع مقاله دربارهمشارکت مردم، قانون اساسی، عوامل فرهنگی، عوامل محیطی

دیدگاهتان را بنویسید