No category

منابع و ماخذ تحقیق شهرستان رودبار، سازمان تجارت جهانی، حمل و نقل

و یکی از راهکارهای اساسی برای افزایش تولید و درآمد کشاورزان و پایداری تولید برنج، توسعه کشت دوم در این اراضی میباشد. محصولات کشت دوم شهرستان رودبار در سال زراعی 93-92 شامل گندم، جو، راتون، پاچ باقلا، باقلابرکت، سبزیجات برگی و غدهای، شبدر برسیم و سایر محصولات زراعی با سطحی معادل 871 هکتار، با متوسط عملکرد برابر 2680 کیلوگرم در هکتار و میزان تولید برابر 2198 تن به ارزش 000/000/530/44 ریال بود. بهطور کلی شهرستان رودبار مستعد تولید انواع محصولات از جمله گندم، جو، شبدر برسیم، کلزا، تریتیکاله، پاچ باقلا، حبوبات، سیر، سبزیجات برگی و ریشهای و غیره در اراضی شالیزار میباشد، اما با وجود اهمیت حیاتی کشت دوم در اراضی شالیزاری سطح وسیعی از این اراضی بهدلایل متعدد زراعی، اقتصادی ، اجتماعی و غیره بهصورت نکاشت باقی میماند. لذا این پژوهش در پی آن است تا به این پرسش که کشت دوم در اراضی شالیکاری شهرستان رودبار از نظر اقتصادی چقدر تفاوت دارد؟ پاسخ دهد.
1-3- اهمیت و ضرورت
دنیای امروز دنیای رقابت اقتصادی است و هر کشوری برای حفظ سیادت و استقلال سیاسی و اقتصادی خود ناگزیر است در طراحی برنامههای اقتصادی دقیق و فراگیر عمل کند. شناسایی مزیتهای نسبی بخشهای مختلف اقتصادی در مناطق و استانهای کشور برای برنامهریزیهای اقتصادی مفید و لازم میباشد؛ بهویژه در زمان حاضر که مسأله جهانی شدن تجارت و عضویت یا عدم عضویت کشور در سازمان تجارت جهانی مطرح است، اهمیت شناسایی مزیتهای نسبی بیشتر شده است (نجفی و میرزایی، 1382).
بخش کشاورزی بهعنوان یکی از بخشهای مهم اقتصادی کشور، با توجه به داشتن مزیتهای بالقوه طبیعی، و همچنین نقش حساس در امنیت غذایی جامعه، بیش از سایر بخشها نیاز به توجه دارد. بنابراین، باتوجه به محدودیتهای سرمایهای، اقلیمی و تکنولوژیکی در بخش کشاورزی، گام برداشتن براساس اصل مزیت نسبی اهمیت بالایی دارد. اگر چه مزیت نسبی محصولات کشاورزی تا حدودی تحت تأثیر پیشرفت فنآوری و نوآوری است، ولی وجود شرایط اقلیمی، طعم و مزه، رنگ و سایر خصوصیات منحصر بهفرد هر منطقه جغرافیایی است که نهایتاً مزیت نسبی محصول را تعیین میکند و سبب برتری مناطق تولیدی نسبت به هم میشود. به هر حال، شناخت مزیتهای نسبی بالقوه و بالفعل بخش کشاورزی میتواند همواره حضور در عرصه تجارت بینالمللی را آسانتر کند (عزیزی و یزدانی، 1383). بنابراین با توجه به سهم قابل توجه بخش کشاورزی در صادرات محصولات غیرنفتی، بررسی و توجه به مزیت نسبی محصولات کشاورزی از اهمیت خاصی برخوردار است (کرباسی و رستگاریپور، 1388).
از طرفی کشاورزی در استان گیلان از اهمیت فراوانی برخوردار است و اکثر مردم منطقه از این راه امرار معاش میکنند. در این میان اکثر زمینهای کشاورزی منطقه، به کشت محصول برنج اختصاص یافته است. جمعیت روبه رشد کشور و محدودیت اراضی قابل کشت در استان گیلان، دست اندرکاران تولید محصولات کشاورزی را بهسوی بهرهوری بیشتر در واحد سطح (بهمنظور رفع نیاز و افزایش درآمد) سوق میدهد. اگر چه در حال حاضر با توجه به ثابت بودن سطح اراضی قابل کشت کشور افزایش تولید در واحد سطح راه منطقی بهنظر میرسد، در شرایط اقلیمی گیلان علاوه بر روش فوق از طریق بالا بردن ضریب کشت (تحت عنوان کشت دوم) میتوان در تأمین بخش عمدهای از مواد غذایی و نیازهای کشور و همچنین افزایش درآمد کشاورزان گام برداشت. توسعه و تعمیم کشت دوم در اراضی شالیزاری کشور از اهمیت خاصی برخوردار است که میتوان در آینده با برنامهریزیهای علمیتر و الهام گرفتن از تجربههای گذشته امیدوار بود، هر سال نسبت به گذشته بیشتر ترقّی داشته باشد (عنابستانی و سیفی، 1390). هم اکنون آنچه در شمال کشور بهعنوان کشت دوم و بالا بردن ضریب کشت مطرح میباشد، اهمیت استفاده بهینه از اراضی شالیزار میباشد. پایداری تولید، افزایش تولید، افزایش درآمد کشاورزان، رعایت مسائل تناوب و حفظ محیط زیست را میتوان از مزایای کشت دوم بر شمرد. همچنین تاثیر آن در کنترل آفات و بیماریها و علفهای هرز، بهدلیل شرایط خاص زراعی سبزیجات در زمستان و در شالیزار، میتواند اثر مطلوب بر زراعت برنج در سال بعد داشته باشد (آملی، 1388).
از اینرو با توجه به ضرورت موضوع و همچنین کمبود تحقیقات صورت گرفته در این زمینه در منطقه مورد مطالعه این پژوهش با هدف بررسی مزیت نسبی کشت دوم در اراضی شالیکاری شهرستان رودبار انجام شده است.
1-4- اهداف تحقیق
1-4-1- هدف کلی
هدف کلی این تحقیق، بررسی مزیت نسبی کشت دوم در اراضی شالیکاری شهرستان رودبار است.
1-4-2- اهداف اختصاصی
1. بررسی مزیت نسبی کشت محصولات گندم و جو بهعنوان کشت دوم در اراضی شالیکاری شهرستان رودبار؛
2. مقایسه مزیت نسبی چهار محصول (گندم، جو، کلزا و شبدر) بهعنوان کشت دوم در شالیکاری شهرستان رودبار.
1-5- سؤالات تحقیق
1-5-1- سؤال اصلی
با توجه به شاخصهای اندازهگیری مزیت نسبی، شهرستان رودبار در تولید کدامیک از محصولات موردنظر (گندم، جو، کلزا و شبدر) بهعنوان کشت دوم دارای مزیت نسبی میباشد؟
1-5-2- سؤالات فرعی
1. آیا کشت گندم و جو بعد از برداشت برنج در شهرستان رودبار دارای مزیت نسبی است؟
2. آیا منافع اجتماعی حاصل از کشت دوم در برنجکاری شهرستان در کشت گندم بیشتر از جو است؟
1-6- محدوده تحقیق
1-6-1- محدوده زمانی
تحقیق حاضر از نظر زمانی در سال زراعی 92-1391 انجام شده است.
1-6-2- محدوده مکانی
تحقیق حاضر از نظر مکانی در شهرستان رودبار انجام شده است.
1-6-3- محدوده موضوعی
محدوده موضوعی تحقیق در حیطه مطالعات اقتصاد و توسعه کشاورزی میباشد.
1-7- تعریف مفاهیم
مزیت نسبی: مزیت نسبی تعاریف متعددی دارد از جمله توان خاص یک کشور در تولید ارزانتر یک محصول یا خدمت در مقایسه با دیگر محصولات و خدمات. این تعریف از جنبه تصمیم داخلی تولید کالا در هر کشوری میتواند مورد استفاده قرار گیرد اما تعریف کلیتری نیز برای مزیت نسبی وجود دارد که علاوه بر عوامل تولید به عوامل بازار نیز توجه دارد. در این تعریف مزیت نسبی شامل عوامل تولید و بازار میباشد. در زمینه تولید عواملی مثل نیروی کار، زمین، آب، سرمایه و تکنولوژی و غیره اهمیت دارند و در زمینه صادرات عواملی مثل بسته بندی، حمل و نقل، بیمه، بازاریابی و تبلیغات در ایجاد مزیت نسبی مؤثرند (یزدانی و همکاران، 1385).
هزینه منابع داخلی3: هزینه فرصت از دست رفته واقعی منابع داخلی است که صرف تولید یک کالا برحسب قیمتهای جهانی میشود. اگر معیار فوق کمتر از یک بهدست آید نشاندهنده سودآوری و رقابتپذیر بودن آن کالا و اگر مقدار آن بزرگتر از یک محاسبه شود حاکی از نبود مزیت نسبی کالا در مرحله تولید در داخل کشور میباشد (حفاراردستانی و طوسی، 1389).
شاخص نسبت هزینه به منافع اجتماعی4: معیار هزینه- منفعت اجتماعی در واقع یک نسبت هزینه- فایده است که فعالیتی را از نظر وضعیت اجتماعی آن مورد ارزیابی قرار میدهد. در صورت این نسبت، همهی هزینههای یک فعالیت برحسب هزینههای فرصتی آنها آورده میشود. مخرج این نسبت، شامل ارزش جهانی محصول برحسب پول داخلی است. چنانچه این نسبت بزرگتر از 1 باشد، حاکی از نداشتن مزیت و چنانچه کوچکتر از 1 باشد نشاندهندهی مزیت نسبی در تولید آن فعالیت است (عیناللهی احمدآبادی، 1388).
شاخص سود خالص اجتماعی5: معیار سودآوری خالص اجتماعی یکی از دیگر معیارهایی است که سود (یا زیان) خالص اجتماعی فعالیتی را اندازهگیری میکند. اگر قیمتهای سایهای برای عوامل و محصولات در نظر گرفته شده باشند و همه اثرات خارجی روی اقتصاد داخلی نیز با ارزشگذاری اجتماعی در معیار لحاظ شده باشند، آن گاه سودآوری خالص اجتماعی، منفعت (یا زیان) خالص مربوط به یک فعالیت است. در این معیار از ارزش جهانی محصول (برحسب پول داخلی)، کل هزینههای تجاری (شامل مواد اولیه و کالاهای واسطهای) و داخلی (شامل نیروی کار، سرمایه و نهادههای غیرتجاری) تولید محصول کسر و سودآوری خالص اجتماعی فعالیت محاسبه میشود. مثبت بودن این معیار نشاندهندهی موجه بودن فعالیت و منفی بودن آن حاکی از یک زیان اجتماعی در تولید آن است (همان).
2-1- مقدمه
از آنجا که دنیای امروز، دنیای رقابت اقتصادی است و هرکشوری برای حفظ استقلال سیاسی و اقتصادی خود ناگزیر است در طراحی برنامههای اقتصادی دقیق عمل نماید و با توجه به آنکه اصل مزیت نسبی یکی از مفیدترین ابزارهای سیاستگذاری اقتصادی است، کشف مزیتهای نسبی تولید در بخشهای مختلف اقتصادی و استفاده از آنها نه تنها سیاستهای تخصیص منابع کشور و الگوی تولید را بهبود میبخشد، بلکه میتواند نوع صادرات و ترکیب آنها را نیز مشخص نماید. در سالهای اخیر نیز اهمیت توجه به اصل مزیت نسبی به دلیل گرایش کشور ما به سمت آزادسازی تجاری و پیوستن به سازمان تجارت جهانی دو چندان شده است. زیرا کشورها با عضویت در سازمان تجارت جهانی باید طی یک برنام? زمانبندی شده نسبت به کاهش و حذف محدودیتها و حمایت های غیرتعرفهای اقدام نماید. این نگرانی در مورد بخش کشاورزی از این جهت بیشتر است که تأمین مواد غذایی استراتژیک برای کشورها از نظر اقتصاد سیاسی مهم است (یزدانی و همکاران، 1385). کشاورزی از مهمترین بخشهای اقتصادی کشور میباشد و از آنجا که مستقیماً با تغذیه انسانها در ارتباط است، اهداف متعددی در سطح کلان از جمله دستیابی به خودکفایی، تأمین امنیت غذایی و حداکثرسازی سود اجتماعی را دنبال میکند. از مهمترین اهداف سیاستگذاران در سطح کلان، دستیابی به خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی است، که از نظر سیاسی اهمیت ویژهای دارد (پیکانی، 1387).
بهطور کلی با توجه به محدودیت بسیاری از نهادهها و عوامل تولیدی در بخش کشاورزی و همچنین ویژگیهای اقلیمی و جغرافیایی متفاوت در مناطق مختلف گام برداشتن بر اساس اصل مزیت نسبی در هر منطقه از اهمیت بالایی برخوردار میباشد. با استفاده از اصل مزیت نسبی میتوان الگوی منطقهای کردن کشت را تعیین کرده و منابع را بهصورت بهینه بین فعالیتهای گوناگون توزیع کرد تا علاوه بر استفاده بهینه از منابع، قابلیتهای تولیدی و صادراتی نیز شناسایی شده و زمینه جهت سرمایهگذاری های مؤثر فراهم شود. توجه به این امر در فرایندهای ادغام تجاری بهخصوص در پیوستن به سازمان تجارت جهانی بسیار مفید و سودمند میباشد. شهرستان رودبار نیز با توجه به شرایط اقلیمی و ساختار کشاورزی مختص خودش که در تولید بسیاری از محصولات در کشور دارای جایگاه ویژه میباشد، بهعنوان یکی از قطبهای مهم کشاورزی کشور شناخته شده و توجه به مزیت نسبی محصولات کشاورزی در برنامهریزیهای کشاورزی این شهرستان میتواند گام مهمی در تولید محصولات مزیتدار و ایجاد بستر مناسب جهت حضور آگاهانه در بازارهای جهانی که مستلزم شناخت استعدادها و قابلیتهای موجود در هر منطقه است را فراهم آورد.
از اینرو در این فصل در آغاز به بیان مفهوم مزیت نسبی پرداخته، سپس تاریخچه مزیت نسبی بیان شد و پس از معرفی شاخصهای مختلف اندازهگیری مزیت نسبی، به بررسی پیشینه داخلی و خارجی موضوع پرداخته شد.
2-2- تعریف مزیت نسبی
مزیت نسبی عبارت است از توانایی یک کشور در تولید و صدور کالایی با هزینه نسبی کمتر و قیمت ارزانتر (کرباسی و همکاران، 1388). به این مفهوم که هر کشوری که در کالای خاصی مزیت نسبی دارد، در تولید و صادرات آن کالا تخصص پیدا خواهد کرد و در مقابل، کالاهایی را که در آنها مزیت نسبی ندارد از سایر کشورها وارد خواهد کرد تا نیاز تقاضا کنندگان را پاسخگو باشد. اگر این تعریف از مزیت نسبی را بپذیریم

مطلب مشابه :  پایان نامه با کلید واژه هایطلاق

دیدگاهتان را بنویسید