پایان نامه ها

منابع پایان نامه ارشد با موضوع منابع محدود، نهاد خانواده، ناخودآگاه

دانلود پایان نامه

جوامع کوچک قدیم تفاوتهای اساسی پیدا کرده است. او معتقد است هیچ گروهی صرفاً بر پایه روابط اجتماعی یا جامعه بنیان نگرفته است اما در عین حال میتوان با مشاهده واقعیت اجتماعی عینی، دو نوع روابط اجتماعی را نشان داد. (حاتمی، 1388، ص40)
روابط افراد در اجتماعات (گمینشافت)62 روابطی است که مبتنی بر ویژگیهای پایدار ، کنترل اجتماعی غیر رسمی و ایجاد اجتماع متمرکز در برابر فرد را شامل میشود. تونیس هم مثل دورکیم اعتقاد داشت که با تقسیم کار پیچیده ناشی از سرمایه داری، اجتماعات در حال زوال هستند و به جای اجتماع، جامعه(گزل شافت)63 شکل گرفته که دارای طبیعتی رسمی، غیر شخصی و فردگراست. (باستانی، 1387، ص8-5)
3-9-2-2- چارلز هورتون کولی64
کولی جامعهشناس معروف آمریکایی در کتاب خود به نام “طبیعت انسان و نظم اجتماعی” دو گروه ابتدایی و ثانوی را از هم تفکیک میکند. در گروههای ابتدایی روابط افراد شخصی، مستقیم و رو در رو است به همین دلیل افراد به هم احساس همبستگی میکنند. در حالی که در گروههای ثانوی روابط انسان جنبه غیر شخصی و غیر مستقیم دارند. و این به خاطر تعداد زیاد افراد، دوری فاصله محل زندگی با کار، امکان برقراری مستقیم ارتباط را کاهش میدهد و لذا افراد برای مبادله اطلاعات و رسیدن به مقاصد خود از وسایل ارتباط غیر مستقیم استفاده میکنند. (معتمدنژاد، 1379، ص128)
4-9-2-2- جورج زیمل65
زیمل به عوامل و پیامدهای (مثبت و منفی) تحولات عمیقی که در دنیای جدید روی داده توجه کرده و تلاش میکند تأثیرات آن را بر روی روابط اجتماعی نشان دهد. به عقیده وی، فرآیندهایی نظیر تقسیم کار فزاینده، عقلانیت مفرط، سلطه روزافزون و نظایر آن سبب پیدایش دلزدگی و احتیاط در روابط اجتماعی موجود در سطح کلانشهرها شده است. در حالت دلزدگی فرد قادر نیست تقاوتها را دریابد برای چنین فردی، انسانها در یک سطح و بدون تمایز ظاهر میشوند و رضایت از زندگی کاهش مییابد. از نظر او احتیاط یکی دیگر از ویژگیهای روابط اجتماعی در زندگی کلانشهری است. به موازات افزایش افراد یا به عبارتی تراکم فیزیکی، روابط چهره به چهره کارکرد خود را از دست داده و جای خود را به روابط دیگری میدهد. البته زیمل اعتقاد دارد چنین شرایطی ناپایدار است. (فیلد، 1385، ص8)
5-9-2-2- ماکس وبر66
در دیدگاه وبر، تشکیل جامعه و تداوم آن منوط به وجود دو عامل اساسی؛ کنش اجتماعی و روابط اجتماعی میباشد و به ویژه روابط اجتماعی که محصول کنش اجتماعی معنادار است، موجب ایجاد و تداوم دوستی، وفاداری،میهن پرستی و … میشود. در واقع، وبر ناخودآگاه، آنچه را که امروزه در منابع جامعهشناسی از آن به عنوان سرمایه اجتماعی یاد میکنند و هسته اصلی آن را نیز روابط اجتماعی و تعاملات مثبت، مؤثر و سازنده میدانند، یادآور شده بود. از نظر وبر، کنش اجتماعی معنادار که عامل مهم خلق روابط اجتماعی است، سرمایه بزرگی برای افراد حاضر در جامعه به حساب میآید که به وسیله آن ارتباط و تعامل آنها با یکدیگر و نیز همکاری و همیاری دوجانبه آنان گستردهتر و محکمتر خواهد شد. ضمن اینکه تولید و بازتولید کنشهای اجتماعی معنادار، عامل اصلی و اساسی ایجاد روابط اجتماعی خواهد بود و این روابط اجتماعی موجب ایجاد و گسترش پیوندهای اجتماعی افراد با یکدیگر خواهد بود. تشکیل سرمایه اجتماعی بر اساس دیدگاه وبر را میتوان در قالب شکل زیر به تصویر کشید. سرمایه اجتماعی محصول کنش اجتماعی و روابط اجتماعی افراد بوده که در سطح خرد، مورد توجه قرار گرفته است. (غفاری، 1390، ص72)
نمودار(5-2) تشکیل سرمایه اجتماعی بر اساس دیدگاه وبر

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه دربارهسرمایه در گردش، مدیریت سرمایه، حاکمیت شرکتی، سودآوری

جدول(9-2)روابط اجتماعی از دیدگاه جامعهشناسان کلاسیک
دورکیم
تغییر روابط از جوامع قدیم(شامل گروههایی که دارای همکاری و تعاون شخصی هستند) به جامعه جدید(با همبستگی کمتر و به همان نسبت پیوند میان افراد و تنوع برخوردها و روابط اجتماعی کمتر)
تونیس
کاهش روابط اجتماعی با تبدیل اجتماع(گمینشافت) به جامعه(گزلشافت)
کولی
کاهش گروههای اولیه با روابط شخصی و رو در رو و افزایش گروههای ثانویه با روابط غیر شخصی و رسمی
زیمل
تغییر روابط چهره به چهره به موازات افزایش افراد و تراکم فیزیکی
وبر
ایجاد سرمایه اجتماعی بوسیله کنش اجتماعی معنادار
منبع: صادقی، 1390، ص14
10-2-2- سرمایه اجتماعی از نگاه جامعهشناسان جدید
نظریههای سرمایه اجتماعی را به سه بخش تقسیم میکنیم؛ بخش اول شامل نظریههایی است که سرمایه اجتماعی را در سطح خرد (فردی) مورد بررسی قرار میدهند، بخش دوم به نظریههایی اشاره میگردد که سرمایه اجتماعی را در سطح کلان (جمعی) مورد واکاوی قرار میدهد. نهایتاً در بخش سوم به نظریههایی میپردازیم که عموماً دارای رویکرد تلفیقی هستند این نوع تقسیمبندی، تقریباً مورد پدیرش اکثر پژوهشگران حوزه سرمایه اجتماعی قرار گرفته است.
1-10-2-2- نظریههای سرمایه اجتماعی در سطح خرد (رهیافت فردمحور)
در این رهیافت سرمایه اجتماعی به عنوان ابزار دسترسی افراد، خانوادهها یا گروههای کوچک به منافعشان در نظر گرفته میشود. مطابق این رهیافت، توزیع سرمایه اجتماعی در درون هر اجتماع خاصی، نابرابر و اغلب قشربندی شده است؛ یعنی، سرمایه اجتماعی میتواند مکانیسمی برای ادخال یا طرد اجتماعی باشد، افزون بر آن افراد میتوانند منابع را در جهت اهداف سازنده یا ویرانگر استفاده کنند. این رهیافت با تأکید بر موقعیت متمایز افراد جامعه در کسب منابع محدود، میکوشد
ت
أثیر شکل و مقدار سرمایه اجتماعی بر موقعیت افراد در دسترسی به منابع محدود بررسی کند. (فصیحی، 1389، ص44)
1-1-10-2-2- پی یر بوردیو67
بوریو از نخستین کسانی است که به طور منظم به بررسی و تحلیل مفهوم سرمایه اجتماعی پرداخت. در تعریف سرمایه اجتماعی، بوردیو قبل از هرچیز اعتقاد دارد که سرمایه اجتماعی هم یکی از اشکال سرمایه است، که از الزامات (پیوندهای) اجتماعی ساخته شده و تحت برخی شرایط قابل تبدیل به سرمایه اقتصادی (قابل تبدیل شدن به پول) است. از نظر بوردیو، ایجاد و اثر بخشی سرمایه اجتماعی، بستگی به عضویت در یک گروه اجتماعی دارد که اعضای آن مرزهای گروه را از طریق مبادلهی اشیاء و نمادها، بنیان نهاده اند. در واقع فرد با عضویت در گروه، در مالکیت شبکه بادوامی از روابط نهادی شده بین افراد شریک میشود که در خود، منافع بالقوه و بالفعلی (سرمایه اجتماعی) برای او دارد. تعریف بوردیو از سرمایه اجتماعی بیشتر معطوف به عناصر فرهنگی جامعه است و آن را ناشی از ویژگیهای فرهنگی و تاریخی جامعه دانسته و حفظ و ترویج آن را مستلزم یک بستر فرهنگی مناسبی میداند.
تعریف بوردیو از سرمایه اجتماعی عبارت است از: انباشت منابع بالفعل یا بالقوه ای که به تصاحب یک شبکه بادوام روابط کم و بیش نهادینه شده آشنایی متقابل مربوطند. از نظر بوردیو، شبکههای اجتماعی موهبتی طبیعی نیستند و باید با انجام کنشهای منطقی و هدفمند آنها را برای دستیابی به دیگر سرمایه ها و منابع پدید آورد. سرمایه از نظر او سه شکل بنیادی دارد:
1. سرمایه اقتصادی که قابل تبدیل شدن به پول است و میتواند به شکل حقوق مالکیت نهادینه شود 2. سرمایه فرهنگی که تحت برخی شرایط به سرمایه اقتصادی بدل میشود و به شکل کیفیات آموزش نهادینه میگردد
3. سرمایه اجتماعی که در برگیرنده روابط اجتماعی ارزشمند میان آدمیان است و تحت برخی شرایط به سرمایه اقتصادی تبدیل میشود. (کلدی، 1384، صص186-185)
به اعتقاد بوردیو، سرمایه اجتماعی به عنوان شبکهای از روابط، یک ودیعه طبیعی یا یک ودیعه اجتماعی نیست بلکه چیزی است که در طول زمان برای کسب آن باید تلاش کرد. به تعبیر بوردیو، سرمایه اجتماعی محصول نوعی سرمایهگذاری فردی یا جمعی، آگاهانه یا ناآگاهانه است که به دنبال تثبیت یا بازتولید روابط اجتماعی است که مستقیماً در کوتاه مدت یا بلند مدت، قابل استقاده هستند. (شارع پور، 1385، ص31)
تعریف بوردیو از سرمایه اجتماعی نشان میدهد که این سرمایه دو عنصر دارد: نخست روابط اجتماعی، که افراد را قادر به دستیابی به منابعی میکند که دیگران، یعنی هم گروههایش صاحب آنها هستند و دوم مقدار و کیفیت منابعی که حاصل فرد میشود. سرمایه اجتماعی این امکان را برای فرد فراهم می آورد تا به منابعی مانند اطلاعات، فرصتهای اقتصادی و آموزشی دست یابد. باید بین منابعی که فرد به دست آورده و عضویت در شبکههای اجتماعی تمایز قایل شد. چون ممکن است افراد بسیاری باشند که صاحب سرمایه اجتماعیاند اما به دلایلی از این سرمایه برای دستیابی به منابع استفاده نمیکنند. (کلدی، 1387، ص187)
بوردیو بر قابلیت انواع مختلف سرمایه تأکید داشته و سرمایه اقتصادی را ریشه انواع دیگر سرمایه میداند و به تعبیر لین (2001) سرمایه اجتماعی در نظر بوردیو لباس مبدل برای سرمایه اقتصادی میباشد. گرچه بوردیو معتقد است که شکلهای دگرگون شده و تغییر چهره داده سرمایه اقتصادی هرگز تماماً قابل تعریف به این تعریف نیست. بنابراین به کمک سرمایه اجتماعی، کنشگران قادر هستند مستقیماً به منابع اقتصادی (وامهای یارانهای، بازارهای حمایت شده) دست یابند. به علاوه آنها میتوانند سرمایه فرهنگی خود را از طریق تماس با متخصصان و فرهیختگان (سرمایه فرهنگی متجسم) بیافزایند یا به جای آن به نهادهایی که مدارک معتبر ارایه میدهند (سرمایه فرهنگی نهادینه) بپیوندند. (توسلی و موسوی، 1384، ص9)
پس سرمایه اجتماعی نوعی ابزار دسترسی به منابع اقتصادی و فرهنگی، از طریق ارتباطات اجتماعی میباشد. تأکید بوردیو بر مشارکت فرد در شبکههای اجتماعی است که این مشارکت سبب دسترسی او بر منابع و امکانات گروه میشود. پس تئوری بوردیو به فهم این نکته کمک میکند که چگونه فرد میتواند با استفاده از سرمایه اجتماعی، موقعیت اقتصادی خود را در جامعه بهبود بخشد. به نظر میرسد که در دیدگاه بوردیو، سرمایه اجتماعی و فرهنگی، ابزاری هستند برای این که فرد سرمایه اقتصادی خود را افزایش دهد. پس در دیدگاه بوردیو، سرمایه اجتماعی نوعی محصول اجتماعی است که ناشی از تعامل اجتماعی میباشد. (شارع پور، 1385، ص32)
در نهایت سرمایه اجتماعی از نگاه بوردیو، منبعی است برای فرد جهت دستیابی به سرمایه اقتصادی در گسترهای از موقعیتهای اجتماعی. هر چند دستیابی به این منابع از طریق عضویت گروهی ممکن گردد.
2-1-10-2-2- جیمز کلمن68
در نظر کلمن، سرمایه اجتماعی نشاندهنده یک منبع است، زیرا متضمن انتظار بدهبستان متقابل است که فرد معینی را وارد در شبکههای گستردهتری میکند که روابط حاکم بر این شبکهها مبتنی بر اعتماد و ارزشهای مشترک میباشد. کلمن بر اساس نظریه انتخاب منطقی، نگاه تازهای را نسبت به جامعه، به عنوان مجموعهای از نظامهای اجتماعی رفتار فردی توسعه داد. مفهوم سرمایه اجتماعی برای کلمن، وسیلهای برای تبیین نحوه همکاری و تعاون افراد با یکدیگر بود. به نظر میرسد که سرمایه اجتماعی برای کلمن، راهحلی را در جهت حل این مشکل که چرا افراد همکاری میکنند، حتی در زمانی که دسترسی به سود
آنی از طریق رقابت سهل و ممکن است، ارائه کرده است. سرمایه اجتماعی در کار کلمن به شیوه ای عمل مینماید که تا حد زیادی با نقش “دست نامرئی” بازار در نظریه اقتصاد کلاسیک قابل مقایسه و هماهنگ است. (غفاری، 1390، ص73)
کلمن باور داشت که فرسایش نهاد خانواده و دیگر نهادهای اولیه، منجر به انتقال مسئولیت جامعهپذیری به سازمانهای ساخته شدهای چون مدارس، شده است که باعث کاهش بلندمدت سرمایه اجتماعی که نظم و کارکرد جامعه ای به آن وابسته است، میشود. از نظر کلمن، خویشاوندی به طور کلی و خانواده به طور خاص، نشاندهنده یک پایه مهم جامعه میباشند. کلمن به ماهیت بین نسلی پیوندهای مذهبی توجه میکند و بر این مبناست که به غیر از خانواده، از سازمانهای مذهبی یاد میکند که نسلها را به یکدیگر پیوند میدهند. (غفاری، 1390، ص74)
کلمن اولین محققی بود که به منظور بررسی تجربی مفهوم سرمایه اجتماعی به عملیاتی نمودن آن پرداخت. در مقایسه با بوردیو، کلمن از مفاهیم دیگری برای تعریف سرمایه

مطلب مشابه :  پایان نامه ارشد رایگان درموردهوش فرهنگی، مؤلفه انگیزشی، تعامل اجتماعی، عامل اجتماعی

دیدگاهتان را بنویسید