پایان نامه ها

منبع تحقیق درمورد فرسایش خندقی، کاربری اراضی، پوشش گیاهی، تغییرات اقلیمی

دانلود پایان نامه

بسیار مقاومتر نسبت به خاک سطحی است و خاک سطحی نیز مقاومت زیادی ندارددر این شرایط خندق توسعه عرضی زیاد و توسعه عمقی کمی داشته ودر نهایت خندق به شکل در سطح زمین دیده می شود (احمدی، 1374؛ علیزاده، 1368)
جخندقهای ذوزنقه ای شکل)
مقطع عرضی خندق دارای شکل ذوزنقه ای است و در این حالت خاک کف خندق به مراتب مقاومتر از جنس دیواره های خندق است. 

1-3-1-2- طبقه بندی براساس تعداد و تراکم خندقها در واحد سطح

طبقه بندی خندقها را بر اساس جدول زیر ارائه شده است که در آن پنج درجه بندی برای خندق ها وجود دارد که تابعی از تعداد، سطح فعال خندق و تراکم آنها در واحد سطح (کیلومتر بر کیلومتر مربع) است (احمدی، 1378).

جدول (1-1): طبقه بندی براساس تعداد و تراکم خندقها در واحد سطح
درجه
تراکمkmkm
سطحتحتاشغالkm
تعداد در واحد سطح km 
خیلیکم
15/0≥
2/0≥
کمتر از 1
کم
15/0تا6/0
2/0تا9/
1 تا 4
متوسط
6/0تا 2/2
9/0تا5/3
4 تا 17
زیاد
2/2تا9
5/3تا14
17 تا 67
خیلیزیاد
بزرگتر از 9
بالاتر از 14
بالاتر از 67

1-3-1-3- طبقه بندی براساس مساحت حوزه
مساحت حوزه زهکشی هر خندق می تواند مبنای طبقه بندی آنها به صورت جدول ذیل باشد(احمدی 1378).

جدول(1-2) طبقه بندی براساس عمق مساحت حوزه
اندازه
مساحت(هکتار)
کوچک
کمتراز2
متوسط
بین2تا10
بزرگ
بزرگتراز10

1-3-1-4- طبقه بندی براساس پیوستگی خندقها

بر این اساس خندقها به دو دسته پیوسته و ناپیوسته تقسیم بندی می شوند.
خندقهای پیوسته: خندق پیوسته دارای یک کانال اصلی است که تعداد زیادی شاخه رشد کرده یا رشد نکرده دارد.
خندقهای ناپیوسته: این نوع خندقها بر روی دامنهها ایجاد می شوند .آبی که در یک خندق ناپیوسته جریان پیدا میکند در پایین دست در منطقه مسطح پخش میشود و پس از مدتی دیگر آب وارد نهر اصلی میشود. این نوع خندق ممکن است در بین دو شاخه ی یک خندق پخش شده باشد یا اینکه سطح حوزه را اشغال نماید در حالی که هیچ خندق پیوستهای وجود نداشته باشد(احمدی، 1378).

1-3-1-5- طبقه بندی براساس پلان عمومی خندق
(علیزاده، 1368) و احمدی(1374) طبقه بندی زیر را بر اساس شکل خندق ارائه دادند (شکل1-3) :
1- خندق خطی: این خندقها به صورت مجزا تشکیل می شوند و هر کدام یک دیواره ی عمودی دارند. معمولاً در سازندهای ریز دانه دارای کمی ماسه و یا شن هستند و در رسوبات گراولی سنگریزه دار ایجاد می شوند. این خندقها غالبا در اثر فرسایش سطحی بوجود می آید.
2- خندق پنجه ای: در امتداد چندین دیوار بالاکند و در مسیر های شاخه ای گسترش می یابند. این خندقها در مناطق خشک و نیمه خشک و سازندهای مارنی و در خاکهای لومی – شنی مشاهده می شود.
3- خندق جبهه ای: معمولاً در مجاورت رودخانه ها و اغلب در محل تلاقی انشعابات رودخانه ای ایجاد می گردد. این خندقها نتیجه زیرشویی خاک بوده و مخصوص خاکهای شنی – لومی با ساختمان منشوری می باشد.
4- خندق پیازی: این نوع خندقها به شکل پیاز بوده به طوری که راًس آنها مساحت زیادتری نسبت به قاعده دارد.
5- خندق موازی: در صورتی که چند خندق به صورت موازی در کنار هم قرار گیرند تشکیل یک شبکه موازی از خندقها را می دهند.
6- خندق ترکیبی: شکل مشخصی ندارد و از اشکال مختلف خندق تشکیل می گردد. چون خندقهای خطی و جبهه ای در مناطق مسطح و دشت سرهای محل پخش آب و دشت سرپوشیده ایجاد می گردند و سطح وسیع تری را در بر می گیرند. در نتیجه روان آبی که از آن می گذرد بیشتر از خندق پنجه ای است که در شیب تپه ها دیده می شود. بنابراین فرسایش در آنها شدیدتر و میزان تخریب و رسوب بیشتر است. میزان تخریب در خندق های خطی و جبهه ای شش برابر بیشتر از خندق های پنجه ای است(علیزاده، 1368).

مطلب مشابه :  پایان نامه با واژگان کلیدیمدیریت سود، هموارسازی سود، استانداردهای حسابداری، گزارشگری مالی

تصویر(1-3)

1-3-1-6- طبقه بندی براساس عمق

خندقها را بر اساس عمق و وسعت منطقه خندقی شده به شرح جدول ذیل طبقه بندی می کنند(حسن احمدی، 1378).
جدول(1-3) طبقه بندی بر اساس عمق و وسعت منطقه خندقی
نوعخندق
عمقm
مساحتمنطقهخندقیha
کوچک
کمتراز1
کمتراز2
متوسط
1تا5
2تا20
بزرگ
بیشاز5
بیشتراز20

1-3-1-7 -طبقه بندی براساس طول
خندقها بر اساس طول خندق به سه دسته کوچک، متوسط و بزرگ به صورت زیر تقسیم بندی می شوند(احمدی، 1378).

جدول(1-4) طبقه بندی براساس طول
نوع خندق
طول(متر)
کوچک
کمتراز120
متوسط
بین120تا240
بزرگ
بزرگتراز240

1-3-1-8- طبقه بندی براساس توصیه فائو
سازمان خوار و بار و کشاورزی نیز از معیار طول و مساحت آبخیز هر خندق به صورت تلفیقی برای طبقه بندی خندق ها استفاده نموده است.
جدول(1-5) طبقه بندی براساس توصیه فائو
نوع خندق
طول خندق (متر)
مساحتآبخیز(هکتار)
کوچک
کمتراز1
کمتراز2
متوسط
1تا5
2تا20
بزرگ
بزرگتراز5
بزرگتراز20

تصویر(1-4) انواع مختلف سر خندق

فصل دوم

مروری
بر
مطالعات انجام شده

2-1- مروری بر منابع
در این فصل مروری بر تحقیقاتی که در ایران
و جهان در زمینه های مختلف فرسایش خندقی، علل وقوع، نحوه تکامل و عوامل مؤثر بر توسعه آنها انجام خواهد شد.
2-2- مطالعات انجام شده در خارج کشور
انسان اولیه ارتباط شدیدی با محیط اطراف خود داشته و سابقه این کار به 3000سال قبل از عصر آهن می رسد.در آن زمان انسانها با بستن درهها و خندقها اقدام به جمع آوری آب باران و استفاده از آن برای کشاورزی می کردند. بدلیل افزایش جمعیت و صنعتی شدن جهان و افزایش ارتباطات، استفاده بیشتر از زمین، انجام کشتهای مکانیزه و تغییر در استفاده از اراضی، فرسایش خندقی در مناطق مختلف پدیدار گشت. ناگاسکا در سال 2005 شش نوع اصلی از سر خندقها را که در اثر فاکتورهای فیزیکی زهکشی حاصل می شوند را نشان داد این اشکال شامل شکلهای خطی، پیازی، شبکه ای، موازی، پنجه ای و ترکیبی می باشد. در دوره های مختلف فرسایشی، 4 شکل اصلی برای سر خندق ثبت شده است.
پیست در زمینه خندق در مناطق مسطح و اراضی کشاورزی عوامل اصلی ایجاد خندق را نیروی تنش برشی و قدرت سیلاب می داند، ولی بررسی های انجام شده توسط Tamson در سال 1989 نشان داد که عوامل دیگری مانند شیب بالا دست خندق، میزان املاح موجود در سازند، افزایش بارندگی بیش از 13 میلی متر در24 ساعت، مواد ریز دانه (mm05/0) وضعیت زهکشی در قسمت بالا دست خندق و قابلیت انحلال پذیری سازند در گسترش و توسعه خندق موثرند.
Hadley et al1951این استلال را داشتند که توسعه سریع خندقها در ارتباط با افزایش چرای مفرط و بی رویه دام از حدود سال 1880 می باشد مطالعات انجام شده بر روی خندقها بسیار کم می باشد و شاید بتوان گفت اولین بررسی دقیق بر روی خندقها در سال 1960 در کشور فرانسه انجام گرفته است تمامی مطالعات انجام شده در سالهای گذشته بیشتر بر روی مسائل فنی و ساختمانی خندق متمرکز بوده تا از نظر مکانیسم تشکیل آن، Martinez در سال 2004 دریافت که خندقها متعاقب از بین رفتن پوشش جنگلی بوجود می آید، آنها اعلام کردند که در این شرایط تشکیل خندق از جریانهای سطحی ناشی نمی شود، بلکه مقدار آب بیشتری توسط لوله های زیر زمینی خارج می شود و بارندگی زیاد پس از بین رفتن پوشش گیاهی باعث فرو ریختن سقف تونلها می گردد و شبکه خندقها در سطح زمین ظاهر می شوند و خندقهای ایجاد شده در مناطق خشک و نیمه خشک در اثر انحلال و قلیایی بودن آب بوجود آمده اند.
Roscco (1973) نشان داد که تشکیل خندق در اراضی کم شیب و هموار 6/1 برابر اراضی نسبتاً شیبدار است و این میزان در فصل بارش (زمستان و بهار)به ده برابر هم می رسد.زیرا رواناب ناشی از بارندگی و ذوب برف فرصت کافی جهت انحلال و جدا سازی ذرات در اراضی کم شیب را فراهم می سازد.
Leopolsd (1997)سیلابهای شدید در موقع چرا را عامل اصلی ذکر می کند. بنابراین چرای دام یکی از عوامل می باشد. اما بعضی از محققین بر این عقیده اند که ایجاد خندق قبل از چرای شدید نیز آغاز گردیده است، و بتدریج با حداکثر تخریب پوشش گیاهی فرسایش خندقی توسعه یافته است.
آنچه مسلم است این است که از بین رفتن پوشش گیاهی، ایجاد هرز آب نموده، که خود عامل به وجود آمدن خندق می باشد
Gabris et al (2003)با بررسی خندقهای روی تپه ماهورهای مجارستان در اروپای شرقی در یک دوره 200 ساله به این نتیجه رسیدند که فرسایش خندقی در روی شیبهای شخم خورده در صورتی که شیب آنها زیر 12 درصد باشد، در طول 50 تا60 سال منجر به توسعه سیستم خندقی شده و توصیه می کنند که برای جلوگیری از این امر شیبهای بیشتر از 12 درصد را نباید به هیچ وجه شخم زد
Poesen (2003) درتحقیق خود نشان دادند که فرسایش خندقی که از چشم اندازهای معمول در مناطق کوهستانی نیمه خشک محسوب می شوند در سرعت رواناب بسیار موثرند.با عنایت به سرعت توسعه سر خندقها، این اشکال در اغلب کشورهای نیمه خشک، بخش اعظم رواناب رودخانه ها را تولید می کنند

مطلب مشابه :  منابع مقاله دربارهمشارکت سیاسی، مشارکت مردم، مشارکت اجتماعی، انقلاب مشروطه

Leyland, J., Darby Stephen (2003) طی تحقیقات خود اعلام کردند که در مناطقی که از واحدهای سنگ شناسی سست تری تشکیل شده اند، گسترش مناطق تحت تأثیر فرسایش خندقی بیش تر است.
Gutaerrez & Schanbel (2008) عوامل اصلی موثر بر فرسایش خندقی در جنوب هند، زمین شناسی، کاربری اراضی و کمبود پوشش گیاهی و مکان به وجود آمدن برخی از انواع خندقها به صورت متفاوت بر سطح دره ها و کوه پایه ها ذکر کرده اند.
Chaplo, v., et al (2005) معتقدند که فرسایش ناشی از خندق یکی از مهمترین چالش ها بر سر راه تهیه غذا، سلامت انسان ها و اکوسیستم است.این تأثیر در مناطقی که تغییرات کاربری اراضی و اقلیم وجود دارد، مشهودتر است
Gutaerrez & Schanbel (2008) با بررسی فرسایش خندقی در حوزه آبخیزی با پوشش غالب مرتع در جنوب غربی اسپانیا در طی دوره 60ساله به این یافته رسیدند که بین سطح خندق و کاربری اراضی همبستگی مناسبی وجود دارد
Adam & Jakab (2011) در مطالعه ی موردی که در مجارستان بر روی فرسایش خندقی با استفاده از روش سزیم 137 انجام دادند، نتایج نشان داد که تقریباً نیمی از رسوبات ته نشین شده در حوزه از لایه زیر خاکی می آیند که نشانگر اهمیت نقش فرسایش خندقی می باشد و روش سزیم 137 که جهت تشخیص رسوبات انتقال یافته از طریق فرسایش خندقی مناسب و قابل اجرا است.
Grellier, S. kemp (2012) در تحقیقی که اثردرختان بر روی فرسایش خندقی را بررسی نمودند همبستگی مثبتی بین میزان عقب نشینی خندق ها در مناطقی که با درخت آکاسیا کاشت شده اند بدست آورند که جنگلکاری می تواند به صورت غیر مستقیم بر فرسایش خندقی تأثیر بگذارد.

مطلب مشابه :  منبع پایان نامه ارشد با موضوعتجزیه واریانس، رگرسیون

2-3- مطالعات انجام شده در داخل کش
ور

صوفی(1379) مجموعه تحقیقات انجام شده را در قالب سه نظریه کلی ارائه شده درباره علل ایجاد خندقها گردآوری نموده است که مشتمل بر تخریب اکوسیستم های طبیعی توسط انسان، تغییرات اقلیمی و تغییرات تصادفی درون سیستمی می باشد
صمدنژاد (1381) در مطالعه ای بر روی خندقهای استان فارس رابطه بین مرفولوژی خندق و برخی علل تشکیل آنها را مورد بررسی قرار داد او با طبقه بندی خندقها به سه گروه جبهه ای، پنجه ای و خطی و همچنین اندازه گیری و ثبت فاکتورهای شیب، کاربری اراضی و برداشت نمونه های خاک در دو افق سطحی و عمقی دیواره خندق تشخیص داد که مهمترین عامل در مرفولوژی خندقها عامل شیب می باشد، عوامل درصد املاح در افق عمقی و کاربری اراضی به ترتیب سایر عوامل موثر در مرفولوژی خندق می باشد.
صوفی (1384) با بررسی ومطالعه عوامل موثر در گسترش خندقهای جنوب فارس به این نتیجه رسید که اولاً مناطق مهم خندقی عمدتاً در اطراف مناطق توسعه شهری و تمرکز جمعیت می

دیدگاهتان را بنویسید