No category

پایان نامه با کلید واژه های نهج البلاغه، امام صادق، نفقه

اصطناع معروف شده و سبب فناء و فساد اموال می‌گردد. ربا اقتصاد و جامعه و ارکان آنرا درهم می‌پیچد و موجبات هلاک جوامع مبتلا با را فراهم می‌سازد94.
تقریباً اغلب فقها یکی از ادله حرمت ربا را اجماع می‌دانند. شهید ثانی حرمت ربا را علاوه بر نص، اجماع می‌داند95.
خداوند به‌طور یکباره و بدون آماده ساختن افکار عمومی حکم تحریم ربا را صادر نکرده است96.
ربا از دیدگاه حنفی‌ها: ربا عبارت است از دریافت زیادی بدون عوض، براساس معیار شرعی توسط یکی از طرفین مبادله.
ربا از دیدگاه حنبلی‌ها: ربا عبارت است از دریافت اضافی در شیء مخصوص.
ربا از دیدگاه شافعی‌ها: ربا عبارت است از عقدی که مشتمل بر عوض مخصوص است که در معیار شریعت در حین عقد یا با تأخیر یکی از دو جنس مورد معامله یا هر دو، صورت می‌گیرد.
ربا از دیدگاه مالکی‌ها: ربا عبارت است از زیادی یکی از دو بدل همجنس در مبادلات که در مقابل آن عوضی دریافت نشود.
ربا از دیدگاه فقه شیعه: ربا عبارت است از دریافت زیادی در مبادلات دو کالای همجنس که موزون یا مکیل باشند و یا دریافت در قرض با شرط قبلی97.
پیامبر اسلام ص می‌فرماید: ربا هر چند فراوان باشد، سرانجام به تنگدستی می‌انجامد98.
2. فقر99
حکمت 3 نهج‌البلاغه: فقر مرد زیرک را در برهان کُند می‌کند.
آیه155: وَلَنَبْلُوَنَّکُمْ بِشَیْءٍ مِّنَ الْخَوفْ وَالْجُوعِ وَنَقْصٍ مِّنَ الاَمَوَالِ وَالانفُسِ وَالثَّمَرَاتِ وَبَشِّرِ الصَّابِرِینَ.
و قطعاً شما را به چیزى از [قبیلِ‏] ترس و گرسنگى، و کاهشى در اموال و جانها و محصولات مى‏آزماییم
و مژده ده شکیبایان را.
طبق این آیه افراد با فقر و نداری آزمایش می‌شوند.
آیه268: الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَیَاْمُرُکُم بِالْفَحْشَاء وَاللّهُ یَعِدُکُم مَّغْفِرَهً مِّنْهُ وَفَضْلاً وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ.
شیطان شما را از تهیدستى بیم مى‏دهد و شما را به زشتى وامى‏دارد و [لى‏] خداوند از جانب خود به شما وعده آمرزش و بخشش مى‏دهد، و خداوند گشایشگر داناست.
این آیه اشاره دارد به، ترساندن شیطان از فقر انسان‌را.
آیه273: لِلْفُقَرَاء الَّذِینَ اُحصِرُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ لاَ یَسْتَطِیعُونَ ضَرْبًا فِی الاَرْضِ یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِیَاء مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِیمَاهُمْ… .
( عدم کسب دستاورد)آیه273: ای صدقات برای آن دسته از نیازمندانی است که فرومانده‌اند.
صدقات مخصوص فقیران، در این آیه به آن اشاره می‌شود.
امام علی ع می‌فرماید: ستم را با دادگری درمان کنید و فقر را با صدقه و بخشش100.
3. زکات101
یکی از واجبات مالی اسلام، زکات است. قرآن کریم به تبیین منابع زکات نپرداخته است، عمدتاً از روایات برای تعیین آنها استفاده می‌شود102.
آیه43: وَاَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَآتُواْ الزَّکَاهَ وَارْکَعُواْ مَعَ الرَّاکِعِینَ.
و نماز را بر پا دارید، و زکات را بدهید، و با رکوع‏کنندگان رکوع کنید.
مراد از زکات در این آیه، زکات مسلمانان است که با توجه به مدنی بودن آیه(برخلاف آیات مکی که مراد از زکات در آنها زکات مستحب است یا تزکیه نفس) و نزول آن پس از تشکیل حکومت اسلامی، همان زکات مالی واجب یا اعم از زکات مالی واجب یا مستحب است و همچنین زکات‌هایی که پرداخت آن واجب کفایی است(نظیر انفاقی که سبب نجات انسانی از خطر مرگ می‌شود) و چون زکات عملی قربی و عبادی است، باید با قصد قربت و توجه قلبی و خشوع درونی آن‌را به‌جا آورد که تنها در این صورت سبب پیوند میان انسان‌ها می‌شود، نه با منّت و آزار بعدی که در این حال از تأثیر معنوی آن،‌ کاسته می‌گردد103.
آیه83: وَاِذْ اَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی اِسْرَائِیلَ لاَ تَعْبُدُونَ اِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ اِحْسَاناً وَذِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاکِینِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْناً وَاَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَآتُواْ الزَّکَاهَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ اِلاَّ قَلِیلاً مِّنکُمْ وَاَنتُم مِّعْرِضُونَ.
و چون از فرزندان اسرائیل پیمان محکم گرفتیم که: “جز خدا را نپرستید، و به پدر و مادر، و خویشان و یتیمان و مستمندان احسان کنید، و با مردم [به زبانِ‏] خوش سخن بگویید، و نماز را به پا دارید، و زکات را بدهید” آن گاه، جز اندکى از شما، [همگى‏] به حالت اعراض روى برتافتید.
احسان به‌پدر و مادر و نزدیکان و پرداخت زکات.
آیه110: وَاَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَآتُواْ الزَّکَاهَ وَمَا تُقَدِّمُواْ لاَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ اِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ.
و نماز را به پا دارید و زکات را بدهید و هر گونه نیکى که براى خویش از پیش فرستید، آن را نزد خدا باز خواهید یافت آرى، خدا به آنچه مى‏کنید بیناست.
پرداخت زکات برای همبستگی اجتماعی.
آیه177: لَّیْسَ الْبِرَّ اَن تُوَلُّواْ وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْیَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلآئِکَهِ وَالْکِتَابِ وَالنَّبِیِّینَ وَآتَی الْمَالَ عَلَی حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبَی وَالْیَتَامَی وَالْمَسَاکِینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَالسَّآئِلِینَ وَفِی الرِّقَابِ وَاَقَامَ الصَّلاهَ وَآتَی الزَّکَاهَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ اِذَا عَاهَدُواْ وَالصَّابِرِینَ فِی الْبَاْسَاء والضَّرَّاء وَحِینَ الْبَاْسِ اُولَئِکَ الَّذِینَ صَدَقُوا وَاُولَئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ.
نیکوکارى آن نیست که روى خود را به سوى مشرق و [یا] مغرب بگردانید، بلکه نیکى آن است که کسى به خدا و روز بازپسین و فرشتگان و کتاب [آسمانى‏] و پیامبران ایمان آوَرَد، و مال [خود] را با وجودِ دوست داشتنش، به خویشاوندان و یتیمان و بینوایان و در راه‏ماندگان و گدایان و در [راهِ آزاد کردن‏] بندگان بدهد، و نماز را برپاى دارد، و زکات را بدهد، و آنان که چون عهد بندند، به عهد خود وفادارانند و در سختى و زیان، و به هنگام جنگ شکیبایان‌اند آنانند کسانى که راست گفته‏اند، و آنان همان پرهیزگاران‌اند.
پرداخت زکات به‌عنوان حقوق واجب و انفاق مال به‌خویشان و یتیمان و سائلان و بردگان.
آیه 273 : لِلْفُقَرَاء الَّذِینَ اُحصِرُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ لاَ یَسْتَطِیعُونَ ضَرْبًا فِی الاَرْضِ یَحْسَبُهُمُ الْجَاهِلُ اَغْنِیَاء مِنَ التَّعَفُّفِ تَعْرِفُهُم بِسِیمَاهُمْ لاَ یَسْاَلُونَ النَّاسَ اِلْحَافًا وَمَا تُنفِقُواْ مِنْ خَیْرٍ فَاِنَّ اللّهَ بِهِ عَلِیمٌ.
[این صدقات‏] براى آن [دسته از] نیازمندانى است که در راه خدا فرومانده‏اند، و نمى‏توانند [براى تأمین هزینه زندگى‏] در زمین سفر کنند. از شدّت خویشتن‏دارى، فرد بى‏اطلاع، آنان را توانگر مى‏پندارد. آنها را از سیمایشان مى‏شناسى. با اصرار، [چیزى‏] از مردم نمى‏خواهند. و هر مالى [به آنان‏] انفاق کنید، قطعاً خدا از آن آگاه است.
آیه277: اِنَّ الَّذِینَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ وَاَقَامُواْ الصَّلاَهَ وَآتَوُاْ الزَّکَاهَ لَهُمْ اَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ.
کسانى که ایمان آورده و کارهاى شایسته کرده و نماز بر پا داشته و زکات داده‏اند، پاداش آنان نزد پروردگارشان براى آنان خواهد بود و نه بیمى بر آنان است و نه اندوهگین مى‏شوند.
پاداش به زکات دهندگان.
زکات در لغت به معنای رشد و پاکیزگی است. در اصطلاح فقهی به معنای پرداخت مقدار معینی از مال به محرومان و نیازمندان است. زکات مخصوص اسلام نیست، بلکه در ادیان پیشین نیز بوده است. حضرت موسی ع به بنی‌اسرائیل فرمود: وَاَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَآتُواْ الزَّکَاهَ… بقره/43.
واژه زکات 32 مرتبه در قرآن‌کریم آمده و پرداخت آن نشانه:
1. ایمان به‌خدا و روز رستاخیز.
2. راه پذیرش توبه و آمرزش گناهان.
3. حکومت صالحان.
4. مردان الهی.
در سوره های مکی فراوانی، به مسأله زکات اشاره شده است.
آداب پرداخت زکات:
ادب روحی و روانی، ادب اجتماعی، ادب زمانی، پرداخت علنی، بوسیدن دست، پرداخت از مال مرغوب، پرداخت از مال حلال، درخواست دعا از گیرنده.
بهترین متن برای شیوه جمع‌آوری زکات، نامه 25 نهج‌البلاغه است که به یکی از دست‌اندرکاران زکات حکومت خود داده است104.
حکمت 146 نهج البلاغه: ایمان خود را با صدقه دادن، اموالتان را با زکات دادن نگاه دارید و امواج بلا را با دعا از خود برانید.
حضرت فاطمه س می‌فرماید: زکات پاک کننده جان و افزاینده روزی است105.
مهم‌ترین هدف از دستور زکات:
1. تعدیل ثروت و تأمین نیاز تهی‌دستان 2. برکت مالی 3. برکت روحی106.
4. خمس107
آیه110: : …وَمَا تُقَدِّمُواْ لاَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ اِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ.
هر چه بدهید گم نمی شود و آنرا نزد خداوند می یابید.
هر عمل نیک پاداشش نزد خدا ذخیره خواهد شد.
آیه 268: الشَّیْطَانُ یَعِدُکُمُ الْفَقْرَ وَیَاْمُرُکُم بِالْفَحْشَاء وَاللّهُ یَعِدُکُم مَّغْفِرَهً مِّنْهُ وَفَضْلاً وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ.
هنگامی که فردی تصمیم بر دادن حقّ الله می گیرد شیطان به او وعده فقر می دهد.
وسوسه و ترس شیطان از فقر به‌جهت پرداخت حق‌الله.
یکی از واجبات مهم مالی در اسلام، خمس(قانون20%) است که از فروع دین و جزء عبادات شمرده می‌شود. از این‌رو باید با قصد قربت ادا شود. تمام مذاهب اسلامی اعم از شیعه و سنّی در اصلِ وجوب خمس اتفاق نظر دارند، تنها اختلاف نظر میان آنها موارد و مصارف خمس است108.
بنابر حدیث امام صادق ع نخستین کسی که خمس مال خویش را پرداخت کرد حضرت ابراهیم ع بود.
نقش خمس:
الف) گسترش معارف اهل بیت
ب) پشتوانه دین
ج) استقلال فرهنگی.
کسانی که مستحق اخذ خمس‌اند عبارتند از، اهل بیت پیامبر و ذریه پاک آن حضرت. که اگر می‌خواستند می‌گیرند و اگر نخواستند نمی گیرند و به مسلمانانِ نیازمند واگذار می‌کنند یا در کارهای خیر و در راه خدا مصرف می‌کنند109.
5. انفاق110
انفاق مصدر باب افعال از ریشه “نفقه” است به معنی “پرداختن بخشی از آنچه خدا به انسان روزی کرده است در راه خدا” چه به عنوان زکات که واجب است و چه به عنوان صدقه که مستحب است. زیرا در آیات قرآن کریم “انفاق” به معنی زکات به کار رفته است111.
ماده “انفاق” هفتاد و دو بار در قرآن بکار رفته است. و این حامی است که قرآن عنایت خاصی نسبت به این موضوع دارد و از افراد پردرآمد خواسته است که برای رفاه مردم، یک قسمت از اموال خود را انفاق کنند112.
آیه3 : الَّذِینَ یُوْمِنُونَ بِالْغَیْبِ وَیُقِیمُونَ الصَّلاهَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنفِقُونَ.
آنان که به غیب ایمان مى‏آورند، و نماز را بر پا مى‏دارند، و از آنچه به ایشان روزى داده‏ایم انفاق مى‏کنند.
سومین صفت متقین در این آیه انفاق بیان شده است.
ضمناً آیه فوق اولین اشاره اقتصادی قرآن است.
آیه83: احسان به‌والدین و نزدیکان.
آیه110: وَاَقِیمُواْ الصَّلاَهَ وَآتُواْ الزَّکَاهَ وَمَا تُقَدِّمُواْ لاَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ اِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ.
و نماز را به پا دارید و زکات را بدهید و هر گونه نیکى که براى خویش از پیش فرستید، آن را نزد خدا باز خواهید یافت آرى، خدا به آنچه مى‏کنید بیناست.
پاداش عمل نیک، در این آیه بیان می‌شود.
آیه195: وَاَنفِقُواْ فِی سَبِیلِ اللّهِ وَلاَ تُلْقُواْ بِاَیْدِیکُمْ اِلَی التَّهْلُکَهِ وَاَحْسِنُوَاْ اِنَّ اللّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ.
و در راه خدا انفاق کنید، و خود را با دست خود به هلاکت میفکنید، و نیکى کنید که خدا نیکوکاران را دوست مى‏دارد.
ترک انفاق لازم، یا سبب

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه ارشد دربارهقانونی بودن تعقیب، اثبات دعوی، سیر تاریخی

دیدگاهتان را بنویسید