دسته بندی علمی – پژوهشی : بررسی تلفات ناشی از تصادفات جاده ای استان مازندران در سال ۱۳۹۳- قسمت ۹

آموزش منجر به تغییر در باورها و رفتارها میشود. آموزش منجر به توسعه آگاهی و ویژگیهای شخصیتی رانندگان میشود. با آگاهی و ویژگی شخصیتی رانندگان و شناسایی رفتار رانندگی و یافتن روشهای اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد و کاهش شمار تصادفات جادهای میباشد. ایجاد و نهادینه نمودن اصلاحات رفتاری چگونگی آمد و شد و استفاده از خودروهای مناسب و رانندگی درست و مبتنی بر مقررات موجب افزایش ایمنی آمد و شد میشود. ساماندهی حمل و نقل و کاهش تصادفات جادهای استان، پیش از هر راهکاری نیازمند توسعه فرهنگ درست رانندگی است.
۲-۱-۵- ۲- فرهنگ سازی رفتار رانندگان
در دنیای معاصر, با تغییر سریع وسایل حمل و نقل و تنوع آنها, تحولات بسیار گسترده و عمیقی در شیوههای رفت و آمد صورت گرفته است که میتوان از آن به عنوان فرهنگ رانندگی نام برد. کوشش در جهت همگن سازی فرهنگی اگر چه نمیتواند رفتارها را به طور کامل استاندارد نموده اما میتواند تاثیر به سزایی داشته باشد.
یکی از اقدامات اصلی برای توسعه رفتار مناسب رانندگی، تکیه بر فرهنگ رانندگی است. از این رو فرهنگ رانندگی استانداردهایی را ارایه میدهدکه با آنها رفتار رانندگان سنجیده میشود. اهمیت بررسی موضوع فرهنگ رانندگی در تصادفات جادهای روشن است. زیرا خودرو کاربردهای فراوان و نوینی پیدا کرده، که تصور حذف آن، دور از ذهن است. با توجه به اهمیت فرهنگ رانندگی، بایستی با بهره گیری از شیوههای نوین برای کاهش تصادفات جادهای تدابیری اتخاذ شود. یکی از این اقدامات، سامان دادن رانندگی بر فرهنگ سازی است.
در واقع برای کاهش تصادفات جادهای بایستی فرهنگ رانندگی را ارتقا داد. این ارتقا منجر به تغییر باورها و رفتارها میشود؛ که هدف از آن، ارایه دیدگاهی جدید، اصلاح باورهای پیشین و حذف اعتقادات نادرست در رانندگی است. هدف اصلی، شناخت و تغییر رفتار رانندگان در راستای کاهش تصادفات جادهای است.
بی توجهی به رفتار رانندگی، هزینه ها را افزایش میدهد که همه این عوامل میتواند ناشی از نبود فرهنگ رانندگی باشد. شناخت رفتار رانندگی میتواند کاهش تصادفات جادهای را به همراه داشته باشد و این کاهش، زمینه اصلی نحوه رفتارها و تعاملات رانندگی را فراهم مینماید. اگر امکانات موجود به سامان بخشی رفتار رانندگی متوجه باشد، رانندگی نیز تحت تاثیر خود، فرهنگ خود را با نیاز جامعه هماهنگ خواهند کرد. فرهنگ رانندگی در حیطه هدایت کنندگی رفتار رانندگی، میتواند نگرش رانندگان را به رانندگی تغییر دهد.
مساله ترافیک و رانندگی به عنوان یکی از مولفه های مهم مورد توجه میباشد، چرا که مشکل ترافیک و پیامدهای ناشی از آن، همگان را متأثر مینماید. امروزه در غالب کشورهای پیشرفته به لحاظ اهمیت و نقش فرهنگ پذیری و ویژگی های شخصیتی افراد در رانندگی، قانون مداری، اجتناب و پیشگیری از حوادث و سوانح جادهای بسیار مهم است(۵۸).در واقع کاربران ترافیک در یکی از سه نقش راننده، عابر پیاده و سرنشین از ترافیک بهره مند میشوند که نوع رفتار آنها در چرخه ترافیک علت اصلی ۷۰ درصد حوادث رانندگی میباشد(۵۹).
از این رو ایجاد و توسعه فرهنگ رانندگی میتواند کاهش تصادفات جادهای را به همراه داشته باشد. تغییر هر نوع شیوه متداول که عادت شده است، نیازمند فرهنگ سازی و فعالیتهای آگاه کننده است. بنابراین جهت رفع موانع موجود بر سر راه فرهنگ رانندگی باید نخست اهمیت موضوع و ضرورت فرهنگ رانندگی را درک نمود. شایسته نشان دادن رفتارهای درست و تغییر عادتهای نادرست رانندگی میتواند بسیاری از رفتارها را اصلاح نموده و از تصادفات جادهای و تلفات شدید جلوگیری کند.
۲-۱-۵- ۳- عوامل موثر بر کاهش تصادفات جادهای
تصادفات جادهای، یکی از مهمترین چالشهای حمل و نقل محسوب می شوند. عواملی در ایجاد تصادفات جادهای نقش دارند. در واقع برای کاهش تصادفات جادهای بایستی نسبت به ارایه دیدگاهی نو اقدام کرد. این دیدگاه منجر به اصلاح باورهای پیشین و حذف اعتقادات نادرست و تغییر باورها و رفتارها میشود؛ که هدف از آن، کاهش تصادفات جادهای است. کاهش تصادفات جادهای فرآیندی است که نیازمند شناسایی ابعاد آن و نارساییهای عوامل تاثیر گذار بر آن از جمله کیفیت جادهها، کیفیت خودرو و رفتار عوامل انسانی است.
در عرصه تصادفات جادهای، با عوامل انسان، خودرو، جاده، قوانین و مقررات، مواجه می باشیم؛ که عامل انسان به دلیل اینکه خود سازنده خودرو، طراح و اجرا کننده راه و وضع کننده قوانین و مقررات است. اساسی ترین نقش را ایفا می نمایند. اگر جاده ها و خودروها استاندارد طراحی و ساخته شوندو مقررات دقیق اجرا شده باشند، چنانچه به عامل انسانی ارزش لازم داده نشود؛ مشکل همچنان باقی خواهد ماند. برخی از عوامل موثر بر کاهش تصادفات جادهای را میتوان به شرح ذیل برشمرد:
رفتار رانندگان- بررسی رفتار رانندگان و یافتن روشهای اصلاح آن از جمله عوامل موثر در بهبود عملکرد و کاهش تصادفات جادهای است.
افزایش ایمنی- ایجاد و نهادینه نمودن اصول درست رانندگی، چگونگی آمد و شد، رانندگی مبتنی بر مقررات، موجب افزایش ایمنی و کاهش تصادفات جادهای میگردد.
قوانین و مقررات ترافیکی- اعمال قوانین و مقررات ترافیکی که شرایط مطلوب عملکرد رفتار رانندگان را بیان میدارد، باعث تغییر رفتار آنان و بهبود شرایط خواهد شد.
عادت‌های رانندگی- هدف‌گذاری برای تغییر عادت‌های نادرست رانندگی و ناشایست نشان دادن رفتارهای ناهنجار می‌تواند از بسیاری رفتارهای ناهنجار و همچنین تصادفات و تلفات شدید جلوگیری کند.
آﻣﻮزش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی – آموزش و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﻨﺎﺳﺎﻳﻲ و اﺻﻼح آن دﺳﺘﻪ از رﻓﺘﺎرﻫﺎی رانندگانی که بیشترین رفتارهای را دارند، در کاهش تصادفات جادهای.بسیار کارگشا خواهد بود.
ﻓناﻭﺭیهاﯼ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ- ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﻓناﻭﺭیهاﯼ ﻫﻮﺷﻤﻨﺪ ﺑﺮﺍﻱ ﻛﻨﺘﺮﻝ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ ﺣﺮﻛﺖ خودروها ﺍﺯ ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﺸﺨﺼﻪﻫﺎﻱ بهبود ﻭ ﺍﺭﺗﻘﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ رانندگی و کاهش تصادفات جادهای میﺑﺎﺷد.
رسانه‌های گروهی- رسانه‌های گروهی با رویکرد اطلاع‌رسانی و ارتقای سطح آگاهی و تمرکز بر روی پیامد و نتایج ناگوار ناشی از تصادفات جادهای، بسیار مثمرثمر است.
۲-۱-۶- آثار اقتصادی تصادفات جادهای
کاهش تصادفات جادهای یکی از عوامل بسیار مهم مرگ و میر و آسیبهای شدید جانی و مالی بوده و آثار سنگین آن، جوامع بشری را به شدت مورد تهدید قرار داده است. شدت این آسیبها در کشورهای در حال توسعه بیشتر بوده و از این رو شمار و شدت تصادفات در این کشورها چندین مرتبه بالاتر است. در این میان، تصادفات جادهای به علت سرعت بالای خودروها، اغلب دارای ضایعات سنگین تری نسبت به تصادفات درون شهری است. اصولا هزینه تصادفات از دو بخش اصلی هزینه های داخلی و خارجی تشکیل میشود که، هزینه های خارجی شامل قیمت جان انسان ها و آثار منفی اقتصادی معلولیت ها و جراحات روانی است.
امروزه موضوع تصادفات جادهای و تلفات و هزینههای بالای اقتصادی ناشی از آن اساسی ترین مشکل جامعه است. این امر، برای کشورهای در حال توسعه دارای اهمیت بیشتری است، زیرا، شمار تصادفات جادهای رو به افزایش بوده و هزینه های مستقیم و غیر مستقیم آن نیز درمقایسه با کشورهای توسعه یافته بیشتر است. در کشورهای کمتر توسعه یافته به دلیل نامناسب بودن کیفیت جادهها، فقدان نظارت کافی و مؤثر، کمی درآمد و استفاده از خودروهای فرسوده، در کنار سایر عوامل، باعث تشدید بروز تصادفات جادهای شده است. از سوی دیگر در این کشورها همگام با افزایش خودروها، زیرساختهای حمل و نقل مورد نیاز متناسب با آن بهبود نیافته است. این عدم تطابق سبب شده تا سیر افزایشی تصادفات و تلفات ناشی از آن در کشورهای در حال توسعه رخ دهد.
۲-۱-۶-۱- ابعاد اقتصادی تصادفات جادهای
بر اساس ارزیابیهای انجام شده، بیش از ۹۰ درصد از تصادفات جادهای در کشورهای در حال توسعه رخ میدهد، درحالیکه این گونه کشورها فقط ۴۸ درصد از وسایل نقلیه موتوری را در اختیار دارند. از طرفی هزینههای ناشی از تصادفات، بیانکننده بخش بزرگی از کل هزینههای ترافیکی هستند که بر اقتصاد یک کشور تحمیل میشود. هزینههای تصادفات از بخشهای مختلفی تشکیل میشوند که بخش عمده آن هزینه آسیب به وسایل نقلیه است.هزینه آسیب به وسایل نقلیه بیش از ۵ درصد از تولید ناخالص ملی کشور را نابود میسازد در حالیکه کل هزینههای تصادفات رانندگی در کشورهای در حال توسعه رقمی بین یک تا دو درصد است(۵۶)
تصادفات جاده‏ای یکی از شایعترین سوانح و حوادث است که سالانه جان بسیاری از مردم را در کشور به خطر می‏اندازد. این مساله باعث افزایش هزینه‏های مستقیم (مانند هزینه‏های درمانی ناشی از تصادفات و مراقبت از معلولان حادثه) و غیرمستقیم (نظیر ایجاد مشکلات روانی و افسردگی در افراد خانواده، از دست دادن نیروی کار فعال بصورت دایم یا موقت) می‏شود. بنابراین تصادفات جادهای بر اقتصاد، بهداشت و سلامت روحی و روانی جامعه آثار منفی به شرح ذیل دارد:
الف) تصادفات یک معضل اقتصادی برای جامعه: نرخ رشد تولید ناخالص داخلی[۴] در سالهای اخیر نرخ رشد تولید ناخالص داخلی ۷/۶ درصد در سال میباشد ولی سالانه حدود ۷ درصد از تولید ناخالص داخلی در تصادفات جادهای از بین میرود. به طوری که ایران دستکم به طور مستقیم و غیرمستقیم روزانه بیش از ۲۰ میلیارد تومان در تصادفات رانندگی زیان میبیند(۶۱).
ب) تصادفات یک معضل و تهدیدکننده سلامت جامعه: براساس آمار وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حوادث رانندگی دومین عامل مرگ و میر در ایران است (در آمار جهانی رده نهم به این عامل تعلق دارد) که ۶۰ درصد جراحات و تلفات ناشی از حوادث متعلق به حوزه حوادث رانندگی هستند (در آمار جهانی این رقم ۲۵ درصد است) (۶۱).
ج) تصادفات یک معضل اجتماعی جامعه: تلفات و جراحات ناشی از تصادفات رانندگی تاثیر بزرگی بر خانواده ها دارد. بیش از ۲۵۰ هزار کشته و مجروح به این معناست که یک چهارم میلیون خانوار به سمت فقر میروند. ظرف مدت ۱۰ سال گذشته ۲/۷ میلیون خانواده مستقیما با از دست دادن درآمد و یا هزینه های ناشی از مراقبت از افراد مجروح یا معلول دایمی درگیر بوده اند (۶۲). اگر تعداد افراد هر خانواده ۴ نفر در نظر گرفته شود بگیریم، بیش از ۱۰ میلیون ایرانی ( ۱۴ درصد از جمعیت) مستقیما با این مساله درگیر بودهاند.
اطلاعات مربوط به سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۰ نشان میدهد که هرسال نزدیک به هشت درصد افزایش در میزان مرگ و میر ناشی از تصادفات در ایران رخ میدهد و میزان مرگ ناشی از تصادفات ترافیکی در این دوره در ایران ۲۵٫۸ در هر صد هزار نفر است که این میزان در مقایسه با میزان ۱۹٫۹ در صد هزار نفر کل دنیا و ۱۵٫۲ درصد هزار نفر منطقه مدیترانه شرقی بالاتر بوده است(۶۳). تحقِقات پزشکی قانونی کشور نشان میدهد بیشترین آمار تصادفات جادهای در جهان مربوط به ایران است. هزینه تلف شده در تصادفات جادهای ایران در حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان (۵/۳ درصد تولید ناخالص ملی) برآورد شده است(۶۴) .
برآورد ناقصی از هزینههای ناشی از حوادث ترافیکی در سال ۱۳۸۰ نشان میدهد که خسارت مستقیم سالانه ناشی از حوادث ترافیکی برای کشور بیش از ۵۵۰ میلیارد تومان است. در سال ۱۳۸۰ مجموع هزینههای ناشی از تصادفات ترافیکی در کشور دستکم چهار هزار میلیارد تومان بوده است که با توجه به مقدار تقریبی تولید ناخالص ملی کشور در آن سال (حدود ۱۲۰ تا ۱۲۵ هزار میلیارد تومان) مشخص میشود که افزون بر سه درصد از تولید ناخالص ملی کشور در تصادفات ترافیکی از بین رفته است. این مقدار برای سال ۱۳۸۵ حدود شش هزار میلیارد تومان و بیش از پنج درصد تولید ناخالص ملی کشور برآورد شده است(۶۵).
تصادفات به عنوان دومین عامل بزرگ مرگ و میر ایرانیان روزانه ۲۰ میلیارد تومان هزینه ایجاد میکند به عبارت دیگر سالانه هفت درصد از تولید ناخالص داخلی کشور در تصادفات جادهای از بین میرود.تصادف‌ها علاوه بر هزینه‌های مستقیم، هزینه‌های سنگین دیگری به صورت غیر مستقیم نظیر هزینه‌ زمان از دست رفته برای درمان مصدومان،هزینه‌ فعالیتهای پلیس برای برای ثبت و ضبط تصادفات و رسیدگی‌های کارشناسی، هزینه اورژانس و خدمات امداد جادهای و مسایل مشابه آنها دارد که رقمی معادل هزینههای مستقیم این بخش است.
از سوی دیگر سازمان بهداشت جهانی پیش بینی کرده که تا ۱۰ سال آینده ۲۵ درصد از بودجه سلامت کشورهای درحال توسعه و از جمله ایران صرف قربانیان حوادث رانندگی خواهد شد. از این اعداد و ارقام مالی و اقتصادی که بگذریم از دست رفتن هموطنان در تصادفات رانندگی، با هیچ آمار و رقمی قابل محاسبه نیست. هزینه متوسط یک تصادف رانندگی منجر به فوت، افزون بر پنج میلیارد تومان برآورد شده است. براساس مطالعات انجام شده، متوسط هزینه تصادفات رانندگی منجر به فوت در سال ۱۳۸۳ حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان و در سال ۱۳۸۵ حدود دو میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان برآورد شده است. متوسط هزینه تصافات جرحی حدود ۴۵ میلیون تومان و متوسط هزینه تصادفات خسارتی نیز حدود دو میلیون تومان است. شدت یک تصادف فوتی نزدیک به هزار برابر و تصادف جرحی حدود ۲۵ برابر تصادفات خسارتی برآورد شده است. تصادفات رانندگی با فراهم شدن شرایط رفاهی در جامعه، هزینههای بیشتری را به جامعه تحمیل میکند(۶۶).
در سال ۱۳۸۶، هزینه مجموع تصادفات درون و برونشهری ۱۸ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان بوده است. هزینه تصادفات کشور در این سال از کل تولید ناخالص داخلی بیش از ۵۰ درصد کشورهای جهان نظیر غنا، اردن، بحرین و… بیشتر بوده است. همچنین هر خانواده ایرانی در سال ۱۳۸۶ به طور متوسط حدود یک‌ میلیون تومان بابت تصادفات ترافیکی هزینه متحمل شده(۶۷). که این میزان، ۶٫۲۳ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور بوده است. با توجه به نرخ رشد ۶٫۷ درصدی تولید ناخالص داخلی در همین سال، نتیجهگیری میشود هزینه تصادفات رشد تولید ناخالص داخلی را از بین میبرد. همچنین بر اساس آمار وزارت بهداشت، حوادث رانندگی دومین عامل فوت و اولین عامل عمر از دست رفته در ایران است (در آمار جهانی رده نهم) و ۶۰ درصد از حوادث منجر به جرح و فوت به حوادث رانندگی تعلق دارد؛ در حالیکه در آمار جهانی این رقم ۲۵ درصد است (۶۸).
کشور ما علیرغم داشتن تنها یک درصد از جمعیت جهان، دو درصد از تلفات انسانی حاصل از تصادفات را در جهان به خود اختصاص داده است. آمار کشته‌شدگان در تصادفات در ایران دو برابر و آمار مصدومان در سوانح ترافیکی در ایران تقریبا پنج برابر میانگین آمارهای جهانی است. نگاهی به این آمارها نشان میدهد که تلفات جاده‌ای در ایران بسیار بالاست دارد. از حیث آمار کشتههای تصادف در رتبه های نخست جهان قرار دارد، این در حالی است که شمار خودروهای ایران از شمارخودروها در بسیاری از کشورهای جهان بسیار کمتر است.
شمار وسایل نقلیه در حال حرکت طی سالهای اخیر به صورت فزایندهای رو به افزایش بوده است؛ به طوری که در انتهای سال ۱۳۸۷ به بیش از ۱۶ میلیون رسید، که بیش از میلیون آن را موتورسیکلت تشکیل داده و پیش بینی میشود در سال ۱۳۹۸، این تعداد به بیش از ۴۵ میلیون برسد. همچنین بر اساس نتایج مطالعات طرح جامع حمل و نقل در ایران، نرخ افزایش جمعیت برای ده سال آینده در حدود ۱٫۳۴درصد خواهد بود و پیش بینیها نشان میدهد جمعیت ایران در سال ۱۳۹۸ به بیش از ۷۷ میلیون نفر خواهد رسید (۶۹)
 
نمودار۲-۵- روند رشد وسایل نقلیه در ایران (۱۳۷۹ تا ۱۳۸۸)
رشد شمار وسایل نقلیه از روند افزایش جمعیّت پیشی گرفته است و نرخ موتوریزاسیون که بیانگر شمار وسایل نقلیه در حال حرکت به ازای هر هزار نفر جمعیت است، در سالهای آینده با روند افزایشی مواجه خواهد بود و برآوردها برای آینده نشان میدهد این نرخ در ده سال آینده دو برابر خواهدشد(۷۰)
 
نمودار۲-۶- تغییرات جمعیت و تعداد وسایل نقلیه در ایران از سال ۱۳۷۹ تا پیش بینی در سال ۱۴۰۰
بر اساس مطالعه صورت پذیرفته در سال ۱۳۸۶، ۴۷ درصد هزینهها مربوط به تصادفات در محدودههای شهری و ۵۳ درصد هزینهها مربوط به محدودههای برونشهری است. این در حالی است که هزینه تصادفات رانندگی برونشهری ایران به تنهایی در سالهای اخیر بیش از ۱۰ برابر بودجه کل ساخت و نگهداری راههای کشور بوده است (۶۶). از طرفی، هزینه متوسط یک فوت ناشی از تصادف رانندگی درونشهری حدود ۴۹۴۱ میلیون ریال و برای برونشهری ۵۷۷۲ میلیون ریال و هزینه متوسط یک جرح برای تصادفات شهری و برون شهری برای جرح سبک، جرح متوسط و شدید به ترتیب برابر ۱۴۰٫۸، ۱۴۶٫۶ و ۴۰۶٫۹ میلیون ریال است (۷۱).
۲-۱-۶-۲- هزینه‌های مستقیم و غیر مستقیم تصادفات جادهای

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.

مدیر سایت

Next Post

فایل - بررسی تلفات ناشی از تصادفات جاده ای استان مازندران در سال ۱۳۹۳- قسمت ...

پ اکتبر 29 , 2020
لیسانس فوق لیسانس و بالاتر نامعلوم مجموع تعداد ۱۴۷ ۱۰۴ ۱۰۱ ۶۸ ۸۴ ۲۷ ۱۴ ۳۸ ۸ ۰ ۵۹۱ درصد ۲۵ ۱۸ ۱۷ ۱۱ ۱۴ ۵ ۲ ۶ ۱ ۰ ۱۰۰ نمودار۴-۱۵-وضعیت تلفات استان به تفکیک میزان تحصیلات در سال ۱۳۹۲۴-۶- سوال ۴ اختصاصی تحقیق: نسبت تلفات راههای برونشهری استان به تفکیک […]