بررسی یک ادعا: یوتوب به دنبال حضور در ایران با پذیرش همه شروط؟

گفتگوای پشت پرده در دنیای سیاست و اقتصاد همیشه در جریان هستن؛ چه به نتیجه برسن و چه نرسند، چه ما از اونا خبردار شیم و چه نشیم. اما این بار پای یکی از بزرگ ترین پلتفرمای جهان به میان اومده و می گن یوتوب با بیشتر از ۱.۸ میلیارد کاربر، به حضور در بازار ایران علاقه نشون داده و تمایل داشته با قبول شروطی که از طرف کشور ما مشخص می شن، در بازار ایران حاضر باشه. بیایید از زوایای جور واجور این ادعا رو بررسی کنیم.

گزارش: یوتوب به دنبال ایران

به گزارش تابناک، یوتوب با تماس یه طرف ایرونی که به نظر می رسه یه شرکت اینترنتی در داخل کشورمون بوده (شاید دیتاسنتر) به بازار ایران علاقمند شده و پذیرفته تا استانداردهای قانونی و هم اینکه استانداردهای فرهنگی و اخلاقی ایران رو قبول کنه. اینجور پذیرشی به معنی اون بوده که با آی.پی ایران، بعضی از ویدیوها واسه کاربر ایرونی پخش نشه.

مسئولین ایرونی اما به موضوع خروج ارز به شکل پهنای باند توجه می کنن و بعد می گن که یوتوب حتی مایل بوده سرورهایش رو تو یه شرکت ایرونی بذاره تا این مشکل هم حل شه. اما این اتفاق در آخر رخ نمی ده. به چه دلیل؟

تابناک، بدون ذکر نام مسئولان می نویسه: «بعضی مسئولین با رفع محدودیت از این سرویس مخالفت کردن؛ مسئولینی که از قضا شعار شفافیت میدن اما وقتی منافع شون در کف یه مجموعه بومی مشابه یوتوب باشه، با رفع فیلتر این سرویس بین الملل مخالفت می کنن.»

آمارها دروغ نمی می گن

شاید این چندمین باری باشه که می شنوین یه سرویس خارجی واسه باقی موندن یا حضور در کشورمون، با مسئولین گفتگو می کنه؛ مذاکراتی که قراره پشت درهای بسته بمونه اما معمولاً پس از چند سال معلوم می شن.

بزرگ ترین نمونه این مذاکرات، سفر «پاول دورف» مدیرعامل تلگرام به ایرانه. این سفر در زمان وزارت «محمود واعظی»، وزیر ارتباطات دولت یازدهم انجام شد و تلگرام با دولت ایران توافقات خاصی داشت که هنوزم جزییات به طور کاملً روشنی از اون در دست نیس و بعضی عقیده دارن فیلتر این پیام رسان در اردیبهشت ماه، به دلیل عبور از خط قرمزهایی بود که مدیرعامل قبلا قول نبود عبور از اونا رو داده بود.

اینجا باید توجه کرد که توافقات دولت یازدهم با تلگرام -دست کم براساس اطلاعاتی که هست- در سال ۹۴ انجام شده. تلگرام در سال ۹۴، ۲۰۰ میلیون کاربر نداشت و به عنوان یه پیام رسان کوچیک در سطح جهان، به اینجور توافقاتی نیاز شدید داشت تا بتونه رشد کنه.

این بار اما صحبت از یکی از بزرگ ترین پلتفرمای جهان با سابقه ای بیشتر از ۱۳ سال فعالیته؛ پلتفرمی که براساس گزارشا بیشتر از ۱.۸ میلیارد کاربر داره و روزانه ۵ میلیارد ویدیو در اون دیده می شه. این البته به معنی اون نیس که یوتوب علاقه ای به بازار ایران نداره. یوتوب، گوگل و شرکت مادر اونا «آلفابت»، با وجود داشتن چندین پلتفرم که کاربران اونا از مرز میلیارد گذشته ، هنوز تشنه کاربر جدید هستن.

نه فقط یوتوب، بلکه همه شرکتای فعال بخش تکنولوژی -آمریکایی و غیرآمریکایی- به بازار ایران و ۶۰ میلیون کاربر آنلاینی که هنوز تجربه کاملی از خدمات الکترونیکی نداشتن، علاقه دارن. اما بعید به نظر می رسه یوتوب با این حجم از کاربر، زیر بار پذیرش شروط خاصی واسه به دست آوردن ۶۰ میلیون کاربر جدید رفته باشه.

درآمد گوگل از سه سرویس جستجو، اندروید و یوتوب در سه ماه دوم سال ۲۰۱۸ برابر . پس از نگهداشتن این رقم، به این نکته هم توجه کنین که دلیل وجود یوتوب، اول نمایش تبلیغاته نه فقطً خدمت به خلق.

حتماً حضور یوتوب در ایران، هزینه های جانبی این شرکت رو زیاد می کنه در حالی که بعیده بتونه تبلیغاتی رو واسه کاربران ایرونی به نمایش بکشه و کسب درآمد کنه. مشکل، از تحریمای آمریکا سرچشمه میگیره و این شرکت حق اینجور فعالیت درآمدزایی رو نداره. در نتیجه، از بیرون ایران، تبلیغ دهنده ای به دلیل تحریما وجود نداره که بخواد خدماتش رو به کاربران ایرونی نمایش دهد و از داخل ایران، خود یوتوب به دلیل تحریما نمی تونه نمایش تبلیغات و کسب درآمد از شرکای ایرونی رو قبول کنه و از گزند جریمه های میلیاردی دولت آمریکا در امان بمونه.

اینا طبیعتاً مسائلی هستن که مدیران یوتوب، هرچقدر هم که ایران رو دوست داشته باشن، قبل از «پذیرش تموم شروط» در خلوتشان به اونا فکر کردن.

انگشت اتهام نامرئی

انگشت اتهامی که در گزارش مورد بحث، بدون ذکر نام به طرف «مسئول علاقمند به شفاف سازی» و «مجموعه بومی» کشیده شده بیشتر از هرچیز یادآور شخص «محمدجواد آذری جهرمی» وزیر ارتباطات و «آپارات»، بزرگ ترین سرویس به اشتراک گذاری ویدیو در ایرانه.

در عمل اما داستان به همین سادگی نیس چون که «اینترنت» در ایران تنها یه متولی یا تصمیم گیرنده نداره. تجربه نشون داده که ۸ عضو کمیته فیلترینگ (۶ وزیر و ۲ نماینده مجلس) به رفع فیلتر سرویسی مانند توییتر رضایت میدن و نامه می نویسند، اما این درخواست رد می شه. از طرف دیگه مرکز ملی فضای مجازی و شورای عالی فضای مجازی تصمیم گیرنده های دیگه این صنعت هستن.

در نتیجه وضعیت فعلی نمایان گر اون هستش که وزارت ارتباطات و شخص وزیر ارتباطات بیشتر درگیر اجرا هستن تا اراده کردن. به مبنی بر آخرین فعالیتا واسه رفع فیلتر توییتر و یوتوب (در اسفند ۹۶) دقت کنین: «رفع فیلتر این سرویسا موضوعیه که نیاز به هماهنگی کامل بین دستگاه ها داره. امیدوارم این جمع بندی سریع تر به وسیله مرکز ملی فضای مجازی انجام شه.»

انگشت اتهام بعدی به طرف آپارات کشیده شده. مجموعه ای که به گفته مدیرعاملش کمتر هفته ایه که یه پایش در دادسرا نباشه و عقیده داره محتوای یوتوب اصلا از طرف مقامات ایرونی پذیرفته نیس، چون که خودش به دلیل محتوایی که در آپارات قرار میگیره، باید جواب گو باشه. «محمدجواد شکوری مقدم» مدیرعامل صبا ایده و : «در کشوری که تلگرام فیلتر می شه و نظر بر اینه که اینستاگرام هم بسته شه، محتوای یوتوب در این ایده سیاسی و فضا می تونه منتشر شه؟»

به نشونه ها دقت کن

شاید غولای اینترنتی ایرونی مثل آپارات، دیجیکالا، اسنپ و کافه بازار از حضور حریف جهانی شون در ایران استقبال نکنن اما چیزی که باعث می شه رقبای اونا در ایران نباشن، خود این شرکتا نیستن بلکه نهادهای حاکمیتی جور واجور، اینجور تصمیمات بزرگی رو در سطح کلان می گیرن.

جدا از نهادهایی که مستقیما واسه اینترنت و سرویسای فعال و غیرفعال اراده کردن می کنن، نباید نقش صدا و سیما رو هم این وسط از یاد برد؛ سازمانی که مدعی اصلی «صوت و تصویر گسترده» است و تا کنون تلاشای بسیاری واسه به دست گرفتن مدیریت این میدون داشته. اوایل اردیبهشت ماه بود که اعضای کمیسیون فرهنگی مجلس به دنبال تصویب طرحی بودن که مسئولیت ارسال مجوز و تنظیم مقررات صوت و تصویر در فضای مجازی و نظارت بر اونو انحصاراً در اختیار صدا و سیما بذاره.

ماده دوم این طرح، حتماً فضای مجازی رو هدف گرفته بود؛ به این معنا که تموم تولید کنندگان محتوای ویدیویی و صوتی مجبور می شدن تا از صدا و سیما مجوز بگیرن. این طرح البته فعلاً نتیجه نرسیده اما واسه بار چندم، صدا و سیما تلاش کرد تا کنترل فضای مجازی رو به این شکل در دست گیرد. با در نظر گرفتن شناختی که از صدا و سیما و خط قرمزهایش هست، شاید حضور یوتوب در ایران، در وقتی که این سازمان تلاش می کنه واسه صوت و تصویر در فضای مجازی اراده کردن کنه، بیشتر مثل یه شوخی باشه.

موضوع و نشونه دیگری که نمیشه خیلی راحت از کنار اون عبور کرد، بسته شدن حسابای صدا و سیما در یوتوبه. اول شهریور، گوگل ۳۹ حساب کاربری منتسب به ایران رو ؛ حسابایی که گوگل عقیده داشت اونا به شکل مخفی مربوط به صدا و سیمای ایران (IRIB) بودن. این اتفاق عکس العمل رسمی صدا و سیما و منتشر کردن بیانیه از طرف این سازمان رو به دنبال داشت.

وقتی که تموم این نشونه ها رو در کنار هم قرار می دیم، سخت میشه قبول کرد که یوتوب در تلاش واسه حضور در بازار ایران بوده. یوتوب حتی اگه به بازار ایران علاقه داشته باشه، که داره، بعیده بخواد به خاطر اون هزینه کنه و شرایط خاص رو قبول کنه.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *