پایان نامه های روانشناسی

منابع و ماخذ تحقیق خشونت خانوادگی

دانلود پایان نامه

دنبال علائق شخصی خود برود و هر چه را که می خواهد بدست آورد(ریتزر،1383: 84). در این مرحله نابسامانی نشانگر تنظیم ناکافی دستوری برای فعالیت های افراد است با این نتیجه که آنان این احساس را ندارند که به یک جمعی متصلند. نابسامانی اجتناب ناپذیر می شود وقتی که انتقال جوامع از همبستگی اجتماعی مکانیکی به ارگانیکی سریع است و منجر به کلیت یا تضعیف ارزش ها می شود. با این مالکیت ارزشی اتصال افراد به این ارزش ها و تنظیم توسط این ارزش ها کاهش می یابد. نتایج این موقعیت نابسامانی متعدد است. یک نتیجه این است که افراد احساس از خود بیگانگی می نمایند چونکه تنها اتصالشان به ثبات و برنامه خورد کننده ای است که توسط ماشین های عصر صنعت دیکته می شود. نتیجه دیگر با یأس های شدید و احساس محرومیتی است که توسط سیر فزاینده شورش که در اثر حالت تنظیم ناکافی بروز می نماید ظاهر می شود(ترنر،1373: 390).
ز) مرتون
رابرت مرتون نظریه پرداز کارکردگرا، مدت ها قبل نظریه فشار ساختاری را در تبیین انحراف مطرح ساخت.
وی استدلال خود را با معیار توافق جمعی درباره ی ارزش ها آغاز می کند و معتقد است که تمام اعضای جامعه در ارزش های مشترک سهیم اند. اما از آنجائی که اعضای جامعه از لحاظ ساختارهای اجتماعی در موقعیت های مختلفی قرار می گیرند، برای درک ارزش های مشترک از فرصت های مساوی برخوردار نیستند. چنین وضعی ممکن است موجب انحراف شود. به بیان مرتون ساختار اجتماعی و فرهنگی جامعه برای رفتار منحرف اجتماعی مردمی که در جایگاه های مختلف قرار گرفته اند ایجاد فشار می کند(صفوی،1370: 23).
تئوری مرتون توضیحاتی را درباره ی نرخ های متفاوت انحراف که توسط موقعیت های متفاوت افراد در درون یک ساخت فرصتی اشغال کرده اند می دهد. به دلیل شکاف های ساختی – اجتماعی بین آرزوها (اهداف مشترک) و دست یابی واقعی (دسترسی به ابزار اجتماع برای ررسیدن به آن اهداف). قدرت هنجارهای اجتماعی مسلط (که گرداننده اهداف فرهنگی هستند) به منظور کنترل بعضی حوزه های کلیدی رفتار اجتماعی طبقه بندی شده و آنومی در نظام اجتماعی هجوم آورده است(Farnworth & Leiber,1989: 263,Homilton,1987: 120-121).
مرتن ایالات متحده آمریکا را مورد مثال قرار داده و تئوری خود را به شرح زیر طراحی می کند(صفوی،1370: 23). تأکید خاص در آمریکا به تبلیغ اهداف است بدون توجه یکسان به حصول ابزار برای بدست آوردن این اهداف، جامعه ی آمریکا به طور تاریخی و از طریق فرهنگی بیشترین موقعیت را برای ایجاد فشار ساختاری دارد. مرتن به رواج اهداف فرهنگی آمریکایی مسلط استناد می کند و سپس مقاله تند وتیزی و ناقدی را ارائه می دهد. او اشاره می کند محدوده ای که در آنجا پول به عنوان عامل موفقیت سنجیده می شود و شیوه ای که در آن ایدئولوژی مسلط هر نوع انتقادی از ساخت اجتماعی را در مقصر دانستن قرابانیان ناموفق تغییر جهت می دهد، میزان متفاوتی از انحراف بین افراد در موقعیت های اجتماعی متفاوت دیده می شود که در جای خود از این موقعیت ها منشأ گرفته اند.
ساخت فرصت، شامل موقعیت های اجتماعی متعدد دیگری می شود که بر حسب پذیرش ابزار در رسیدن به اهداف متفاوتند. این موقعیت ها در سه دسته ی همنوا، منحرف و ناهمنوا سازمان یافته اند که به تفصیل عبارتند از:
– همنوایان: پذیرش اهداف و ابزار رسیدن به آن
– نوآوران: پذیرش اهداف ولی رد کردن ابزار رسیدن به آن
– شعائرگرایان: رد اهداف اما ادامه دادن و دنبال کردن از طریق ابزار
– انزاواطلبان: رد اهداف و ابزار رسیدن به آن
– طغیانگران: رد اهداف و ابزار رسیدن به آن و جایگزین کردن شیوه های جدید برای آنها.
(Figueira, Mcdonough,1983: 263, Turner,1994: 195-196, Hamilton,1987: 121).
مرتن عقیده دارد که اعضای قشرهای پائین اجتماعی جهت رسیدن به موفقیت دومین شیوه (نوآوری) را پذیرفته و به روش های انحرافی بویژه به تبهکاری متمایل می شوند. این اقشار به احتمال زیاد نمی توانند از راه های عادی موفق شوند، از این رو با فشاری که بر آنها می آید به انحراف گرایش می یابند. معمولاً این افراد از تحصیلات کافی و شغل مناسب برخوردار نمی شوند. به بیان مرتن، آنان برای کسب موفقیت به وسایل و راه های پذیرفته شده و قانونی، دسترسی ناچیزی دارند. از آنجائی که راه موفقیت برای آنها مسدود است، بدعت گذاری می کنند و به تبهکاری که بیش از راه های صحیح به آنها پاداش می دهد، روی می آورند(صفوی،1370: 23).
به طور خلاصه، مرتن در تحلیل خود نشان می دهد که چگونه فرهنگ و ساختار جامعه موجب انحراف می شود. تأکید بیش از حد بر هدف های فرهنگی در جامعه آمریکایی که به قیمت زیر پا گذاشتن راه های متعارف کسب موفقیت تمام می شود، تمایل به بی هنجاری را ایجاد می کند. این تمایل برای ایجاد انحراف فشار وارد می سازد، فشاری که با توجه به پایگاه شخص در ساختار اجتماعی متفاوت است. همچنین شیوه واکنش شخص در مقابل این فشار به پایگاه او در طبقه اجتماعی بستگی خواهد داشت(همان: 24).
ل) کلوارد و اهلین
اساس تئوری فرصت از ساخت تئوری مرتن نشأت می گیرد(Quay,1965: 15).
کلوارد و اهلین معتقدند که مرتون فقط یک سوی سکه را دیده است. زیرا وی انحراف را بر حسب ساختار فرصت قانونی تبیین کرده اما ساختار فرصت غیر قانونی را مورد ملاحظه قرار نداده است(صفوی،1370: 26). از نقطه نظر آنان بزهکاری نتیجه ی تلاش های ناموفق در رسیدن به اهداف برحق در یک جامعه است(بخصوص آن دسته از اهداف که در ارتباط با پول و قدرت هستند)، در نتیجه باعث می شود که افراد به راه های غیر قانونی متوسل شوند تا ثروت های مادی و پایگاه اجتماعی بدست آورند و نتیجه آن دزدی و یا جزو گروه تجاوزکاران شدن یا کناره گیری کردن از مشارکت و معتاد شدن است. در این تئوری، تحقیقات به سوی ارزیابی اهداف اجتماعی هدایت می شود، راههایی به سوی اهداف باز می شود و به گروه های مختلف فرصت داده می شود تا از این راه ها عبور کنند، همچنین از روش هایی استفاده می شودتا دست یابی را آسان کند، یا از روش هایی برای اصلاح کردن جاه طلبی ها به سمت اهداف قابل دسترس و تلقین کردن ارزش ها در هر راهی که باز است، استفاده می شود. عملکرد شامل تبیین ساختارهای اجتماعی برای بدست آوردن فرصت های مناسب در جهت اهداف و رسیدن به آن می شود(Quay,1965: 16).
آنها معتقدند که همواره بر اعضای طبقه کارگر فشار بیشتری برای انحراف وارد می شود، زیرا برای نیل به موفقیت از راه های قانونی، فرصت کمتری دارند. آنها عقیده دارند که واکنش های افراد طبقه ی کارگر به ایجاد سه نوع خرده فرهنگ منتهی می شود. خرده فرهنگ جنایی، خرده فرهنگ ستیزه جو و خرده فرهنگ انزواطلب. پیدایش این واکنش ها در افراد جوان به دسترسی آنها به فرصتی که برای دست زدن به اعمال خلاف دارند، بستگی دارد(صفوی،1370: 27).

مطلب مشابه :  پایان نامه روانشناسی با موضوع : ویژگیهای شخصیت

ک) ساترلند
ادوین ساترلند بیشتر کار خود را پیرامون مفهوم ارتباطات نسبی سازمان داد(Akers,1992: 5). کانون توجه او نه تنها بر ارتباطات میان افراد، بدان گونه که این عبارت بر آن دلالت می کندبود، بلکه بر پیوندهای افکار مربوط به رفتار می باشد. تز اصلی ساترلند این بود که افراد تنها زمانی رفتار جنایت آمیز دارند که چنین رفتاری را قابل پذیرش تعبیر می کنند(Hagan,1985: 157).
طبق نظریه ساترلند رفتار جنایی، مثل رفتار غیر جنایی در تعامل با افراد دیگر یاد گرفته می شود.
«فرد به خاطر افزونی تعاریف مطلوب درباره ی تخلف از قانون نسبت به تعاریف نامطلوب درباره ی تخلف از قانون منجر می شود(Rowe & Osgood,1984: 527, Laub & Sampson,1991: 143). نتیجه اینکه این افراد مستعد ارتکاب اعمال انحرافی می شوند، بویژه هنگامی که آنها در سالهای اولیه ی زندگی با موقعیت های انحرافی مواجه می شوند و با کسانی که رفتارهای انحرافی را تحسین می کنند و بدان تمایل دارند، تعامل طولانی مدت دارند. همچنین ساترلند به شدت بر فرهنگ در تحلیلش از جنایت تأکید می کند، با این بحث که جامعه شامل یک تعداد از گروه های گوناگون با فرهنگ های متفاوت است و در ورای پدیده رفتارهای ورائی رفتار جنائی اصل تضاد فرهنگی است که به ارتباطات نسبی منتهی می شود، که در نتیجه به سوی رفتارهای جنائی هدایت می شود.
س) والتر رکلس
والتر رکلس اعتقاد دارد که همه ی افراد به نحوی از نیروهای متنوع تحریک کننده در جهت جرم و بزهکاری و همچنین از نیروهای متنوع دیگر بعنوان بازدارنده از جرم و کجروی متأثر می شوند. نیروهای تحریک کننده به جرم و کجروی یعنی آنچه که رکلس آنها را فشارهای اجتماعی نامیده شامل شرایط زندگی مغایر، تعارضات خانوادگی، منزلت گروهی، کمبود و فقدان فرصت ها هستند. نیرو هایی که شخص را از زندگی مطابق هنجارهای مورد قبول جامعه باز می دارند، یعنی آنچه که رکلس آنها را جاذبه ی اجتماعی نامیده شامل همنشینی بد، خرده فرهنگ جنائی یا بزهکار، گروه های منحرف، وسایل ارتباط جمعی و نظایر آن می باشد. همچنین درون افراد فشارهای زیستی و روانشناختی وجود دارد که هر کدام به نوعی سبب متمایل شدن فرد به جرم و کجروی می گردد و مثل نارضایتی، تنش های درونی، خصومت و بدگمانی، نیاز به امیال آنی و زودگذر و نظایر آن، در برابر این نیروها صفی از نیروهای متضاد قرار دارد که تعهد به بازدارندگی از درون و بیرون را بر عهده دارند و مانع از حرکت فرد به سمت بزهکاری می گردند. خودمنعی بیرونی شامل تأثیر زندگی خانوادگی، حمایت گروهی و همچنین شامل عباراتی در مواجه اخلاقی، تعریف نهادی هنجارها و انتظارات مورد قبول نظارت و انضباط مؤثر پرورش احساس تعلق و همانند آن است. خود منعی درونی محصول فرایند درونی کردن است که شامل کنترل خود، خود قوی، خود برتر، تحمل محرومیت، احساس مسوولیت و توانایی در برآورده کردن نیازهای ضروری ومانند آن است. رکلس در ادمه بیان می کند که تئوری تعهد به سبب عام بودنش نسبت به سایر تئوری ها که فقط به یکی از انواع فشارها یا تعهدها تأکید می کنند بهتر می تواند جرم و کجروی را توصیف و تبیین نماید( Vold & Bernard, 1986: 230؛صدیق،1367: 61).
مطالبی که در بالا آورده شد دو مفهوم اصلی پژوهش یعنی خانواده و آسیب اجتماعی را از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار می دهد در ادامه به صورتی مشخص تر به بررسی چهار نوع از آسیب های اجتماعی که در بین خانواده ها معمولاً رواج بیشتری دارند خواهیم پرداخت، این آسیب ها عبارتند از: خشونت خانوادگی، اعتیاد، طلاق، خودکشی.
2-10) خشونت خانوادگی
اثبات این نکته دیگر غیر ممکن نیست که خشونت در شکل نهادی( خشونت در خانواده)، فردی( خش.نت خیابانی) و گروهی یا شکل وسیع اجتماعی(تجربه ی نازیسم) جزء لاینفک مناسبات جهان مدرن شده یا حداقل اینکه این پتانسیل را در خود داراست که در آینده نیز به منصه ی ظهور برسد، در حالی که تمام نهادها و جنبش های اجتماعی با وجود خشونت در تمام عرصه های اجتماعی مخالفند و وجود هر نوع از انواع آن را امری ناصواب می دانند. گسترش شهر نشینی، تبادل فرهنگ ها و تغییرات سریعی که اجازه جابجایی عناصر جدید و عناصر قدیمی را به صورت مطلوب نمی دهد هدف ها و وسائل دسترسی به اهداف را در شرایط متنوعی قرارداده که در بسیاری از موارد افراد برای دسترسی به اهداف مورد نظر دست به خشونت می زنند اما در میان همه انواع خشونت، خشونت های خانوادگی یا خانگی از مهم ترین مسائلی است که جامعه شناسی امروز با آن درگیر می باشد.
الف) پیشینه ی خشونت و بد رفتاری در خانواده
این که پدر ومادر امروزین، خود ایام کودکی را در چه خانواده ای از نظر رفتار میان والدین با کودکان گذرانده باشند امر مهمی است. هر چند نمی توان گفت که تمام کودکانی که در دوران بچگی در خانواده ای با خشونت ( دیدن یا تحمل خشونت) بزرگ شده اند امروز خود هم به به آن روی می آورند اما اکثر خانواده هایی که درگیر خشونت هستند نشانه هایی از خشونت گذشته را در خود دارند.
شاید بتوان عکس العمل های حاصل را از دو بعد فرهنگی و روانی تحلیل نمود. در بعد روانی فشارهای دوران کودکی به صورت انتقام گرفتن از جامعه و سایرین بروز می کند و کودک دیروز و مرد امروز تمام تحقیرها و عقده های فرو خفته قبلی را امروز بیرون می ریزد و از دیدگاه فرهنگی با توجه به این که خانواده نقش تربیت و جامعه پذیر کردن کودکان را دارند و عملاً برای وی این باور را که به کار بردن خشونت علیه فرزندان و همسر یک امر رایج و عادی است تولید می نماید و کودکی که در سنین کمتر شاهد و ناظر اعمال خشونت بود امروز برایش امری ملکه ذهن و باور فرهنگی است که سخت درونی و نهادینه شده است.
ب) خشونت در خانواده
خشونت در خانواه عبارت است از وارد آوردن آسیب بدنی یا روانی از طرف یک یا چند عضو خانواده علیه یک یا چند عضو دیگر … خشونت در محیط های خانوادگی اساساً یک قلمرو مردانه است اما خشونت خانوادگی عبارتست از وارد آوردن آسیب روانی از سوی یک یا چند عضو خانواده علیه یک یا چند عضو دیگر خانواده. ( رضا فاضل، 1382: 73 ). به عبارتی دیگر خشونت خانوادگی را می توان رفتاری با قصد و نیت آشکار یا پوشیده ولی قابل درک جهت وارد کردن آسیب بدنی یا روانی به فرد دیگری تعریف کرد. ( اعرازی، 1380 : 120). آنچه در این تعاریف باید به آن توجه شود این می باشد که خشونت تنها متوجه زنان نیست بلکه مردان نیز در بیشتر موارد مورد اشکال مختلف خشونت(جسمی، روحی و جنسی) قرار می گیرند.
برای دسته بندی خشونت های خانوادگی انواع مختلفی را می توان معرفی کرد. در تعریفی خشونت در خانواده به دو نوع خشونت بدنی و روانی تقسیم شده است:
الف) خشونت بدنی شامل رفتارهایی مانند سیلی زدن، مشت زدن، گاز گرفتن، پرتاب کردن اشیاء، شلاق زدن و…
ب) خشونت روانی از جمله عبارتند از: بی توجهی، دوست نداشتن، دشنام دادن، تحقیر کردن، تمسخر کردن در جمع، ممنوعیت ملاقات با دوستان نزدیک و … ( گیدنز، 1383: 45-449 ). این در حالی که افرادی دیگر در تعاریف خود ویژگی هایی مانند همسر آزاری، کودک آزاری و سالمند آزاری را مورد توجه قرار می دهند. در تعریفی دیگر خشونت به چهار دسته ی مشخص تقسیم شده است که به قرار زیر می باشند.
– آزارکلامی مانند ایراد گرفتن، اسم گذاشتن روی افراد، تهدید کردن و …
– آزاری غیر کلامی نمادین مانند له کردن چیزی یا از بین بردن و شکستن اشیاء و ابزار و پاره کردن عکس ها و صحبت نکردن و جواب کسی را ندادن. ( فاضل، 1382: 63).
– بی توجهی مانند کوتاهی کردن در تأمین مراقبت، بهداشت، غذا و فضای سالم و تحصیلات و …
– آزار جنسی مانند تجاوز .( مونی و دیگران، 97).
در هر صورت خشونت از هر نوع، گروه یا شکلی که باشد در دنیای امروز به بحران قابل توجه و تأمل تبدیل شده است. آمارها بیانگر وضعیت نگران کننده وحشتناکی هستند که به ویژه خشونت های خانوادگی را در حد بالا و قابل

مطلب مشابه :  منابع و ماخذ تحقیق رضایت از زندگی

پاسخی بگذارید