گردشگری استان لرستان

استان لرستان یکی از استان های غربی ایران است که بین ۴۶ درجه و ۵۱ دقیقه تا ۵۰ درجه و ۲۲ دقیقه عرض شمالی درسلسله جبال زاگرس میانی واقع شده است. این استان با مساحت ۲۸۰۶۴ کیلومتر مربع، ۷/۱ درصد مساحت کشور را به خود اختصاص داده است که از شمال با استان همدان، از شمال شرقی با استان مرکزی، ازشمال غربی با استان کرمانشاه، از غرب و جنوب غربی با استان ایلام، از جنوب با استان خوزستان و از شرق با استان اصفهان همجوار می باشد (شکل۲-۲) (سایت دفتر آمار و اطلاعات استانداری لرستان).

 

 

شکل ۲-۲: نقشه استان لرستان و استان های همجوار

 

 

 

طبق آخرین آمار کسب شده (تا پایان سال ۱۳۹۲) از اداره ثبت احوال استان لرستان، این استان دارای ۱۸۲۱۷۹۱ (یک میلیون و هشتصد و بیست و یک هزار و هفتصد و نود و یک) نفر جمعیت می باشد. بنابراین استان لرستان از حیث مساحت و نیز جمعیت رتبه چهاردهم را بین استان های کشور داراست (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).
بر اساس اطلاعات سال ۹۲ اداره ثبت احوال استان لرستان، خرم آباد که مرکز این استان است، دارای ۵۰۶۱۳۱ نفر جعیت می باشد. همچنین بر طبق آمار همین سال، شهرستان های این استان همراه با تعداد جمعیت آن ها عبارتند از:

بروجرد: ۳۴۷۸۷۶ نفر، الیگودرز: ۱۴۵۴۱۸ نفر، دلفان (نورآباد): ۱۵۱۲۸۸ نفر، کوه دشت: ۱۸۲۵۶۹ نفر، سلسله (الشتر): ۷۶۱۳۰ نفر، دورود: ۱۶۹۷۶۱ نفر، پل دختر: ۷۸۲۲۷ نفر، ازنا: ۷۴۱۳۰ نفر، دوره: ۴۴۹۴۹ نفر، رومشکان: ۴۵۳۱۲ نفر.

استان لرستان به غیر از چند دشت محدود سرزمینی کوهستانی است که در دل رشته کوه زاگرس قرار گرفته است. بلندترین نقطه استان که بام لرستان به شمار می رود، قله اشترانکوه با ارتفاع ۴۰۵۰ متر می باشد و در شهرستان ازنا واقع شده است و پست ترین نقطه آن در جنوبی ترین نقطه استان و در شهرستان پلدختر واقع گردیده است که تنها ۵۰۰ متر از سطح دریا ارتفاع دارد (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

به دلیل قرارگیری این استان در غرب کشور و در میان چین خوردگی های عظیم زاگرس و داشتن آب و هوایی مانند سایر استان های غرب و شمال غربی کشور باعث شده تا پوشش گیاهی و به تبع آن حیات وحش مشابهی با سایر استان های غربی در آن دیده شود که با افزایش عامل ارتفاع در کوه و دشت، گونه های جانوری متنوعی وجود دارد. تحقیقات نشان داده است که وجود گونه های جانوری در حفظ توالی اکوسیستم ها بسیار مؤثر می‌باشند. بنابراین باید با حفظ تعادل دام و مرتع، جلوگیری از تخریب در منطقه و شناسایی و تفکیک مناطق حفاظتی از مناطق تفرجی در حفظ فون و فلور منطقه کوشا باشیم (بزرگی و همکاران، ۱۳۸۹).

مراتع استان لرستان، از پربهاترین سرمایه‌های حیاتی مردم این دیار به حساب می‌آیند و منبع تولیدات پروتئینی و دام آن را تشکیل می‌دهند. حدود ۵ درصد از کل مراتع لرستان مراتع درجه یک محسوب می‌شود. این مراتع بیشتر از نوع گون، کما، جو وحشی و انواع بروموس (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان) می‌باشند و در ارتفاعات بالاتر از ۲۰۰۰ متر در نواحی اشترانکوه، سفیدکوه، گرین و هشتاد پهلو پراکنده‌اند. ۱۵ درصد از مراتع استان درجه دوم می‌باشند که در ارتفاعات کمتر از ۲۰۰۰ متر و در قسمت های ییلاقی و میان بند وجود دارند و شامل یونجه‌های یک ساله و انواع آگروپایرون (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان) است. بقیه مراتع که ۸۰ درصد کل مراتع را در برمی‌گیرند، از نوع درجه سوم است (حنیف، ۱۳۷۶).

استان لرستان یکی از حیطه های تاریخی و باستانی کشور می باشد که از چند هزار سال گذشته تاکنون همواره محل سکونت بشر بوده است. سابقه طولانی زندگی در این استان باعث شده تا آثار تاریخی، هنری، اقتصادی و… از زمان های مختلف در این منطقه برجای بماند که هرکدام به نحوی می توانند مسافران را از نقاط مختلف کشور و جهان برای دیدن خود به سوی این استان فراخوانند (حسن پور، ۱۳۷۸). قلعه فلک الافلاک از آثار تاریخی بر جا مانده در این استان می باشد.

همچنین این استان به دلیل تنوع آب و هوایی می تواند در فصل های مختلف چشم اندازهای متفاوت طبیعی را در معرض دید گردشگران قرار دهد و با توجه به اینکه یکی از هدف های گردشگران دیدار از طبیعت است، این استعداد بالقوه استان به لحاظ جذب گردشگر حایز اهمیت فراوان است. استان لرستان با برخورداری از مناظر زیبای طبیعی، آبشارها، تالاب ها، رودخانه ها، بیشه زارها و ستیغ های مرتفع و برف گیر می تواند جایگاهی ویژه در صنعت گردشگری کشور به خود اختصاص دهد. آبشار بیشه، آبشار نوژیان، دریاچه گهر، سراب کهمان، کوه گرین و … از جمله جاذبه های طبیعی این استان می باشند (شکل ۳-۲) (حسن پور، ۱۳۷۸).

 

شکل ۳-۲: جاذبه های تاریخی و طبیعی استان لرستان

 

استان لرستان از موقعیت سوق الجیشی خاصی برخوردار است. استقرار استان در میان شش استان کشور و حداکثر با فاصله ۲۰۰ کیلومتر و قرار گرفتن استان در محور شمال جنوب، بر اهمیت آن دوچندان افزوده است و می تواند در صورت فراهم شدن زمینه های رشد و توسعه بازار مصرف و تجارت فرآورده های آن را تضمین نماید.

۷۱۳۴ چشمه و سراب، بیش از ۱۴۸۷ رشته قنات و بالغ بر ۵۰۰۰ حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق، وجود سرشاخه های رودخانه های مهم دز و کرخه در این استان که بالغ بر ۷ سرشاخه اصلی (کشکانرود، سیمره، تیره، ماربره، سزار، بختیاری، کاکارضا) و تالاب های بین المللی گری بلمک در منطقه پلدختر و وجود دریاچه طبیعی گهر بر دامنه اشترانکوه در منطقه دورود که در ارتفاع تقریبا ۳۰۰۰ متری قرار دارد و نیز بیش از ۱۵ آبشار زیبا و پر آب، حاکی  از منابع غنی خدادادی در استان است .
وجود ۲۵ درصد معادن سنگ تزئینی کشور در استان لرستان یک فرصت استثنایی و یک توانمندی بالقوه در بحث منابع طبیعی استان است. معادن عظیم و ذخایر معدنی قابل توجه و همراه با درجه خلوص مطلوب سنگ های گچ و آهک استان فرصت مناسبی را برای احداث کارخانجات تولید گچ فراهم نموده است.

وجود ذخائر کشف شده نفت و گاز در منطقه پلدختر از دیگر فرصتهای توسعه استان محسوب می شود. درحال حاضر از ۴ حلقه چاه نفت اکتشافی استان روزانه ۱۲۰۰۰ بشکه نفت خام استخراج می گردد.

مهمترین صنایع استان عبارتند از نساجی بروجرد، کارخانه تولید نخ نایلون (پارسیلون)، کارخانه فولاد الیگودرز، فولاد صدر و فولاد ازنا، کارخانه تولید پودر میکرونیزه (فرو آلیاز ازنا)، کارخانه جات سیمان و فارسیت دورود، داروسازی اکسیر، داروسازی داملران، زاگرس خودرو، یخچال سازی خرم آباد، ژنراتور سازی و ماشین سازی خرم آباد و سایر واحدهای تولیدی استان.

در بحث تولید آبزیان استان لرستان دارای مقام اول کشور در زمینه تولید بچه ماهی است. به علاوه، از دیگر فرصت های اقتصادی استان، کشاورزی و دامپروری می باشد. استان لرستان با جمعیت حدود ۶ میلیون واحد دامی و تولید بالغ بر ۴۰ هزار تن گوشت قرمز و رتبه هشتم کشور از این حیث یکی از قطب های دامپروری کشور است. بالغ بر ۸۰ درصد این جمعیت در اختیار عشایر استان قرار دارد که به صورت سنتی اداره می شوند (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

۱-۴-۲ آب وهوا

استان لرستان به لحاظ اقلیم و هواشناسی، یک استان چهار فصل است و دارای آب و هوای متنوعی است، این تنوع از شمال به جنوب و از شرق به غرب کاملاً محسوس می باشد.

زمستان هنگامی که در شمال لرستان برف و کولاک ادامه دارد، قسمت های جنوبی آن دارای هوایی مطبوع و بارانی است. بخش های غربی مانند سفید کوه نسبت به قسمت های شرقی، یعنی دورود و الیگودرز، نزولات جوی بیشتری دارد (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).

به طور کلی این استان دارای سه ناحیه مشخص آب و هوایی: ۱- سرد کوهستانی ۲- معتدل مرکزی ۳- گرم جنوبی می باشد. بخش های شمالی استان یعنی بروجرد، چغلوندی، دلفان، الیگودرز و شمال زاغه دارای آب و هوای سرد کوهستانی هستند. از طرفی خرم آباد، بخش ززوماهر و قسمت مرکزی شهرستان الیگودرز دارای آب و هوای مدیترانه ای هستند. نواحی جنوب و جنوب غربی استان شامل شهرستان های خرم آباد، پلدختر و کوهدشت، به علت همجواری با جلگه خوزستان و مناطق گرم استان ایلام، دارای زمستان های معتدل و تابستان های گرم اند (حنیف، ۱۳۷۶).

علل تنوع آب وهوای لرستان عبارت است از:

  1. موقعیت رشته کوه های زاگرس نسبت به جهت وزش بادهای مرطوب غربی
  2. ارتفاع نسبتاً زیاد این منطقه از سطح دریا
  3. فشردگی کوه ها
  4. واقع شدن در عرض جغرافیایی متوسط
  5. اثر بادهای گرم جنوبی ایران؛ به طوری که اختلاف بین حداکثر و حداقل مطلق دما به بیش از ۸۰ درجه سانتی گراد رسیده است. حداکثر دمای ثبت شده در تابستان، ۴/۴۷ درجه سانتی گراد و حداقل دمای مطلق ثبت شده شهرستان دلفان، ۳۵- درجه در زمستان است (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).
    • کوه ها

رشته کوه های لرستان که نزدیک به ۸۵ درصد سطح استان را فرا گرفته اند، عموماً جهت شمال غرب به جنوب شرق و به صورت نسبتاً موازی با یکدیگر امتداد یافته اند. کوه های لرستان به ۵ بخش کوه های شرق و جنوب شرقی، مرکزی، جنوبی و کوه های غربی تقسیم می شوند. اشترانکوه بلندترین کوه استان که ۴۰۵۰ متر ارتفاع از سطح دریا دارد، از سلسله کوه های شرقی این استان محسوب می شود.

گرین، ولاش یا ورخاش و میش پرور، کوه های شمالی استان را تشکیل می دهند که ارتفاع آن ها بالای ۳۰۰۰ متر هستند. از کوه های مرکزی استان می توان سفیدکوه و هشتاد پهلو را نام برد. بخش های جنوبی استان نیز دارای رشته کوه هایی است که ارتفاع آن ها نسبتاً پایین تر است (حنیف، ۱۳۷۶).

 

۵-۲ کوه گرین

رشته‌کوه گرین از رشته کوه های مهم غرب ایران است که بیشتر مساحت آن در شمال استان لرستان و بخشی نیز در استان‌های همدان و کرمانشاهان قرار دارد. گرین از رشته کوه‌های بلند زاگرس است که در ادامه اشترانکوه قرار دارد و طول آن به بیش از ۱۸۰ کیلومتر می‌رسد. این رشته کوه در استان کرمانشاهان به کوه های پرو و بیستون می‌پیوندد. قله‌های بلند آن شامل یال کبود در کوه چهل نابالغان با ارتفاع ۲۷۴۱ متر در جنوب نهاوند، قله چهل نابالغان یا چهل تن با ارتفاع ۳۳۷۶ متر (سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۸۰)، قله ۱۸ یال در بروجرد و نیز قله ولاش یا ورخاش می‌باشد (سایت فرمانداری استان همدان).

گرین از غرب به دلفان، از شمال به نهاوند، از شرق به شهرستان بروجرد و از جنوب به شهرستان سلسله محدود می‌شود. گرین در گویش محلی گرّو garru یا garri و در گویش لکی گروین garvin نامیده می‌شود و یکی از کانون‌های آبگیر دائمی لرستان است که رودهای دز و گاماسب را تغذیه می‌کند. سراب‌های فراوانی در پای این کوه وجود دارد، مانند سراب گاماسیاب و گیان، فارسبان،کنگاور کهنه و ملوسان، که از این رشته کوه سرچشمه می‌گیرند و آب آشامیدنی بروجرد و الشتر و نیز آب مورد نیاز کشاورزی دشت سیلاخور نیز از همین سراب‌ها تأمین می‌شود. دهکده ییلاقی ونایی در پای این کوه قرار دارد. این کوه خرس، کفتار، گرگ و روباه دارد و در گذشته پلنگ نیز داشته است (سایت فرمانداری استان لرستان).

ازجمله مناطق برف گیر و یخچال های آن  می توان به یخچال گاو ماهی در قله چهل نابالغان اشاره نمود که در تمام طول سال دارای برف است. رشته کوه گرین تقریباً تا اوایل مرداد ماه برف دارد البته داخل دره‌ها مدت و گرمای بیشتری برای ذوب برف این کوه لازم است.

صعود به کوه گرین از طریق روستاهای غرب شهر بروجرد، جنوب نهاوند یا شمال الشتر امکان پذیر است و مبدأ صعود به قله زیبای یال کبود در سراب گاماسیاب در ۱۷ کیلومتری شهرستان نهاوند و در محور نهاوند- نورآباد قرار دارد (سایت فرمانداری استان لرستان).

بخشی از کوه گرین، خط الرأس دو استان لرستان و همدان است و شامل قله های یال کبود و چهل نابالغان می باشد. از جمله مناطق مستعد برای پیست، فاصله میان این دو قله می باشد که به استناد نقشه “نهاوند” سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح(پیوست ۲) دارای عرضی معادل حداقل ۵/۱۳ کیلومتر و وسعتی معادل حداقل ۱۵۰۰ هکتار می باشد. شکل ۴-۲، بخشی از این نقشه را به تصویر می کشد.

بر اساس اظهارات جغرافی دانان، با توجه به اینکه دامنه جنوبی کوه ها، همیشه آفتاب گیر هستند و بنابراین برف آن ها زودتر از دامنه شمالی شان ذوب می شود، دامنه شمالی کوه گرین برای راه اندازی پیست اسکی انتخاب شده است. به علاوه، بنا به گفته یکی از کوهنوردان و نیز بر اساس نقشه های دریافتی از google earth ، دامنه جنوبی کوه گرین صخره ای و نامناسب برای اسکی می باشد درحالیکه دامنه شمالی آن صخره ای نمی باشد و کاملاً مناسب انجام ورزش اسکی می باشد.

شکل ۴-۲: کوه گرین، خط الرأس دو استان لرستان و همدان

منبع: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران

 

شکل ۵-۲، تصویری روشن تر از شکل ۴-۲ را نمایش می دهد که در آن قله های یال کبود و چهل نابالغان را به همراه یخچال دائمی گاوماهی به تصویر می کشد. همچنین در این شکل، سراب گاماسیاب در پای جاده نهاوند-نورآباد و نیز منحنی های تراز همراه با فاصله میان آن ها مشخص گردیده است.

 

 

شکل ۵-۲: کوه گرین، خط الرأس دو استان لرستان و همدان

منبع: google earth

همانگونه که در این شکل مشاهده می گردد، شیب دامنه شمالی این کوه بر اساس فاصله کم تر میان منحنی های تراز، ملایم تر از دامنه جنوبی است. تیره تر بودن رنگ دامنه جنوبی به نسبت رنگ دامنه شمالی در این شکل نشان دهنده آن است که این دامنه، صخره ای و با شیب بسیار تند می باشد.

جنس سنگ های این ناحیه هم عمدتاً رسوبی و از نوع آهکی می باشند که این نوع جنس، هم در سرتاسر کوه گرین و هم رشته کوه زاگرس مشابه می باشد (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان همدان).

به لحاظ مرزبندی های جغرافیایی، دامنه شمالی کوه گرین واقع در منطقه گاماسیاب، جزء شهرستان نهاوند استان همدان محسوب می شود.

استان همدان در گستره ای به مساحت ۱۹۴۹۱ کیلومتر مربع، در غرب ایران قرار گرفته است. این استان از شمال به استان های زنجان و قزوین، از جنوب به استان لرستان، از شرق به استان مرکزی و از غرب به استان کرمانشاه و قسمتی از استان کردستان محدود است. بر اساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن آبان ماه سال ۱۳۹۰ کل جمعیت استان ۱۷۵۸۲۶۸ نفر می باشد. استان همدان دارای ۹ شهرستان می باشد که عبارتند از: همدان (مرکز استان)، اسدآباد، بهار، تویسرکان، رزن، فامنین، کبودرآهنگ، ملایر، نهاوند (شکل ۶-۲).

 

 

 

شکل ۶-۲: نقشه استان همدان و استان های همجوار

همدان قدیمی‌ترین شهر ایران و از کهن‌ترین شهرهای جهان است. همدان اولین پایتخت نخستین شاهنشاهی ایران بوده‌است. آثار یافت‌شده از محوطه باستانی هگمتانه و نیز کتیبه‌های گنج‌نامه از آن دوران هستند. استان همدان به دلیل داشتن مراکز تاریخی و دیدنی بسیاری، به عنوان یکی از شهرهای فرهنگی و توریستی کشور شناخته می‌شود. از جمله آثار تاریخی و گردشگری این استان می توان به آرامگاه بوعلی سینا، آرامگاه باباطاهر، گنبد علویان، آبشار و کتیبه های گنج نامه، تپه هگمتانه، غار علی صدر، شیر سنگی و بسیاری دیگر از این آثار اشاره کرد. آرامگاه بوعلی سینا نماد شهر همدان و همچنین یکی از نمادهای پیشینه ایران در فرهنگ جهان و دانش و علم به شمار می‌رود (دفتر آمار و اطلاعات استان همدان).

این استان دارای جاذبه های طبیعی و گردشگری بسیار زیادی همچون کوه گرین، سراب گاماسیاب، سراب گیان و سد کبودرآهنگ نیز می باشد (سایت میراث فرهنگی استان همدان).

ارتفاعات استان همدان عموماً جهت شمال غربی- جنوب شرقی دارند و به طور کلی در شمال، مرکز و جنوب استان قرار گرفته اند. هر یک از این ارتفاعات، شامل بخشی از کوه های مختلف ایران است:

  • ارتفاعات شمالی
  • ارتفاعات میانی
  • ارتفاعات جنوبی: این ارتفاعات که به کوه های گرو موسوم اند، همانند ارتفاعات شمالی و میانی استان، جهت شمال غربی- جنوب شرقی دارند و بخشی از کوه زاگرس محسوب می شوند. این کوه ها به صورت دیوارهایی بین استان های همدان و لرستان کشیده شده اند و جنس آن ها، عمدتاً از سنگ های آهکی است و مرتفع ترین قله این کوه، ولاش یا ورخاش است که در حد فاصل استان های همدان و لرستان است.
  • کوه های پراکنده (سایت دفتر آمار و اطلاعات استانداری همدان).

طی مصاحبه ای با دو تن از کوهنوردان منطقه، شیب کوه گرین به نحوی است که از بالای کوه شیب تند شروع می شود و به میانه کوه که می رسد، شیب به مراتب کمتر می شود و در دامنه کمترین شیب را دارد و در بیشتر نقاط از کمترین موانع برخوردار است و قسمت های بدون مانع طبیعی با شیب کم در این کوه ها یافت می شود که حتی مبتدی ها نیز می توانند در آنجا به ورزش بپردازند. همچنین بر اساس محاسبات انجام شده از طریق فرمول شیب (۱۰۰  ) بر روی نقشه توپوگرافی این کوه می توان گفت که شیب این کوه در قسمت کوهپایه و دامنه، حدوداً از صفر تا  ۶۶ درصد می باشد. بنابراین شیب دامنه این کوه مناسب برای تمامی اسکی بازان (از مبتدی تا حرفه ای) می باشد. البته بنا به نظر متخصصان می توان در صورت عدم تطبیق شیب با کاربری درنظر گرفته شده، تغییراتی در میزان شیب در برخی قسمت ها به وجود آورد؛ مثلاً جهت کاهش شیب یک قسمت می توان زمین آن بخش را تراشید.

اطلاعات به دست آمده از سازمان هواشناسی استان لرستان حاکی از آن است که به لحاظ بارش و اقلیم، ارتفاعات گرین با اثر گذاشتن بر توده های مرطوب مدیترانه موجب افزایش بارندگی، بیش از میانگین بارش استانی می شود و این بارش عمدتاً به صورت برف بوده ودر غنی سازی آب های سطحی و زیر زمینی منطقه نقش حیاتی ایفا می کند. طبق اعداد و ارقام این سازمان و سازمان هواشناسی استان همدان، میزان بارش، دما، رطوبت نسبی، ساعات آفتابی، روزهای یخبندان و همچنین میانگین سرعت باد ایستگاه های نورآباد و نهاوند در جداول ۵-۲ و ۶-۲ آمده اند.

جدول ۵-۲: اطلاعات ثبت شده از وضعیت آب و هوایی دلفان در ۱۲ ماه سال

منبع: ایستگاه هواشناسی نورآباد

جدول ۶-۲: اطلاعات ثبت شده از وضعیت آب و هوایی نهاوند در ۱۲ ماه سال

منبع: ایستگاه هواشناسی نهاوند

ماهCIDCIAسرعت باد (W)میزان بارش (P)ساعات آفتابی (S)ضریب نهایی اقلیم گردشگریشرایط
فروردین۳۲۴۵/۴۴۷۰خیلی خوب
اردیبهشت۴۵/۲۵/۴۵/۳۵/۳۷۴خیلی خوب
خرداد۵۴۵/۴۵۵۹۷ایده آل
تیر۳۵۴۵۵۸۲عالی
مرداد۳۵۵/۴۵۵۸۳عالی
شهریور۴۵۵/۴۵۵۹۱ایده آل
مهر۵۳۵/۴۵۵۹۵ایده آل
آبان۵/۲۲۵۵/۳۵/۲۵۸قابل قبول
آذر۲۵/۱۵/۴۲۵/۲۴۶نامطلوب
دی۵/۱۱۴۵/۳۵/۲۴۶نامطلوب
بهمن۵/۱۱۴۴۵/۲۴۸نامطلوب
اسفند۵/۲۲۲۵/۳۳۵۴قابل قبول

بر اساس اطلاعات این جداول، اقلیم آسایش منطقه گرین به روش TCI محاسبه گردیده است که نتایج آن به تفصیل در دو جدول ذیل آمده است:

جدول ۷-۲: ارزش شاخص های اقلیم گردشگری در ایستگاه هواشناسی نورآباد

 

 

ماهCIDCIAسرعت باد (W)میزان بارش (P)ساعات آفتابی (S)ضریب نهایی اقلیم گردشگریشرایط
فروردین۳۵/۲۴۲۵/۳۵۹قابل قبول
اردیبهشت۵۳۴۵/۴۵۹۲ایده آل
خرداد۴۵۵/۴۵۵۹۱ایده آل
تیر۳۵۵/۴۵۵۸۳عالی
مرداد۲۵۵/۴۵۵۷۵خیلی خوب
شهریور۳۵۵/۴۵۵۸۳عالی
مهر۵۳۵/۴۵۵/۴۹۳ایده آل
آبان۳۵/۲۵/۴۳۵/۲۶۰خوب
آذر۵/۲۲۴۵/۴۵/۲۶۰خوب
دی۲۱۵/۴۳۳۵۱قابل قبول
بهمن۵/۲۲۴۴۳۶۰خوب
اسفند۵/۲۲۴۴۳۶۰خوب

 

جدول ۸-۲: ارزش شاخص های اقلیم گردشگری در ایستگاه هواشناسی نهاوند

 

 

 

 

در این جداول، CID آسایش گرمایی را در زمانی که گردشگران حداکثر فعالیت را دارا هستند، نشان می دهد و CIA آسایش گرمایی را در طول شبانه روز که ساعات خواب را نیز شامل می شود، نشان می دهد. P، اثر منفی را که عنصر بارش بر روی لذت تعطیلات می گذارد را منعکس می کند. درواقع هرچه عدد p به ۵ نزدیک تر می شود یعنی میزان بارندگی کمتر می شود و این شرایط برای گردشگری مطلوب تر می باشد. S، برای گردشگری مثبت ارزیابی شده و از سویی به دلیل خطر آفتاب سوختگی و ناراحتی در روز های داغ اثر منفی دارد؛ به عنوان مثال عدد ۵/۲ برای ساعات آفتابی نشان دهنده آن است که تنها ۵ الی ۶ ساعت در روز آفتابی می باشد که این عدد برای روزهای یک ماه سرد مانند دی ماه، طبیعی می باشد. اثر W، بستگی به دما دارد. تأثیر خنک کنندگی باد در اقلیم گرم، مثبت ارزیابی شده است در حالی که اثر سرد کنندگی باد در اقلیم های سرد منفی ارزیابی شده است. یعنی عدد ۴ برای باد در ماه دی منفی تلقی می گردد زیرا هوای این ماه بسیار سرد است در حالیکه همین عدد برای تیر ماه مثبت تلقی می گردد زیرا هوای این ماه گرم می باشد. تمامی این اعداد، شرایطی را اعلام می دارند که ممکن است برای گردشگری مناسب و یا نامناسب باشد؛ به عنوان مثال شرایط ایده آل و عالی بیان کننده شرایط بسیار مناسب برای گردشگری می باشد اما شرایط نامطلوب (مانند ماه های آذر، دی و بهمن بر اساس ایستگاه هواشناسی نورآباد) بیانگر آن است که هوا بسیار سرد، بارانی و یا برفی با تابش کوتاه مدت خورشید می باشد که البته چنین هوایی تنها برای ورزش های زمستانی و یا به عبارتی گردشگری زمستانی مناسب می باشد.

با توجه به اینکه در منطقه گردنه گاماسیاب، ایستگاه هواشناسی جهت سنجش میزان بارش و درجه حرارت هوا وجود ندارد، اصولاً باید بر اطلاعات هواشناسی ایستگاه های نزدیک به این منطقه همچون ایستگاه های نورآباد و نهاوند، تکیه کرد تا ریزش های جوی را تخمین زد اما کوه های بلند منطقه که بعضی مواقع تا نیمه تابستان پوشش برفی خود را در ارتفاعات حفظ می کنند باعث شده که هوای منطقه مورد مطالعه به مراتب خنک تر از شهر نورآباد باشد (بزرگی و همکاران، ۱۳۸۹).

بنا به اظهارات رئیس اداره هواشناسی شهرستان دلفان: “گردنه گاماسیاب در محور نورآباد- نهاوند از جمله مناطق کوهستانی، برف گیر و سخت گذر استان لرستان محسوب می شود. احداث و راه اندازی ایستگاه های هواشناسی جاده ای در این منطقه نقش مهمی در بررسی و تحلیل شرایط جوی و پیش بینی دقیق و کارشناسی هواشناسی در سطح استان و شهرستان دارد”. وی، از گردنه گاماسیاب به عنوان منطقه برف گیر و سخت گذر شهرستان دلفان یاد کرد و اظهار داشت که این منطقه دارای اقلیم آب و هوایی متفاوتی نسبت به شهر نورآباد است.

با توجه به اطلاعات حاصل از مشاهدات و اندازه گیری های تخمینی انجام شده توسط هیأت کوهنوردی استان لرستان: “میزان بارش برف در منطقه گردنه گاماسیاب به گونه ای است که ۳ تا ۴ متر عمق برف آن می باشد که گاهی گردنه گاماسیاب به کلی بسته می شود. در بالای کوه و قله ها، ارتفاع برف به ۱۰ تا ۱۵ متر هم رسیده است و برف جدید روی برف سال قبل می نشیند. همچنین، در ارتباط با بهمن گیری کوه باید متذکر شد که تا به حال چندین بار و به ندرت سقوط بهمن اتفاق افتاده است اما این امر همیشگی نیست که البته با در نظر گرفتن تمهیداتی در این زمینه می توان مانع از سقوط بهمن در پیست و آسیب رساندن به گردشگران شد”.

بر اساس اظهارات رئیس سازمان هواشناسی دلفان و نیز اطلاعات موجود در فصل سوم طرح پارک طبیعی دلفان، از لحاظ پراکنش زمانی بارش، باران به طور عمده از اواخر مهر شروع شده و تا اواخر اردیبهشت مشاهده می شود، بارش برف از نیمه دوم آذر ماه آغاز می گردد و تا پایان اسفند به طور متناوب ادامه می یابد و به ندرت در فروردین نیز مشاهده می شود. بنابراین تعداد روزهای یخبندان نزدیک به ۱۲۰ روز می باشد که نقطه اوج آن در ماه های دی و بهمن می باشد. رشته کوه گرین در طول سال از آذر ماه تا آخر فروردین، پوشیده از برف است که حدود ۵ ماه از سال را شامل می شود که البته داخل دره‌ها مدت و گرمای بیشتری برای ذوب برف این کوه لازم است.

با توجه به آمار، این منطقه دارای اقلیم نیمه خشک است که دارای زمستان سرد می‌باشد و جهت وزش بیشتر بادها در منطقه، جنوب غربی است و فصل خشک منطقه نیز از اواسط خرداد شروع شده و تا اواسط مهر ادامه دارد (بزرگی و همکاران، ۱۳۸۹).

جدول ۹-۲، خلاصه ای از وضعیت فنی و محیطی کوه گرین را نشان می دهد.

مشخصات فنی و محیطیشاخص ها
۰ تا ۶۶ درصدشیب
۵ ماهماندگاری برف
۳ تا ۴ متر در قسمت دامنهعمق برف
حداقل ۱۷۴۱ مترارتفاع از سطح دریا
حداقل ۱۵۰۰ هکتاروسعت منطقه
حداقل ۵/۱۳ کیلومترعرض منطقه
دامنه شمالیجهت شیب دامنه
به ندرت

نمی باشد

موجود می باشد

 

۱۷ کیلومتر

جدول ۹-۲: مشخصات فنی و محیطی کوه گرین

 

باد جنوب غربی

بهمن خیزی

صخره ای

امکانات زیر بنایی همچون جاده و یا به عبارتی دسترسی، و نیز امکان ایجاد تأسیسات آب، برق و تلفن

فاصله تا نزدیک ترین شهر

جهت باد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بر اساس اظهارات کوهنوردان کوه گرین، تپه و ماهورهای آن در طول ۴ ماه از سال (از اواسط خرداد تا اواسط مهر) پوشیده از چمن و گیاهان مرتعی است و با کمی مرمت و بذر افشانی می توان شرایط را برای پیست اسکی روی چمن نیز مهیا کرد.

از نظر پوشش گیاهی، منطقه مورد نظر و مناطق اطراف آن طبق مشاهدات مالکین (ریش سفیدان) در گذشته جانورانی نظیر کل، بز، قوچ، آهو، گربه وحشی و خرس دیده شده است. هم اکنون جانورانی نظیر خرگوش، گرگ، شغال، روباه، جوجه تیغی، موش کوهی، سنجاب و پرندگانی نظیر گنجشک، عقاب، کرکس، قرقی، شاهین، جغد، کبوتر، سار، بلدرچین، کبک، طیهو، دارکوب و خزندگانی نظیر لاک پشت، افعی، گرزمار، مار آتشی، یله مار، سوسمار، قورباغه لجنی و وزغ سبز دیده می شود (بزرگی و همکاران، ۱۳۸۹).

بخشی از کوه گرین که در شمال الشتر واقع شده است، با وسعتی معادل ۵۹۷۵۰ هکتار، دارای گونه های جانوری مذکور و گونه های گیاهی کیکم، افرا، ارجن و …. می باشد (پیوست ۳) که شکار و صید، در آن ممنوع می باشد (سایت محیط زیست استان لرستان). بنا به اظهارات کارشناسان اداره محیط زیست نهاوند، این بخش، در استان لرستان واقع شده است که محدوده آن از گردنه گاماسیاب به سمت نورآباد می باشد که جزء محدوده طرح مجموعه پیست اسکی قرار نمی گیرد.

۱-۵-۲    مراکز جمعیتی اطراف کوه گرین و مطالعات جمعیت شناختی آن ها

  • مراکز جمعیتی

همانگونه که پیشتر اشاره شد، مراکز جمعیتی نزدیک به منطقه مورد مطالعه، شهرستان های دلفان، سلسله، بروجرد و نهاوند می‌باشند (شکل ۷-۲)، که روی هم رفته نزدیک به ۷۶۰ هزار نفر جمعیت دارند.

دلفان یکی از شهرستان های استان لرستان است و مرکز آن شهر نورآباد می‌باشد. این شهر، آب و هوایی سرد و کوهستانی و طبیعتی زیبا برای گردشگری دارد و یکی از پنج شهر با ارتفاع بیش از ۲۰۰۰ متر از سطح دریا در ایران است. شهرستان دلفان از شمال و شمال غرب به استان کرمانشاه و از شمال شرقی به نهاوند در استان همدان با فاصله ۶۰ کیلومتر و از جنوب به شهر خرم آباد منتهی می شود.

بر طبق آمار سال ۱۳۹۲، این شهر، ۱۵۱۲۸۸ نفر جمعیت دارد.

شهرستان سلسله در چهل و سه کیلومتری شمال خرم‌آباد قرار دارد که از شمال به شهرستان دلفان و استان همدان و از شرق به بروجرد، محدود است. این شهرستان قبلاً از توابع شهرستان خرم‌آباد بود که بعداً به شهرستان مستقلی تبدیل شد. مرکز شهرستان سلسله، شهر کوهستانی الشتر است که محل سکونت طوایف حسنوند، کولیوند، یوسفوند و هنام و بسطام می‌باشد. بر اساس آمار سال ۱۳۹۲، جمعیت این شهر، ۷۶۱۳۰ نفر می باشد. اقتصاد الشتر، اقتصادی است که بر پایه کشاورزی استوار است و آب آن از رودها و چشمه ها تأمین می شود.

شکل ۷-۲: مراکز جمعیتی اطراف کوه گرین

منبع: google earth

 

 

 

شهرستان بروجرد در غرب ایران و درمنطقه کوهستانی زاگرس قرار دارد. بروجرد در شمال شرقی استان لـرستان واقع شده است که از شهرهای استان لرستان محسوب می شود. بروجرد از شمال به شهرستان های ملایر و نهاوند در استان همدان، ازشرق به اراک دراستان مرکزی، ازجنوب به دورود و ازغرب به خرم آباد و الشتر محدود می شود. شهرستان بروجرد ازشهرهای باستانی ایران است که قدمت آن دست کم تا دوره ساسانیان مسجل شده است. آب و هوای بروجرد معتدل و نیمه خشک می باشد. براساس آمار جمعیتی در سال ۱۳۹۲، جمعیت این شهرستان بالغ بر ۳۴۷۸۷۶ نفر می باشد که از این حیث، رتبه بیست وچهارم شهرهای بزرگ ایران را داراست.

در ارتباط با اقتصاد بروجرد باید گفت که بر کشاورزی و صنعت استوار است (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

نهاوند از شهرستان های استان همدان است که در جنوب آن واقع شده است که از شمال به تویسرکان و همدان، از شرق به ملایر، از جنوب شرقی به  بروجرد، از جنوب غربی به نورآباد  و از غرب به کنگاور  مرتبط می شود. طبق آمار سال ۱۳۹۰، نهاوند ۱۸۱۷۱۱ نفر جمعیت را دارا می باشد.

بلندترین نقطه این شهرستان، کوه گرین در قسمت مشرف به سراب گاماسیاب می باشد (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان همدان).

  • توزیع سنی

توزیع سنی جمعیت، امکان شناخت گذشته­ نگر و مطالعه تحولات ساختار سنی جمعیت را فراهم می­ کند (سالنامه آماری استان لرستان، ۱۳۹۰).

آبان ۱۳۹۰گروه سنی
زنمردجمع
۷۰۱۲۶

۶۳۶۶۶

۶۵۶۸۷

۸۸۰۶۸

۱۰۷۳۰۷

۹۸۳۰۶

۸۰۵۲۸

۶۴۹۵۸

۵۴۶۸۴

۴۰۷۵۶

۳۸۳۶۴

۳۰۴۰۵

۲۲۱۴۵

۱۳۹۱۱

۱۲۷۲۳

۸۸۸۲

۶۰۹۶

۲۸۶۱

۶۰۵

۲۳۸

۱۳۴

۷۵۵۰۰

۶۷۴۸۷

۶۸۹۱۳

۹۱۷۰۹

۱۰۷۴۳۴

۱۰۰۲۸۰

۷۹۵۶۵

۶۵۲۶۱

۵۴۰۳۸

۴۰۶۰۹

۳۹۵۴۸

۲۶۶۱۶

۱۶۱۹۷

۱۲۵۰۴

۱۴۰۹۶

۱۲۱۴۹

۷۵۰۷

۳۲۳۷

۶۲۵

۲۳۹

۱۷۹

۱۴۵۶۲۶

۱۳۱۱۵۳

۱۳۴۶۰۰

۱۷۹۷۷۷

۲۱۴۷۴۱

۱۹۸۵۸۶

۱۶۰۰۹۳

۱۳۰۲۱۹

۱۰۸۷۲۲

۸۱۳۶۵

۷۷۹۱۲

۵۷۰۲۱

۳۸۳۴۳

۲۶۴۱۵

۲۶۸۱۹

۲۱۰۳۱

۱۳۶۰۳

۶۰۹۸

۱۲۳۰

۵۷۷

۳۱۳

۴ـ۰

۹ـ۵

۱۴ـ۱۰

۱۹ـ۱۵

۲۴ـ۲۰

۲۹ـ۲۵

۳۴ـ۳۰

۳۹ـ۳۵

۴۴ـ۴۰

۴۹ـ۴۵

۵۴ـ۵۰

۵۹ـ۵۵

۶۴ـ۶۰

۶۵-۶۹

۷۰-۷۴

۷۵-۷۹

۸۰-۸۴

۸۵-۸۹

۹۰-۹۴

۹۵ ساله و بیشتر

نامشخص

جدول ۱۰-۲ و نمودار ۱-۲، توزیع سنی جمعیت در استان لرستان را طبق سرشماری انجام شده در سال ۱۳۹۰ نمایش می دهند. این جدول بیانگر آن است که ۴۳ درصد از جمعیت ساکن در استان لرستان در محدوده سنی ۱۵ تا ۳۵ سال قرار دارند و این بدان معناست که جمعیت این استان جوان هستند.

 

نمودار ۱-۲: توزیع سنی جمعیت استان لرستان در سرشماری سال ۱۳۹۰

منبع: سالنامه آماری استان لرستان

 

جدول ۱۱-۲ و نمودار ۲-۲ نیز توزیع سنی جمعیت در استان همدان را بر اساس آمار سال ۱۳۹۰ به تصویر کشیده اند. در این جدول مشاهده می شود که ۴۱ درصد جمعیت استان همدان نیز مانند استان لرستان در محدوده سنی مشابه قرار دارند.

آبان ۱۳۹۰گروه سنی
زنمردجمع
۶۵۲۳۴

۵۷۸۳۹

۶۲۶۸۵

۸۰۷۷۰

۱۰۳۷۱۹

۹۷۷۶۸

۷۶۵۱۸

۶۴۶۳۹

۵۶۵۱۰

۴۵۰۵۷

۴۱۲۱۵

۳۳۸۱۶

۲۵۴۱۰

۲۰۰۶۶

۱۷۰۰۸

۱۱۸۴۲

۷۹۳۸

۳۹۳۱

۹۱۶

۳۶۲

۱۵۸۹

۶۹۰۱۳

۶۰۶۶۲

۶۵۱۳۷

۸۲۵۰۵

۱۰۳۸۰۸

۹۹۴۷۷

۷۸۴۴۸

۶۷۳۴۵

۵۶۳۷۱

۴۸۹۰۰

۴۰۹۶۸

۳۲۱۴۷

۱۹۸۰۵

۱۶۱۱۵

۱۶۰۶۰

۱۴۱۲۸

۶۸۹۰

۳۹۳۷

۹۶۴

۲۶۲

۴۹۴

۱۳۴۲۴۷

۱۱۸۵۰۱

۱۲۷۸۲۲

۱۶۳۲۷۵

۲۰۷۵۲۷

۱۹۷۲۴۵

۱۵۴۹۶۶

۱۳۱۹۸۴

۱۱۲۸۸۱

۹۳۹۵۷

۸۲۱۸۳

۶۵۹۶۳

۴۵۲۱۵

۳۶۱۸۱

۳۳۰۶۸

۲۵۹۷۰

۱۴۸۲۸

۷۸۶۸

۱۸۸۰

۶۲۴

۲۰۸۳

۴ـ۰

۹ـ۵

۱۴ـ۱۰

۱۹ـ۱۵

۲۴ـ۲۰

۲۹ـ۲۵

۳۴ـ۳۰

۳۹ـ۳۵

۴۴ـ۴۰

۴۹ـ۴۵

۵۴ـ۵۰

۵۹ـ۵۵

۶۴ـ۶۰

۶۵-۶۹

۷۰-۷۴

۷۵-۷۹

۸۰-۸۴

۸۵-۸۹

۹۰-۹۵

۹۵ ساله و بیشتر

نامشخص

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

جدول ۱۱-۲: توزیع سنی جمعیت استان همدان در سرشماری سال ۱۳۹۰

منبع: سالنامه آماری استان همدان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمودار ۲-۲: نمودار هرم سنی جمعیت استان همدان (آبان ۱۳۹۰)

منبع: سالنامه آماری استان همدان

  • وضعیت معیشتی

وضعیت معیشتی مردم در استان لرستان بر اساس آخرین نتایج حاصل از اجرای طرح هزینه و درآمد خانوارهای استان لرستان در سال ۱۳۹۰ بیانگر این است که متوسط هزینه سالانه یک خانوار شهری معادل  ۱۴۴۶۹۶۰۶۶ ریال (پیوست ۴) است که از این میان، ۶۵۴۵۵۶۹ ریال، صرف تفریح و سرگرمی خانواده و خدمات فرهنگی آن ها می شود (پیوست ۵) و این در حالی است که متوسط درآمد سالانه یک خانوار شهرنشین برحسب انواع منابع تأمین درآمد معادل ۱۱۶۱۴۶۷۶۶ ریال (پیوست ۶) در سال برآورد شده است. مقایسه ارقام فوق نشان می دهد که هر خانوار شهری در استان لرستان ماهانه با کسری درآمد مواجه است که برای جبران هزینه های زندگی خود یا مبادرت به اخذ تسهیلات مختلف از بانک ها نموده و یا از پس انداز قبلی خود بهره برداری می نماید.

بر اساس همین آمارگیری متوسط کل هزینه سالانه یک خانوار روستایی در استان لرستان معادل ۹۹۹۳۵۷۲۹ ریال  (پیوست ۴) است که از این میان، ۲۹۴۲۸۱۴ ریال، صرف تفریح و سرگرمی خانواده و خدمات فرهنگی آن ها می شود (پیوست ۵) و در مقابل رقم متوسط درآمد یک خانوار روستایی در سال ۱۳۹۰ برحسب انواع منابع تأمین درآمد معادل ۶۹۱۵۵۷۲۷ ریال (پیوست ۶) است (سالنامه آماری استان لرستان، ۱۳۹۰).

و اما وضعیت معیشتی مردم در استان همدان بر اساس آخرین نتایج حاصل از اجرای طرح هزینه و درآمد خانوارهای استان همدان در سال ۱۳۹۱ بیانگر این است که متوسط هزینه خالص سالانه یک خانوار شهری معادل ۱۴۰۰۴۹۰۰۰ ریال است (پیوست ۷) که از این میان، ۱۲۶۱۱۲۸ ریال، صرف تفریح و سرگرمی خانواده و ۱۵۲۹۱۷۱ ریال صرف مسافرت های دسته جمعی، هتل و مسافرخانه می شود (پیوست ۸). متوسط درآمد خالص یک خانوار شهرنشین بر حسب انواع منابع تأمین درآمد، معادل ۱۵۶۶۱۰۷۷۵ ریال در سال برآورد شده است (پیوست ۹). مقایسه ارقام فوق نشان می دهد که هر خانوار شهری در استان همدان به طور متوسط ماهانه ۱۳۸۰۰۰۰ ریال از درآمد خویش را پس انداز می کند.

بر همین اساس، متوسط کل هزینه خالص سالانه یک خانوار روستایی در استان همدان معادل ۹۱۱۹۷۰۰۰ ریال است (پیوست ۷) که از این میان، ۴۸۰۴۶۱ ریال، صرف تفریح و سرگرمی خانواده و ۷۰۱۴۷۱ ریال صرف مسافرت های دسته جمعی، هتل و مسافرخانه می شود (پیوست ۸). متوسط درآمد خالص سالانه آن ها معادل ۹۶۵۰۷۶۵۰ ریال است (پیوست ۹) (سالنامه آماری استان همدان، ۱۳۹۰).

۲-۵-۲ زیرساخت ها و تأسیسات موجود در مجاورت کوه گرین

فایل متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir موجود است.
دسترسی، یکی از مؤلفه های قابل توجه و با اهمیت بالا می باشد. درنتیجه زیرساخت های حمل ونقل و موقعیت فضایی فعالیت ها به عنوان عوامل تعیین کننده مسافت، شیوه سفر و سهولت جابه جایی و دسترسی، اهمیت ویژه ای می یابد (قدمی و همکاران، ۱۳۹۰).

طی مصاحبه ای با یکی از کارشناسان خطوط حمل و نقل استان لرستان، اظهار داشتند که:

“حمل و نقل در این استان از دو طریق هوایی و زمینی (راه ریلی و راه شوسه) صورت می پذیرد. این استان تنها دارای یک فرودگاه است که در مرکز استان یعنی خرم آباد قرار گرفته است. از فرودگاه خرم آباد تا کوه گرین دو مسیر زمینی وجود دارد. مسیر اول که کوتاه ترین مسیر می باشد از طریق جاده خرم آباد- نورآباد و سپس از جاده نورآباد- نهاوند صورت می پذیرد که مسافت این مسیر حدود ۹۵ کیلومتر می باشد و تمامی مسافران، از این جاده استفاده می کنند. مسیر دوم از خرم آباد به بروجرد با مسافت ۱۰۰ کیلومتر صورت می گیرد و سپس از بروجرد تا دوراهی قلعه قباد حدود ۳۵ کیلومتر و از دو راهی تا کوه گرین نیز ۷ کیلومتر می باشد که در کل ۱۴۲ کیلومتر مسافت آن است.

در بروجرد نیز طرح احداث یک فرودگاه تنظیم شده است اما هیچ اقدامی در رابطه با ساخت آن صورت نگرفته است. در صورت احداث و بهره برداری از فرودگاه بروجرد، فاصله تا کوه و پیست گرین ۴۵ کیلومتر خواهد شد.

جاده دسترسی به منطقه مجموعه پیست اسکی، جاده ارتباطی نورآباد به نهاوند است که یک راه فرعی به صورت یک جاده دوطرفه (یک باند رفت و یک باند برگشت) و آسفالته می باشد که مسافت آن از نورآباد حدود ۴۲ کیلومتر، از نهاوند ۱۷ کیلومتر و از بروجرد ۴۲ کیلومتر می باشد. لازم به ذکر است که از شهر الشتر راه جاده ای به منطقه مورد نظر وجود ندارد. بنابراین، ساکنین این شهر باید از جاده نورآباد- الشتر به نورآباد و از آنجا از طریق جاده نورآباد- نهاوند به محل مورد نظر سفر کنند که این مسافت معادل ۷۵ کیلومتر می باشد.

شهر بروجرد تنها شهر از میان چهار شهر اطراف منطقه مورد نظر است که دارای خط ریلی است. مسیر این خط از دورود به خرم آباد است که شهر بروجرد، ایستگاه میانی می باشد. فاصله این مسیر ریلی تا منطقه کوه، ۴۵ کیلومتر می باشد. راه آهن شهر نهاوند نیز در دست احداث می باشد که در آینده ای نه چندان دور، بهره برداری می گردد. در صورت بهره برداری از این خط ریلی، فاصله تا کوه و مجموعه پیست اسکی به یک سوم طول خط ریلی بروجرد، یعنی حدود ۱۷ کیلومتر می رسد.

نزدیکترین مرکز پلیس به طرح، در دو راهی قلعه قباد است که فاصله آن تا کوهپایه ۷ کیلومتر می باشد. همچنین نزدیکترین بیمارستان، بیمارستان شهید علیمرادی نهاوند است که فاصله آن تا کوهپایه ۱۷ کیلومتر می باشد”.

احداث یک پیست اسکی نیازمند زیرساخت های دیگری چون آب، برق، گاز و تلفن نیز می باشد. بر مبنای اطلاعات کسب شده از مصاحبه با یکی از مهندسان فعال در اداره آب منطقه ای استان لرستان، با توجه به نزدیکی چهار شهر نورآباد، نهاوند، بروجرد و الشتر به منطقه، تأمین برق و گاز برای ایجاد یک مجموعه در این کوه، کار دشواری نیست. همچنین از آنجا که کوه گرین سرچشمه سراب های زیادی چون گاماسیاب، کهمان، گیان، فارسبان و … می باشد، منطقه با کمبود آب مواجه نیست. در واقع، منابع آب شرب چشمه سار می باشد که عمدتاً از ذوب شدن آب برف تغذیه می شوند. بنا به گفته ایشان می توان آب شرب منطقه را از چشمه گیان و چشمه فارسبان و حتی از طریق حفر یک حلقه چاه آهکی تأمین کرد.

۳-۵-۲ ملاحظات قانونی، اقتصادی و زمانی احداث پیست اسکی گرین

همانطور که پیشتر ذکر شد گام نخست در راه اندازی یک پیست اسکی، مجوز بهره برداری و زمین مورد نظر برای پیست می باشد. بنا به گفته یکی از مهندسان عمران پیست تاریک دره همدان: “معمولاً اینگونه زمین ها که در دل طبیعت هستند، در دست اداره منابع طبیعی می باشند و عمدتاً برای مدت طولانی اجاره می شوند”. بیمه نامه نیز از مواردی است که برای بهره برداری از پیست کاملاً ضروری می باشد و بدون آن نمی توان فعالیت در پیست را آغاز کرد.

با توجه به کاربری در نظر گرفته شده برای این منطقه، ساخت امکانات و تأسیساتی چون پیست ها (پیست اسکی مخصوص نوآموزان، پیست اسکی مخصوص افراد حرفه ای و …)؛ هتل؛ رستوران؛ پارکینگ؛ مسجد؛ تأسیسات زیربنایی آب، برق، گاز و تلفن؛ و دیگر اقلامی که به تفصیل شرح داده شدند، اضطراری می باشد.

علاوه بر این، پیست ها برای آغاز فعالیت خود به تجهیزاتی چون ماشین برف کوب، دستگاه های بالابر، علائم و تابلوها، نقشه جامع از پیست و … نیاز دارند که وجود آن ها در پیست الزامی می باشد. بنابراین نبود هریک از اقلام تأسیساتی و تجهیزاتی سبب می شود که کارشناسان فدراسیون اسکی، مجوز بهره برداری از این منطقه را صادر نکنند (آئین نامه فدراسیون اسکی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۹۱).

اگر به لحاظ قانونی، مجوز ایجاد پیست داده شود، این منطقه، دومین پیست اسکی استان همدان محسوب می شود.

استان همدان دارای پیست دیگری به نام پیست “تاریک دره” می باشد. این پیست به عنوان یکی از پیست های بین المللی کشور به طول یک هزار و ششصد متر در ۱۰ کیلومتری جنوب غربی جاده گنجنامه در شهر همدان (کمتر از ۱۰ کیلومتر فاصله از مرکز شهر همدان) و در دامنه کوه های الوند می باشد.

پیست تاریک دره دارای پناهگاه و میهمانسرایی با زیربنای ۵۵۰ متر مربع، دو دستگاه تله اسکی و یک دستگاه تله سیژ می باشد. هتل این مجموعه با ظرفیت ۱۲۰ نفر در دست احداث است که هتلی ۳ یا ۴ ستاره می باشد. پارکینگ فعلی این مجموعه، ظرفیت ۵۰ ماشین را دارد و نمازخانه آن نیز برای ۵۰ نفر طراحی و ساخته شده است (سایت پیست تاریک دره همدان).

براساس اظهارات مدیر کل اداره ورزش و جوانان استان همدان: “پیست تاریک دره، یک پیست نیمه خصوصی می باشد که حدود ۳ الی ۴ سال از زمان ساخت آن می گذرد. در آن زمان، ۴ میلیارد صرف ساخت این پیست شد و حدود ۱۰ سال هم بازگشت این سرمایه گذاری به طول می انجامد”. ایشان معتقدند که: “اگر بخش خصوصی ساخت پیست را به طور کامل به عهده گیرد، در حدود یکسال، بازگشت سرمایه گذاری خواهد داشت”.

در رابطه با مدت زمان ساخت پیست نیز طی مصاحبه ای که با یکی از مهندسان فنی پیست تاریک دره صورت گرفت، اظهار داشتند که زمان ساخت یک پیست، بستگی به اعتبار مالی آن دارد. درصورت تأمین اعتبار مالی کافی، ساخت کامل یک پیست در عرض دو سال صورت می پذیرد.

قیمت

با توجه به پیست اسکی تاریک دره به عنوان نزدیک ترین پیست اسکی به پیست اسکی گرین و بازاری مشابه با بازار پیست گرین، اگر پیست تاریک دره را به عنوان الگو و یا نمونه برای پیست اسکی گرین قرار دهیم، می توان هزینه ها و درآمد و نیز مدت زمان بازگشت سرمایه را تخمین زد (نمودارهای ۳-۲ و ۴-۲).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TC به مجموعه هزینه ها و یا به عبارتی، مبلغی که جهت سرمایه گذاری صرف می شود، اشاره دارد. این هزینه ها شامل هزینه ساخت هتل، پارکینگ و …، هزینه تجهیزاتی چون بالابر، ماشین برف کوب و … می باشد که در فصل دوم کاملاً بدان ها اشاره شده است.

TR به مجموعه درآمد کسب شده از این مجموعه اشاره دارد که رفته رفته با استقبال هرچه بیشتر ورزشکاران و ورزش دوستان و دیگر افراد، افزایش می یابد.

همانگونه که نمودار ۴-۲ نشان می دهد، برآیند دو نمودار هزینه و درآمد (TR-TC) در اولین سال منفی می باشد. زیرا هزینه صرف می گردد اما هیچ درآمدی کسب نمی شود که با گذشت زمان و افزایش درآمد از محل پیست اسکی، در نقطه ای (نقطه سر به سر)، حاصل این برآیند صفر می گردد. از این نقطه به بعد است که سرمایه صرف شده برای پیست، به طور کامل باز می گردد و پروژه سودده می شود. همانطور که گفته شد، مدت زمان بازگشت سرمایه به خصوصی، نیمه خصوصی و یا دولتی بودن پیمانکار ساخت پیست وابسته است اما براساس پیست تاریک دره، به عنوان الگو، می توان گفت که بازگشت سرمایه برای پیست گرین هم- درصورت نیمه خصوصی بودن پیست- حدود ۱۰ سال به طول خواهد انجامید.

۴-۵-۲ بازار گردشگران ورودی به پیست گرین

بنا به اظهارات مدیر کل اداره ورزش و جوانان همدان: “بیشتر گردشگران پیست اسکی تاریک دره همدان، مردم محلی شهرهای همدان به ویژه نهاوند و استان لرستان می باشند و بعد از آن بیشترین درصد گردشگران ورودی متعلق به شهرهای استان مرکزی، کرمانشاه، خوزستان و تا حدودی تهران هستند”. ایشان معتقدند که: “در صورت همکاری با شرکت های توریستی می توان تعداد گردشگران مسافر از سایر شهرها را افزایش داد”.

وی اضافه کرد: “تعداد گردشگران ورودی به این پیست در فصل سرما (فصل کاری)، حدود ۵۰۰ نفر می باشد که این تعداد در روزهای پنجشنبه و جمعه، به ۷۰۰ نفر نیز می رسد و غالباً از شهرهای اطراف می باشند. اما تعداد گردشگران خارجی ورودی به این پیست بسیار کم و در حدود ۱۰ نفر می باشد.

  • اشتغال زایی مجموعه پیست اسکی گرین

راه اندازی پیست گرین مانند تمامی پیست های احداث شده دیگر، سبب ایجاد مشاغلی مستقیم و غیر مستقیم می شود. بنا به اظهارات مدیر کل اداره ورزش و جوانان همدان: “در حال حاضر در فصول کاری پیست تاریک دره، ۱۰ الی ۱۵ نفر به طور مستقیم مشغول به فعالیت هستند. در صورت اتمام پروژه ساخت هتل، ۱۰ نفر نیز در هتل مشغول به کار خواهند شد. همچنین ۵۰ نفر نیز به صورت غیر مستقیم در این پیست مشغول به کار هستند”.

بنابراین می توان این چنین نتیجه گرفت که پیست گرین هم مانند پیست تاریک دره به عنوان الگوی مطالعاتی این پژوهش، حداقل در حدود ۷۰ تا ۷۵ از مردم محلی را به فعالیت در این مجموعه مشغول می سازد.

۶-۵-۲ جاذبه های گردشگری اطراف کوه گرین

بر اساس اطلاعات دریافتی از منابع کتابخانه ای گوناگون، با توجه به وجود چهار شهر بزرگ نهاوند، دلفان، سلسله و بروجرد در اطراف منطقه مورد مطالعه، گردشگران و بازدیدکنندگان این مجموعه تفریحی بالقوه می توانند در زمان اقامت خود، از جاذبه های دیدنی این شهرها نیز بازدید کنند.

وجود جاذبه های گردشگری مضاعف در اطراف یک مجموعه تفریحی سبب می شود که گردشگران مدت اقامت خویش را طولانی تر و درنتیجه پول بیشتری در منطقه هزینه کنند که این امر به توسعه اقتصادی منطقه کمک شایانی می نماید. همچنین گردشگران با یک سفر، توانسته اند از چند نقطه دیدنی بازدید کنند که این خود نیز منافعی برای آنان در پی دارد.

در ادامه به شرح تفصیلی جاذبه های تاریخی و طبیعی هر یک از این شهرها پرداخته شده است.

۱-۶-۵-۲ جاذبه های گردشگری نهاوند

جاذبه های گردشگری این شهر عبارتند از:

  • پل حاج علیمراد: این پل در مسیر جاده نهاوند به کرمانشاه قرار دارد که البته تنها آثار اندکی از پایه های باقی مانده است.
  • پل زرامین سفلی: این پل آجری، در ۵ کیلومتری غرب شهرستان نهاوند و در کنار روستای زرامین سفلی بر روی یکی از شعبات رودخانه گاماسیاب احداث شده است. این اثر به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
  • حمام حاج آقا تراب: حمام حاج آقا ترابیکی از بناهای تاریخی شهرستان نهاوند است که در فهرست آثار ملی ثبت شده است. این حمام در بافت قدیمی شهر نهاوند قرار دارد و از دو بخش مردانه و زنانه تشکیل شده است. این حمام علاوه بر دو قسمت ماکت های حمام سرد و گرم، حجره شاه نشین و خزینه نیز دارد.
  • معبد سلوکی (لائودیسه): آثار به جا مانده از سلوکیان است که مکان دقیق آن مشخص نیست.
  • گنبد کبود: در ۲۵ کیلومتری شمال غرب نهاوند در میان گورستان روستای گنبد کبود واقع شده است (فقیه بحرالعلوم، ۱۳۸۸).
  • تپه و دهکده باستانی گیان: تپه گیان در ۲۳کیلومتری جنوب غربی نهاوند و ۱۸کیلومتری جاده ای که نهاوند را به جاده کرمانشاه وصل می کند واقع شده است. این تل در دهستان گیان واقع در بخش مرکزی در دره خاوه قرار دارد. کوه های قوچال و بزبی با ارتفاع ۲۳۰۰ متر بخش های جنوب و جنوب شرقی وکوه های آردوشان با ارتفاع ۲۴۸۰ متر بخش های شمالی آن را تشکیل می دهند. در این منطقه رودهای پر آب دائمی جریان دارند که مهمترین آن ها سراب گیان است که از ارتفاعات قوچال واقع در جنوب سرچشمه گرفته و به گاماسیاب می پیوندد (سایت میراث فرهنگی همدان).
  • تپه باباقاسم: در ۱۵ کیلومتری شهر نهاوند، ضلع شمالی روستای باباقاسم خرابه های مرتفعی وجود دارد که از قلعه های اشکانی بوده است. این خرابه ها به خرابه های قلعه سرسام گبری هم شهرت دارد.
  • مقبره نعمان ابن مقرن (مقبره باباپیر): این مقبره در ۵ کیلومتری شمال غربی شهر نهاوند واقع شده و امروزه در نزد اهالی نهاوند به مقبره باباپیر معروف است (فقیه بحرالعلوم، ۱۳۸۸).
  • بقعه باباهاشم: واقع در روستای دورانه در ۱۶ کیلومتری شمال غرب نهاوند می باشد. این بقعه مشهور به تپه باباهاشم نیز می باشد.
  • خانه قدوسی: این خانه قدیمی و تاریخی در خیابان انقلاب واقع شده است و چند خانه قدیمی دیگر در جای جای این شهر وجود دارد (فقیه بحرالعلوم، ۱۳۸۸).
  • مسجدجامع نهاوند: این مسجد برروی دامنه تپه ای مشرف برروی نهاوند ودرکنار ضلع شمالی میدان قیصریه این شهر واقع شده است. این مسجد بر روی تپه ای واقع شده و نسبت به خیابان در ارتفاع ۵/۵ متری قرار گرفته است و برای دسترسی به آن باید حدود ۲۵ پله را از کف میدان قیصریه پیمود تا به حیاط مسجد رسید. تنها تزئین مسجد کتیبه سنگی کوچکی به ابعاد ۵۰۲۵ سانتیمتر است که مربوط به دوره سلجوقیان است. کتیبه در داخل محراب مسجد قرار دارد ودر بالای قوس محراب لوحه سنگی کوچکی نصب گردیده که شامل تاریخ تعمیر مسجد در دوره صفویه است. این بنا در تاریخ ۷/۳/۶۵ به شماره ۱۷۰۶ درفهرست آثار تاریخی به ثبت رسیده است (سایت سازمان میراث فرهنگی همدان).
  • زیارتگاه چهل تن (چهل نابالغان): این زیارتگاه در قله یکی از ارتفاعات گرین قرار دارد و کوه مزبور نیز نام خود را از آن گرفته است.
  • سراب گیان نهاوند: سراب گیان، با چشمه‌های جوشان، پرآب و زلال، در ۲۱ کیلومتری جنوب غربی نهاوند در استان همدان پای کوه‌های گرین از رشته‌کوه‌های زاگرس جریان دارد که از جنوب به کوه‌های گرین محدود می‌شود. تپه باستانی گیان نیز در مسیر و دو کیلومتری این سراب قرار دارد. در مسیر این سراب، جنگلی طبیعی، به وسعت بیش از ۱۰۰ هکتار وجود دارد که یکی از تفریحگاه های غرب کشور محسوب می‌شود. مازاد آب این سراب پس از مصارف آشامیدنی اهالی و استفاده های کشاورزی روستاهای اطراف، به رودخانه گاماسیاب می‌ریزد. آبدهی این سراب سالانه ۲۵۰۰ لیتر در ثانیه است (فقیه بحرالعلوم، ۱۳۸۸).
  • سراب گاماسیاب: سراب گاماسیاب (بزرگترین چشمه ایران) در ۱۹کیلومتری جنوب شهرستان نهاوند به سمت نورآباد واقع شده است و از دره‌ های شمالی رشته کوه گرین (کوه چهل نابالغان) سرچشمه می‌گیرد. منشأ آب آن یخچال طبیعی است و دارای آبدهی ۵ متر مکعب در ثانیه و دمای متوسط ۵ درجه سانتی گراد است. در بالا دست چشمه ها، غاری طبیعی دیده می‌شود و محوطه اطراف سراب جنگل کاری شده است.

رودخانه گاماسیاب که از سراب گاماسیاب سرچشمه می گیرد، یکی از طویل ترین رودخانه های ایران و از شاخه های اصلی رود کرخه به شمار می آید. رودخانه گاماسیاب در طول شهرستان خرم آباد به نام سیمره نامیده می شود و کلیه رودخانه های شرقی کبیر کوه و تمام رودخانه های لرستان به آن می پیوندد و پس از گذشتن از لرستان در غرب خوزستان جاری و کرخه نامیده می شود و بالاخره به باتلاق هورالعظیم منتهی می گردد.

در مسیر این رود با احداث نیروگاه برق آبی و حوضچه های پرورش ماهی، در تولید برق و پرورش ماهی بهره برداری نموده‌اند. چشمه جوشان و پر آب با ویژگی‌های خاص طبیعی، یکی از جاذبه‌ های مستعد گردشگری استان محسوب می‌شود.

  • سراب ملوسان: سراب ملوسان در ۱۵ کیلومتری شمال غربی شهرستان نهاوند، بالاتر از روستای ملوسان واقع گردیده است.
  • سراب فارسبان: سراب فارسبان در ۲۶ کیلومتری غرب نهاوند در روستای کمالوند قرار دارد که هر ساله تعداد زیادی از گردشکران داخلی را به سوی خود جلب می‌کند.
  • سراب کنگاور کهنه: این سراب در ۴۵ کیلومتری غرب نهاوند و در نزدیکی روستای کنگاور کهنه و در دامنه کوه گرو قرار گرفته‌است (فقیه بحرالعلوم، ۱۳۸۸، ص ۱۳۰).

شهر نهاوند دارای امامزادگان بسیاری مانند امامزادگان بلقیس و خاتون، امامزاده یونس، امامزاده ابراهیم و …. می باشد.

۲-۶-۵-۲ جاذبه های گردشگری دلفان

از جاذبه های گردشگری این شهرستان:

آثار تاریخی و باستانی

  • موزه مردم شناسی نورآباد: این موزه در بلوار شهید بهشتی نورآباد واقع شده است (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).
  • راه باستانی گاوشمار
  • بقعه حسن گاویار
  • مقبره بابا بزرگ
  • شاویسقلی
  • تپّه مقبره نوح نبی
  • تپّه کفراج
  • تپّه مردآویز
  • تپّه شهن آباد
  • تپّه حسن گاویار: در روستای گلباغی از توابع دهستان میربگ قرار گرفته که مربوط به دوره اشکانیان می باشد. این اثر، در سال ۱۳۸۰ به عنوان آثار ملی به ثبت رسید.
  • تپّه ورشونه گلباغی
  • تپّه چقا بزرگ حسین نورعلی
  • تپّه چقا کوچک حسین آباد نورعلی
  • تپّه گلباغی: این تپه همانند تپه حسن گاویار، در روستای گلباغی از توابع دهستان میربگ قرار گرفته که مربوط به دوره اشکانیان می باشد و در سال ۱۳۸۰ به عنوان آثار ملی به ثبت رسید.
  • تپّه چغاعلی آباد
  • تپّه دوشه جا
  • تپّه نعمت الهی
  • تپّه گوهرگوش
  • تپّه عبدالحسینی
  • تپّه خرم چیا
  • تپّه زلیوا: تپه زلیوا از تپه های باستانی بخش خاوه بوده که در سال ۱۳۸۰ به عنوان آثار ملی به ثبت رسیده است.
  • تپّه چغاسیفل
  • تپّه چغا کبود
  • تپّه ولی آباد کوله مرز
  • تپّه نام چیا
  • تپّه مرادآباد نورعلی
  • تپّه توبره زیر تنگ پری
  • تپّه غار اسب
  • تپّه چیا غلامعلی
  • تپّه شرف ده کبود
  • تپّه شهباز آباد
  • تپّه گنبد میران بیگ (گمه می‌ رومبگ)
  • تپّه گندم بان (حبیب وند)
  • تپّه مراد ویسی
  • تپّه مرد آویز
  • تپّه نام چیا
  • تپّه نورآباد- آنا پارک
  • تپّه ورشون (گلباغ)
  • تپّه هزار منی
  • تپه حمام: این تپه در ۲۵ کیلومتری دلفان و در روستای یار آباد واقع شده و از قدیم به حمام معروف بوده است. در اطراف تپه، گورهای باستانی بسیاری وجود دارد.
  • تپه سیکوند: تپه سیکوند در ۷ کیلومتری شهر نورآباد قرار گرفته است که در سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار باستانی کشورمان قرار گرفت. قدمت این تمدن به گواه تاریخ به ۱۷۰۰ سال قبل از میلاد باز می گردد.
  • تپه کفراج: تپه باستانی کفراج که در روستای کفراج بخش خاوه قرار گرفته است، مربوط به هزاره اول قبل از میلاد بوده و در سال ۱۳۷۹ به عنوان یکی از آثار ملی کشورمان به ثبت رسید.
  • تپه بابا جان: این محوطه باستانی، در ۵ کیلومتری غرب نور آباد واقع شده است. این تپه باستانی به عنوان بزرگترین تپه باستانی منطقه، گنجینه ای ارزشمند از هویت و میراث کهن ایرانی است (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

جاذبه های طبیعی                        

  • دامنه های کوه گرین
  • کوه مهراب: کوه مهراب با ارتفاع ۲۴۰۰ متر در۵۴ کیلومتری شهر نورآباد مرکز شهرستان دلفان واقع گردیده است. در این کوه غارهای تنگ قلا، داله لان، غار باغ سیری جان و ده ها غار کوچک و بزرگ دیگر وجود دارد. همچنین بلندترین آبشار شهرستان دلفان نیز در دامنه کوه مهراب واقع شده است. این آبشار که در زبان این دیار به آن داله لانه (آشیانه عقاب ها) گویند با ارتفاع یکصد متر زیبایی این کوه را دو چندان نموده است.
  • چشمه گرمابه (چشمه آبگرم): این چشمه در۶۰ کیلومتری غرب شهر نورآباد و در بین ۲ رشته کوه «گله» و «سفیدکوه» در زاگرس و در محل تلاقی ۳ رودخانه گاماسیاب، گیزه رود و سیمره، واقع شده است. این جاذبه طبیعی به عنوان یک مکان در حوزه گردشگری درمانی، همه ساله پذیرای هزاران گردشگر و دوستدار طبیعت است. بقایای یک پل تاریخی به جای مانده از دوران ساسانی و وجود غار تاریخی مربوط به دوران غارنشینی، زیبایی و غنای تاریخی و فرهنگی خاصی به این منطقه داده است.
  • آبشار قمش: این آبشار در کوه ماده گودال و در ضلع شمالی روستای قمش واقع شده است. روستای قمش در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی دلفان واقع شده است.
  • غار پیردوستی: این غار در ‪۲۰کیلومتری شمال غربی نور آباد در روستای مراد آباد پیر دوستی واقع شده است که مربوط به دوران پیش از تاریخ ایران باستان و دارای نقوش باستانی فراوانی است. این اثر در تاریخ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ با شماره ثبت ۴۸۷۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. در نزدیکی همین غار سراب های متعددی وجود دارد که دارای جاذبه طبیعی می باشند.
  • کوه چهل نابالغان
  • آبشار غسلگه
  • دره بایور
  • سراب غسلگه
  • سراب پیردوستی
  • سراب دولیسکان
  • سراب وناو
  • سراب سنگر
  • سراب تاج امیر (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

جاذبه های تاریخی- مذهبی

  • بارگاهامامزاده ابراهیم (بابای بزرگ): این بارگاه در ۶۵ کیلومتری شهرستان دلفان واقع است. «بابا بزرگ» از فرزندان امام موسی بن جعفر(ع) است. گفته می‌شود ساخت این بارگاه مربوط به دوره صفوی است و در دوره قاجاریه و دوره معاصر ترمیم‌هایی روی آن صورت گرفته است.
  • امامزاده احمد و محمود باولین: امامزادگان احمد و محمود معروف به باولین از نوادگان امام موسی کاظم (ع) هستند که بقعه متبرکه شان در بخش کاکاوند واقع شده است (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

۳-۶-۵-۲ جاذبه های گردشگری سلسله

جاذبه های این شهر عبارتند از:

  • آبشار کاکارضا الشتر: این آبشار در فاصله ۳۵ کیلومتری شمال خرم آباد و در دره ای پر از درختان زیبای بلوط و کشتزارهای صیفی و حبوبات و در نزدیکی روستای کاکارضا، با ارتفاع تقریبی بیست متر قرار دارد. این آبشار در دامنه کوه های الشتر به عنوان آبشار گل هو نیز معروف است. در طول مسیر، سیاه چادرها و رمه های بزرگ عشایر بر دامنه های پرسخاوت زاگرس دیده می شوند. رودخانه کاکارضا به طول نود کیلومتر یکی از عوامل مؤثر طبیعی در این منطقه است که از دهستان قائد رحمت در ۵۷ کیلومتری شرق خرم آباد سرچشمه گرفته و با مخلوط شدن با رود کهمان، رود کشکان را تشکیل می دهد که در انتها به رود بزرگ کرخه متصل می شود.
  • قلعه مظفری: قلعه تاریخی مظفری در خیابان ۲۴ متری در امتداد خیابان امام خمینی شهر الشتر واقع شده است. این قلعه مربوط به دوره قاجار است (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).
  • پل شاپوری کاکارضا: این پل باستانی در مسیر راه الشتر به خرم آباد (شاپور خواست) پلی بر رودخانه «ولم» در دره کاکارضا وجود داشته است که خرابه های آن هنوز پابرجا هستند (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).
  • دژ شینه: روستای شینه در انتهای جنوب غربی الشتر واقع شده است. در شمال این روستا کوهی بزرگ با دیوارهای صاف و قلل متعدد قرار دارد که ارتفاع آن نزدیک به ۱۰۰۰ متر است. بر روی قله خاوری کوه آثار یک دژ بزرگ و وسیع وجود دارد. این دژ ده اتاق داشته که به مرور تخریب شده است. مصالح به کار رفته در بنا، از قلوه سنگ و نوعی ملاط است. در جنوب دژ آثار یک حوض سنگی دیده می‌شود که مخزن آب دژ بوده است. ساختمان این دژ به پیش از اسلام مربوط است.
  • دره کهمان (تخت شاه): منطقه باستانی و گردشگری کهمان و دروازه الشتر که در شمالی ترین نقطه لرستان و شهرستان الشتر قرار داشته، یکی از دره های بسیار زیبا و در عین حال پرآب و باستانی در سطح کشور است. در حال حاضر منطقه کهمان و دروازه الشتر معروفترین جاذبه ژئوتوریسم در استان لرستان می باشد. این منطقه دارای درختان سر به فلک کشیده گردو، طبیعت بکر، یخچال های دائمی، غارهای متعدد، ارتفاعات جذاب و دیدنی، گیاهان دارویی بسیار نادر وکمیاب و چشمه سارهای فراوان و پرآب می باشد تا جایی که در گذشته، پادشاهان وکیان را برای تفرج و خوشگذرانی به خود جذب کرده بود و همین است که وجه تسمیه بزرگترین چشمه آن، «تخت شا یا تخت شاه» می باشد.

این اثر، به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

تپه گریران، غار سمسا و گورستان سلطان مشرق از دیگر جاذبه های دیدنی این شهر می باشند.

  • دشت الشتر:این دشت در شمال استان و در میان مناطق کوهستانی با ارتفاع بالاتر از ۱۵۰۰ متر قرار گرفته است (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).

۴-۶-۵-۲ جاذبه های گردشگری بروجرد

شهر بروجرد دارای جاذبه‌های دیدنی بسیار می باشد که در زیر، به این جاذبه ها اشاره شده است:

  • بقعه زواریون یا آرامگاه برکیارق: این بقعه مربوط به دوره سلجوقیان است که در پنج کیلومتری شمال شهر بروجرد و بر فراز تپه های مشرف بر شهر قرار دارد که به نام زواریون (زواریجان یا زوارگان) مشهور است. این بنای آجری دارای گنبدی کوچک حجره های مختلف و یک ضریح است و قبرستان کوچکی در کنار آن قرار دارد و روستایی نیز به همین نام در نزدیکی آن است.
  • رود سزار: این رود در شمالی ترین قسمت حوزه دز جریان دارد و از سه شاخه ماربره، تیره و سبزه تشکیل یافته است. رودخانه ماربره از بهم پیوستن آبراهه های متعدد و از جمله رودخانه ازنا در منطقه الیگودرز تشکیل شده و در جهت غرب به طرف شهر دورود جریان می یابد. رودخانه تیره نیز از شاخه های فرعی گله رود، سیلاخور، آبسرده و بیاتون تشکیل شده و سرچشمه آن از دامنه های مشرف به شرق زاگرس در جنوب منطقه بروجرد می باشد که در جهت شرق به سمت دورود جریان یافته و در این محل دو رودخانه بهم می پیوندند. رودخانه سبزه هم از دامنه های جنوبی و غربی اشترانکوه سرچشمه گرفته و در ۲۰ کیلومتری جنوب دورود به آنها متصل و مجموع آنها رود سزار نامیده می شود. در حدود ۲۵ کیلومتری جنوب غربی این محل رود واسک و به فاصله کمی، رود زار از ساحل چپ به رود سزار پیوسته و باز در جهت جنوب غربی جریان می یابد. رودخانه کوچک سرخاب نیز با سرچشمه ارتفاعات جنوب خرم آباد از ساحل راست به سزار متصل می شود. رودخانه سزار پس از دریافت جریان شاخه سرخاب به سمت جنوب و جنوب شرقی پیچیده و به رودخانه بختیاری ملحق می شود.
  • تپه چغا: تپه تفریحی چغا که به بام بروجرد معروف است، از مهمترین مکان‌های تفریحی بروجرد محسوب می‎شود. این مکان که در غرب بروجرد قرار دارد مشرف به تمامی شهر بوده و اغلب مسافران و گردشگران از این نقطه تمامی زیبایی و قابلیت‎ های این شهر را می‌توانند مشاهده کنند. از یک طرف گستردگی و وسعت شهر و از طرف دیگر مناطق سرسبز و تفریحی و از سمت دیگر منظره زیبای باغ فدک چشم هر بیننده‌ای را خیره می‌کند.

تپه چغا منبعی است غنی متشکل از سنگ های آتشفشانی، گیاهان کمیاب وحشی و همچنین یکی از مکان های تفریحی و تفرجی برای شهروندان بروجردی بوده است.

طی سالیان اخیر با گسترش جامعه شهرنشین و نیاز به ایجاد فضاهای تفریحی برای این قشر، شهرداری بروجرد دست به توسعه و فضا سازی در این تپه با هماهنگی ارگان های ذیربط نمود و با احداث دریاچه مصنوعی و هتل چهار ستاره زاگرس و ایجاد فضای سبز در سرتا سر این تپه محیط دل نشینی را برای تفریح مردم شهرستان و مسافران و گردشگران ایجاد نمود.

  • پارک فدک: مجموعه تفریحی بوستان فدک یک پارک شهری در حاشیه شهر بروجرد است. این پارک در جنوب غربی شهر و در انتهای خیابان فاطمی و ابتدای جاده گلدشت قرار گرفته و مشرف به تپه تفریحی چغا می باشد. بوستان فدک بزرگترین پارک شهری در بروجرد است. در این بوستان سه دریاچه متصل به یکدیگر احداث شده است که از آب رود گلرود تغذیه می شوند. دریاچه پارک فدک بزرگترین دریاچه مصنوعی در غرب ایران است.

در این مکان، پیست دوچرخه‌سواری، اتومبیل رانی کودکان و نیز باغ پرندگان وجود دارد که درآن ۷۸ گونه جانوری نادر نگهداری می‌شود. در این باغ علاوه بر پرندگان مختلف جانورانی مانند سگ، میمون، سنجاب، خرگوش، آهو و اسب نگهداری می‌شود.

  • بازار بزرگ بروجرد: این بازار، عمده‌ترین مرکز تجارت سنتی شهر بروجرد است که مورد استفاده شهرنشینان و روستائیان شهرستان بروجرد و نیز دیگر مناطق اطراف قرار می گیرد. این بازار همچنین نقش عمده ای در تجارت منطقه ای در استان های لرستان، مرکزی و همدان دارد.

تاریخ دقیق بازار بروجرد مشخص نیست اما ساختار فعلی بازار بروجرد در دوره قاجاریه طرح ریزی و ساخته شده است.

بازار بروجرد مشتمل بر راسته بازارها، کاروانسراها و مراکز جانبی مانند حمام و مسجد است. کاروانسراها در دوران قاجار و پهلوی ساخته شده‌اند.

علی رغم تغییرات شدید در سبک زندگی مردم، هنوز ردپای بسیاری از مشاغل سنتی در بازار بروجرد دیده می‌شود و عده ای به تولید محصولات سنتی مانند گیوه و جوراب، نخ و ریسمان، ظروف مسی و پارچه‌های سنتی مشغول اند. محصولات تولیدی اینان بیشتر به مصرف روستائیان و عشایر کوچرو می رسد.

  • تنگه گپرگه: تنگه زیبای گپرگه واقع در شمال غربی شهر بروجرد و انتهای جاده گلدشت است. این تنگه دارای یک رودخانه دایمی است که فقط پیاده و یا با دوچرخه می‌توان از آن عبور کرد. این تنگه یکی از بهترین و زیباترین مسیرهای کوهپیمایی برای کوهنوردان بروجردی است و دارای دو چشمه آبگرم، پل سنگی و غاری به نام غار مخفی و طاقچه است.
  • مسجد جامع بروجرد: مسجد جامع بروجرد یکی از بناهای مهم تاریخی لرستان محسوب می‌شود که بنای اصلی از آثار قرن پنجم هجری و متعلق به دوره سلجوقی است.
  • مسجد سلطانی «امام»: این مسجد از آثار با ارزش قرن سیزدهم هجری و متعلق به دوره قاجار می‌باشد. صحن مسجد دارای سه درگاه بزرگ می‌باشد که درگاه شمالی به خیابان جعفری باز می‌شود، درگاه غربی مسجد به خیابان صفا و بالاخره درگاه شرقی مسجد به سرای حافظیه باز می‌شود.
  • مسجد قلعه: مسجد قلعه یکی از مساجد قدیمی بروجرد می‌باشد که در کوی دو دانگه واقع شده و به مناسبت قرار گرفتن در کنار حصار و قلعه سابق شهر، به این نام مشهور است. این مسجد از آثار قرن چهارده هجری است (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).
  • مسجد امیرالمؤمنین: این مسجد تاریخی در مرکز شهر بروجرد قرار دارد و قدمت آن به دوران قاجار می رسد.
  • خانه حاج افتخارالاسلام: این خانه در محله صوفیان بروجرد واقع شده است که زمان ساخت آن مربوط به دوره قاجار است.
  • خانه مصری: خانه تاریخی مصری در بافت قدیم شهر بروجرد (محله صفا) و در مجاورت پارک صامتیه (آرامگاه صامت بروجردی) قرار دارد و با توجه به موقعیت بنا (برخیابان اصلی) و مجاورت آن با بناهای تاریخی دیگر (خانه افتخارالاسلام، خانه بیرجندی، حمام سید و …) دارای ارزش کالبدی – اجتماعی خاصی می باشد.
  • حمام اشترینان: حمام تاریخی اشترینان در شهر اشترینان از توابع بروجرد و در محله ای به نام گودرزی ها واقع شده و قدمت آن احتمالاً مربوط به اواخر قاجار بوده است (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).
  • بقعه امامزاده جعفر(ع): مزار این امامزاده در سمت شرقی شهر بروجرد و تقریباً در انتهای شمالی خیابان جعفری در قبرستانی قدیمی واقع شده است که از نمونه‌های زیبای معماری عهد سلجوقی به شمار می‌رود.
  • مقبره دو خواهران: در سمت شمال بقعه امامزاده جعفر (ع) مقبره‌ای است موسوم به دو خواهران که به احتمال به خاندان ائمه (ع) منسوب هستند. همچنین مقبره دیگری به همین نام در محله صوفیان بروجرد وجود دارد.
  • بقعه امام زاده قاسم (ع): این بقعه در محل دو دانگه در جنوب شرقی بروجرد واقع شده که محل مدفن حسن و محمد فرزندان شاه چراغ ابن موسی بن جعفر(ع) می‌باشد (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).
  • امامزاده محسن (ع):بقعه امامزاده محسن بن علی (ع) بر سینه کوه مشهور به «دیارگاه» در فاصله ۲۸ کیلومتری جنوب شرقی بروجرد در روستای مصفا قرار گرفته است.
  • امامزاده ویلیان (ویلیو): این مزار در ۲۴ کیلومتری جنوب غربی بروجرد قرار دارد (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).
  • شاهزاده ابوالحسن (ع): این مزار در خیابان صفا در محله میر قرار دارد.
  • قبر سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی «صدرالمحققین»: این قبر در محلی که به جمالیه مشهور شده در جنوب ساختمان شهرداری بروجرد واقع شده است.
  • گورستان رازان
  • گورستان میر احمدی
  • تپه‌های باستانی: در دشت جنوبی بروجرد تپه‌هایی هستند که از نظر باستان شناسی دارای اهمیتی بسزا می‌باشند و حتی از دوره پیش از تاریخ آثاری را دارا هستند. مهمترین این تپه‌ها به شرح ذیل است:

تپه قرق، تپه قلعه بابی، تپه قلعه رومیان، تپه عزیز آباد، تپه سین آباد، تپه ولیو، تپه شاهزاده ملک، تپه چالانچولان، زرگران علیا و سفی، لوان، قلعه زال و … (سایت دفتر آمار و اطلاعات استان لرستان).

  • تالاب بیشه دالان بروجرد: این تالاب زیستگاه پرندگان مهاجر در فصل زمستان و نیز پرندگان بومی و تأمین کننده بخشی از آب منطقه است.
  • دشت سیلاخور: این دشت در شمال شرقی استان واقع شده و دو شهر بروجرد و درود را در منتهی الیه شمال و جنوب خود در بر گرفته است (سایت میراث فرهنگی استان لرستان).

۵-۶-۵-۲ سد گرین

همانطور که اشاره شد، هر یک از شهرهای مذکور دارای جاذبه های تاریخی و طبیعی مختص به خود هستند که هر ساله گردشگران زیادی را به خود جذب می کنند. اما یکی دیگر از جاذبه های گردشگری که نقش برجسته ای در جذب گردشگران خواهد داشت، سد گرین می باشد.

سد گرین نهاوند بزرگترین دستاورد دولت گذشته در استان همدان است که عملیات و نقشه آن با حجم ذخیره ۱۲۰ میلیون لیتر مترمکعب آب طراحی شده است (وبلاگ خبرگزاری مهر، نهاوند). این سد قرار است که تقریباً ۵۰۰ متر پایین تر از سراب گاماسیاب که یکی از سرشاخه های اصلی رود و سد دز است احداث گردد.

طی مصاحبه انجام شده در سال ۹۱ با یکی از کارشناسان، اعلام داشتند که: “برای اجرای طرح مذکور مدت ۵ سال برآورد شده بود که تقریباً ۵۰ درصد از کار زیربنایی آن پیشرفت فیزیکی داشته است و اگر اجرای طرح و آبگیری سد نیز به اتمام برسد، ما شاهد یک دریاچه زیبا در دل کوه های گرین از رشته کوه زاگرس خواهیم شد که به تنهایی می تواند تعداد زیادی گردشگر را به خود جذب نماید. احداث این سد، نمایی بسیار جذاب و تماشایی برای گردشگران ورودی به این مجموعه پیست اسکی، فراهم می سازد. درواقع همه افراد می توانند از بالای کوه اشراف کامل به نمای سد داشته باشند.

علاوه بر جذابیت های این دریاچه، آب شرب مورد نیاز مردمان شهرستان نهاوند نیز تأمین خواهد شد.

البته اجرای این پروژه به دلیل برخی از مشکلات به تعویق افتاده است که امیدواریم در آینده ای نه چندان دور، شاهد بهره برداری از این پروژه عظیم باشیم”.

لازم به ذکر است پیش از ارائه طرح سد گرین، طرح پارک طبیعی گاماسیاب دلفان در شهرستان دلفان، مطرح شد. مکان این پارک طبیعی، بخش مرکزی شهرستان دلفان، دهستان خاوه و در اراضی ملی روستاهای اسلام آباد علیا و سفلی می باشد که کوه گرین و منطقه گردنه گاماسیاب، در شرق این محدوده قرار دارند. فاصله طرح تا مرکز استان (خرم آباد) ۱۰۵ کیلومتر و تا شهر نورآباد ۳۵ کیلومتر می باشد (بزرگی و همکاران، ۱۳۸۹).

همانگونه که پیشتر ذکر شد، در بالا دست سراب گاماسیاب، غاری طبیعی دیده می‌شود و محوطه اطراف سراب، از  جنگل پوشیده شده ‌است. اما پس از مطرح شدن طرح سد گرین، به دلیل زیر آب رفتن تمامی اراضی و جنگل های اطراف و حتی غار مذکور، اجرای طرح پارک طبیعی لغو شد.

 

  • بررسی چند نمونه از پیست های موفق ایران
    • پیست اسکی دربندسر

درحدود ۴۵ کیلومتری شمال شرق تهران از جاده لشگرک و در میان رشته کوه های البرز مرکزی روستای زیبای دربندسر با ارتفاع ۲۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد که سالانه پذیرای هزاران نفر از گردشگران و ورزشکاران داخلی و خارجی می باشد. یکی از مهم ترین جذابیت های دربند سر پیست اسکی بین المللی است که اولین و بزرگترین پیست اسکی بین المللی در سطح کشور می باشد که با تلاش جمعی از علاقه مندان، پیشکسوتان، قهرمانان اسبق تیم ملی و اهالی منطقه احداث گردید.

در سال ۱۳۶۱ به بهره برداری رسید و در ابتدا دارای یک دستگاه تله سیژ دو نفره بوده که در سال های بعد بر امکانات آن افزوده گردیدکه در ذیل به برخی از آن ها اشاره می گردد.

ارتفاع قله پیست ۳۰۵۰ متر از سطح دریا می باشد که یکی از شرایط لازم جهت بین المللی اعلام شدن پیست اسکی توسط فدراسیون جهانی اسکی FIS ارتفاع بیش از ۳۰۰۰ متر می باشد.

دو دستگاه تله سیژ دو و چهار نفره به طول ۱۲۰۰ متر با ظرفیت ۳۵۰۰ نفر در ساعت، اسکی بازان را به قله منتقل می نماید. دستگاه تله اسکی دیگری به طول ۶۰۰ متر جهت استفاده اسکی بازان در نظر گرفته شده است که پیست و دستگاه فوق جهت استفاده در تمرین و مسابقات تیم ها از جمله تیم ملی بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.

از ویژگی های مهم پیست اسکی دربند سر می توان به طبیعی بودن و متنوع بودن آن اشاره کرد که دارای شیب های از صفر تا ۷۰ درصد می باشد. منتهی شدن پیست به یک پارکینگ و همچنین پیست
مبتدی منحصر به فرد این مجموعه که دارای دو دستگاه بالابر دستی ۵۰ الی ۶۰ متری است که حتی کودکان ۴ ساله نیز قادر به استفاده از این دستگاه ها می باشند.

پیست دارای دو رستوران است که یکی در کنار پیست مبتدی و دیگری در قله پیست می باشد. ضمناً رستوران دیگری نیز در پارکینگ وجود دارد که توسط بخش خصوصی دیگری به جز مجموعه پیست، ارائه خدمات
می کند. بهداری پیست از دیگر امکاناتی است که در کنار پیست قرار دارد و اقدامات اولیه جهت کمک به آسیب دیدگان احتمالی ارائه می نماید. مکانی به عنوان مدرسه اسکی که زیر نظر هیئت اسکی استان تهران می باشد، جهت استقرار مربیان رسمی فدراسیون با کادری مجرب و آموزش دیده احداث شده است که آماده ارائه آموزش صحیح تکنیک های اسکی از سطح مبتدی تا پیشرفته به مراجعین می باشد که این کار علاوه بر توسعه ورزش مفرح اسکی باعث جلوگیری از آسیب دیدن افراد مبتدی و نو آموزان می گردد.

پایگاه قهرمانی واقع در طبقه فوقانی مدرسه اسکی دارای چند سوئیت از دیگر امکاناتی است که جهت اسکان تیم های ملی و شهرستانی در زمان برپایی اردوها پیش بینی گردیده است. تعدادی مغازه اجاره اسکی که به صورت تعاونی اداره می شوند در محدوده پیست وجود دارد که علاقه مندان و ورزشکارانی که نیاز به تهیه لوازم اسکی دارند می توانند با مراجعه به این مکان ها وسایل مورد نیاز خود را تهیه و به ورزش اسکی بپردازند. پارکینگ پیست با فضایی مناسب و کافی جهت استقرار خودروهای مسافران و ورزشکاران مراجعه کننده به این پیست در نظر گرفته شده است (سایت پیست اسکی دربندسر).

۲-۶-۲ پیست اسکی دیزین

ناحیه دیزین در کوهپایه های شمال غرب تهران و در رشته کوه های البرز مرکزی قرار دارد. کوه دیزین از شاخه های کوه گاجره به حساب می آید و ارتفاع آن ۳۶۰۰ متر از سطح دریا می باشد (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

اقلیم دیزین:

  • باد: بادهای مطلوب و نامطلوب در ۳ جهت در منطقه دیزین و گاجره وزیدن می گیرند. وجود این بادها و در نهایت تولید ابرهای باران زا و برف زا در جهت وزیدن آن ها شکل خاصی به پوشش بناها دیکته می کند.
  • درجه حرارت و رطوبت: طبق آمار ایستگاه هواشناسی مستقر در منطقه گاجره در سال ۱۳۶۵ حداقل درجه حرارت در اواخر دی و اوایل بهمن ماه در کوهستان دیزین ۲۱- درجه و حداکثر درجه حرارت در مرداد ۳۲+ درجه می باشد. بیشترین مقدار بارندگی در دی و بهمن با ۲۸۰ میلی لیتر بر سانتی مترمربع و کمترین مقدار آن در مرداد ماه ۳۰ میلی لیتر بر سانتی مترمربع می باشد. در این منطقه از اواخر آبان تا اواخر اردیبهشت بارندگی برف وجود دارد که خود باعث شده تا از نظر زمانی، طولانی ترین زمان استفاده از پیست های اسکی اطراف تهران در دیزین مهیا شود.
  • پوشش گیاهی: هرچه به ارتفاعات نزدیک می شویم از تراکم پوشش گیاهی کاسته می شود. با افزایش ارتفاع، پوشش گیاهی به صورت درختچه و بوته های تکی و دور از هم تبدیل می شود که در فصل زمستان زیر برف ها مدفون می شوند، عمر کوتاهی و فقط در تابستان دارند. در اواخر بهار یعنی خرداد و اواخر تابستان، پوشش سبز از علف و گیاهان تمام منطقه را می پوشاند (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

اقتصاد:

عمده شغل مردم دیزین مربوط به زمان باز شدن پیست اسکی دیزین می باشد. با آمدن اسکی بازان، توسط فروش موادغذایی، لوازم آرایشی یا اجاره دادن ویلاها و منازل مسکونی به مسافران و ورزشکاران، درآمد اصلی مردم منطقه تأمین می شود (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

فعالیت ها و امکانات منطقه:

فعالیت منطقه: در فصل گرم غالباً جهت پیاده روی و کوهنوردی و گاهی از زمین تنیس و پیست اسکی چمن مورد استفاده قرار می گیرد. فعالیت عمده منطقه و تفریح خاص آن ورزش اسکی است که در طول فصل سرد انجام می گیرد. فعالیت پیست اسکی دیزین از آذر ماه آغاز و تا پایان فروردین ماه ادامه دارد که در سال های مختلف با توجه به حرارت هوا و میزان بارش برف متغیر است (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

امکانات:

  • دو هتل در قسمت پایین پیست (هتل ۱ و ۲) در ارتفاع ۲۶۵۰ متر از سطح دریا به همراه رستوران.
  • رستوران شاله در ارتفاع ۳۰۰۰ متری واقع در آخر تله کابین شاله.
  • رستوران چمن واقع در آخر تله سیژ چمن
  • شاله ها با گنجایش ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر و در فصل اسکی با گنجایش ۵۰۰ نفر
  • بالابرها با گنجایش ۶۶۰۰نفر
  • ۱۹ کلبه ییلاقی جهت اسکان مسافران.
  • پارکینگ با گنجایش حدود ۳۰۰ اتومبیل.
  • مدرسه اسکی
  • مسجد

به طور کلی دیزین مستعد پذیرش ۶۰۰۰ نفر می باشد (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

امکانات ورزشی:

عمده فعالیت ورزشی در مجموعه های شمشک، دربندسر و دیزین، ورزش اسکی است. در پیست های شمشک و دیزین برای کلیه رده های مهارتی، مسیرهای متعدد وجود دارد. همچنین در پیست اسکی دیزین محلی برای پرداختن به ورزش اسکیت (پاتیناژ) در فضای باز تعبیه شده است. به غیر از ورزش اسکی که به ماه های سرد سال مربوط می شود، در سایر ماه های سال نیز امکاناتی جهت انجام ورزش های مختلف در مجموعه دیزین موجود است. وجود تسهیلاتی چون زمین تنیس، زمین های والیبال، زمین بازی کودکان، مسیرهای مختلف برای دوچرخه سواری کوهستانی و همچنین وجود ارتفاعاتی جهت کوهنوردی و راهپیمایی و اسب سواری این امکان را فراهم آورده است که مجموعه بتواند در دیگر فصول سال نیز علاقه مندان به ورزش و طبیعت را به خود بپذیرد. همچنین در سال های اخیر، نخستین های پیست اسکی روی چمن در ایران نیز در مجموعه دیزین احداث شد و علاقه مندان به ورزش اسکی در فصل تابستان نیز می توانند از این ورزش لذت ببرند (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

بررسی مشکلات موجود در نواحی کوهستانی ناشی از سقوط بهمن:

سقوط بهمن در مناطق با بارش برف زیاد در کوهستان هایی رخ می دهد که سطح برف گیر آن ها دارای شیب زیاد بیش از ۴۵ درجه بدون پستی و بلندی و در سطح زیاد بودن عوامل بازدارنده حرکت بهمن به سمت پایین باشند (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

 

دفع آب های سطحی:

وجود آب های ناشی از بارندگی و ذوب برف ها بر روی سطح زمین به شکل نامنظم و گسترده می تواند موجب تخریب بنا و یا نفوذ رطوبت به آن گردد. لذا پیدا کردن سطحی که هم بتوان مشکلات شیب بندی جهت زهکشی را در آن حل کرد و هم از وجود آب های سرگردان سطحی در آن اثر کمتری باشد، باعث گردید تا سایت مورد نظر انتخاب شود. زیرا در این مجموعه وجود رودخانه ولایت رود در کنار جاده می تواند خود محلی مناسب جهت هدایت صحیح و سریع این آب ها می باشد و با شیب بندی و زهکشی مناسب می توان آب های سطحی را به درون رودخانه هدایت کرد (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

محیط زیست:

پیست اسکی دیزین هشتمین پیست بدون درخت جهان است و مشهورترین پیست ایران نیز می باشد و از آنجایی که سایت موردنظر در طبیعت بدون پوشش گیاهی واقع شده، از نظر وارد نساختن آسیب به محیط زیست، سایت مناسبی است. این محدوده به دلیل عقب نشینی به داخل دره از طرفی برای محوطه سازی مناسب و از طرف دیگر به طبیعت بکر لطمه نمی زند (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

حدود و مساحت:

ابعاد این سایت به طور متوسط در طول حدود ۱۰۰ متر و در عرض حدود ۱۴۰ متر می باشد و مساحت حدودی، ۱۴۰۰۰ مترمربع می باشد (شریفی اردانی، ۱۳۸۰).

۳-۶-۲ پیست اسکی پولاد کف شیراز

بر اساس اطلاعات مکتوب کسب شده از فدراسیون اسکی جمهوری اسلامی ایران و نیز سایت رسمی پیست اسکی پولادکف شیراز، این پیست در جنوب ایران و در رشته کوه های زاگرس واقع شده است که حدود ۱۵۰ کیلومتر از خلیج فارس و ۹۰ کیلومتر از شیراز، مرکز استان فارس، و ۲۰ کیلومتر از شهرستان سپیدان فاصله دارد.

ارتفاع این مجموعه از سطح دریا از ۲۷۹۰ تا ۳۲۷۰ متر می باشد. به دلیل شرایط خاص آب و هوایی این منطقه، میزان بارش، ۱۰۰۰ میلیمتر در کمتر از ۶ ماه می باشد و در برخی از سال ها به ۳ متر برف در پایین این پیست می رسد.

این پیست دارای یک تله کابین به طول ۱۹۵۰ متر و دو دستگاه بالابر ۶۰۰ و ۹۰۰ متری می باشد. پیست پولاد کف دارای هتل چهار ستاره، ۴ واحد غذاخوری، تله کابین به طول ۲ کیلومتر، ۲ دستگاه تلی اسکی ویژه اسکی بازان به طول ۱۶۰۰ متر و ۸ دستگاه موتور برفی است. در نزدیکی پیست اسکی پولادکف، پیست اسکی کوچک تری وجود دارد که به پیست اسکی سپیدان شناخته می شود. بارش سنگین برف در فصل زمستان یکی از زیبا ترین جاذبه های استان فارس در این منطقه محسوب می شود. این مجموعه با استقبال بی نظیر مردم وعلاقمندان به ورزش اسکی در ایام زمستان روبرو است و با توجه به قرار گرفتن در مسیر آبشار زیبای مارگون از موقعیت ویژه ای برخوردارمی باشد. وجود امکانات اقامتی و تفریحی مناسب و متنوع باعت شده این پیست در سایر فصول هم قابل استفاده باشد بطوریکه در فصل تابستان امکان پرداختن به ورزش مفرح اسکی روی چمن نیز در این مجموعه وجود دارد و تله کابین آن در تمام ایام سال فعال است. این پیست مکان تفریحی و ورزشی بسیاری از خانواده‌ها و جوانان است.