پایان نامه های روانشناسی

منبع مقاله با موضوع پیشرفت تحصیلی

دانلود پایان نامه

عامل برعملکرد تحصیلی دانسته اند و لیکن تفاوت در عملکرد تحصیلی دانشجویان دارای توانایی ذهنی یکسان باعث شد که تحقیقات بسیاری تاثیراین عوامل را بر روی عملکرد فرد مورد بررسی قراردهند. بطور مثال شولتز ( 1993 )، ارتباط بین برتری اقتصادی، انگیزش، پیشرفت و عملکرد تحصیلی را در مدارس ابتدایی مورد پژوهش قرار داد و دریافت که برتری اقتصادی و انگیزش پیشرفت به طورمعنی دارتری در عملکرد تحصیلی دخالت دارد تا توانایی ذهنی . عواملی چون شغل پدر، میزان تحصیلات والدین، حضور یا عدم حضور یکی از والدین، وضعیت اقتصادی و اندازه خانواده را ازجمله عواملی می داند که می تواند بر موفقیت یا عدم موفقیت تحصیلی اثر بگذارد(فاتحی خشکناب،1382).
2-22عوامل فردی موثر بر پیشرفت تحصیلی
تفاوتها فردی یکی از مباحث مهم روانشناسی و تعلیم و تربیت است که همواره مورد توجه فلاسفه،علمای تعلیم و تربیت، روانشناسان و دست اندرکاران مسائل آموزشی بوده است . افراد نه تنها از نظرویژگیهای جسمی متفاوتند، بلکه از نظر بسیاری خصایص شخصیتی مانند هوش، استعداد های مختلف علایق، نگرشها، توانائیها، احساسات و نحوه سازگاری با شرایط محیط با هم تفاوت دارند . این تفاوتها ازعوامل وراثتی و محیطی ناشی می شود . به این دلیل که دانشجویان یک کلاس به خانواده های متفاوت تعلق دارند، بخشی از تفاوتهای آنها نتیجه عوامل ارثی متفاوتی است که والدین خود به ارث برده اند . زیرا عوامل ارثی بر اساس قا نون احتمالات از نسلهای آینده منتقل می شود . علاوه بر عامل وراثت، عوامل محیطی به ویژه شرایط خانوادگی مانند : روش تربیت کودک در خانواده و نظام ارزشهاو سطح فرهنگی خانواده نیز در ایجاد تفاوتهای فردی کودکان موثر است . بنابراین تفاوتهای فردی موجود بین دانشجویان یک کلاس از نظر استعدادها و توانائیها مختلف، امری عادی است.(شریفی،1369به نقل ازبیگدلی،1384).
ویژگیهای فردی مانند جنسیت، سن، توانائیهای ذهنی، سلامت جسمی، انگیزه درس خواندن و ادامه تحصیل، و میزان سواد دانش فعلی، و … از جمله ویژگیهای فردی هستند که تا ثیرزیادی بر موفقیت تحصیلی فرد می گذارند. طبیعتاً هر چه فرد:
دارای بهره هوشی(توانمندیهای ذاتی)بیشتر بوده
ا ز وضع سلامت مناسبتر برخوردار باشد،
د ارای انگیزه بیشتر باشد،
انتظار می رود بتواند به سطوح تحصیلی بالاترنائل آمده و در طول دوره تحصیل، میزان دانش بیشتری کسب نماید(نادری،1383).
2-22-1هوش
به گونه کلی، تردیدی نیست که هوش یکی از مهمترین پیش بینی کننده های پیشرفت تحصیلی است، اما به اعتقاد برخی از پژوهشگران(سی سی ،1994)، دانش آموزانی که در معرض یک برنامه آموزشی قرار می گیرند و مهارتهای تحصیلی و پیشر فت بیشتری از خودشان نشان می دهند ممکن است به این دلیل باشد که این برنامه آموزشی امکان به کارگیری مولفه های هوشی را در آنها بیشتر می کند.
هوش را با توجه به عناصر زیر تعریف کرده اند، 1) توانایی پرداختن به امر انتزاعی، 2) توانایی حل کردن مساله، 3)توانایی یادگیری(سیف،1386).
هوش و استعداد های ذهنی از جمله عواملی است که با سطح یادگیری دانشجویان یعنی با موفقیت وشکست تحصیلی آنان رابطه دارد . می توان گفت عوامل دیگری غیر از هوش و استعداد های ذهنی در موفقیت و یا شکست دانشجویان دخالت دارند . برخی از این عوامل به برنامه، روش وامکانات آموزشی و بعضی دیگر به تفاوتهای فردی دانشجویان ازنظرسایرخصایص شخصی مربوط است(شریفی،1380؛به نقل از بیگدلی،1386).
2-22-2جنسیت
تا چندی پیش هنوز این فرض برسرزبانها بود که تفاوتهای روانشناختی میان زن و مرد، علل بیولوژیکی داشته و مردها دا رای ظرفیتهای شناختی و عقلی هستند که زنان را توانایی رقابت با آنهانیست. هنوز چند دهه ای نمی گذرد که این باور ایجاد شده، که زنان از نظر توانایی های شناختی قادر به فهم تحصیلات عالی بوده و می توانند در دانشگاهها پذیرفته شوند . در حال حاضر نیز برخی از پژوهشگران تاکید بسیاری بر تاثیر عوامل بافتی و محیطی در به وجود آوردن این تفاوتهای روانشناختی میان این دو جنس دارند . به عنوان مثال فنما (2000) معتقد است قبل از هر چیز توجه به واژه جنس در بیان تفاوتها، تلویحاً به ا عباد و زیر بنای بیولوژیک این تفاوتها اشاره دارد و لذا درشنونده یا خواننده این ذهنیت را ایجاد میکند که وجود تفاوتهای هوشی، شناختی و تحصیلی میان دختران و پسران ناشی از عوامل بیولوژیکی نسبتاً تغییر ناپذیر هستند(به نقل از قنبر زاده،1380).
اندرسون(1387) نشان داد که متغیرهای جنسیت، قومیت، تحصیلات پدر، درگیری تحصیلی والدین،پیش بین های مناسبی برای پیشرفت تحصیلی هستند(به نقل از لواسانی وهمکاران،1386).
ویلسون، اسمارت و واتسون(1996) درپژوهش خودمشخص کردندکه در تحصیلات عالیه، مردان نسبت به زنان دارای عملکرد تحصیلی بهتری بوده و آنها این امر را وابسته به این دانستند که مردان در یادگیری از رویکرد عمیق تری، و بیشتر زنان از رویکرد سطحی استفاده می کنند ( داف وهمکاران،2003؛به نقل از جاری پور،1385).
2-22-3سلامت جسمی دانشجو
چگونگی سلامت جسمی به ویژه اعضای حسی دانشجویان در رفتار و عملکرد تحصیلی آنان نقش موثری دار د. دربسیاری از موارد اختلالهای بدنی موجب عقب ماندگی تحصیلی و حتی ناسازگاری دانشجو با محیط دانشگاه می شود.هرگونه نقص دانشجونه تنها ممکن است مانع عملکرد بهترآنها شود بلکه امکان داردمشکلات رفتاری وسازشی نیز بوجود آورد(همان)
2-22-4سن
در پژوهشهائی که توسط داف(1998)،ریچاردسون(1995)مورگان ووودلی(1999)انجام شده بین سن وپیشرفت تحصیلی افراد رابطه وجود دارد.
سنایی نسب وهمکاران در پژوهش خود با موضوع عوامل موثر بر پیشرفت بر پیشرفت تحصیلی دانشجویان (1391)به این نتیجه رسیدند که اختلاف معناداردر گروه های سنی مختلف وبهبود پیشرفت تحصیلی وجود دارد همان طورکه شرد خاطر نشان می کنداین یافته که نتیجه قابل انتظاری به نظر می رسد می تواند بدلیل کاهش هیجانات درونی در افرادبا سن وسال بیشتروافزایش هدف نگرتمرکز افراد بالغ تر برمحتواوکاربرد مطالب درسی وآموزشی رخ دهدتبیین این مساله را شاید بتوان با یک مثال ساده تر بهتر دریافت معمولا دانشجویانی که برای اولین بار پابه یک محیط آموزشی جدیدنظیر دانشگاه می گذارندبا توجه به ناسازگاری اولیه با محیطوعدم آشنائی کافی با آن بیشتردر پی کشف محیط پیرامون خود هستندوکمتر درگیر امور آموزشی در حد کفایت می شوندوشاید همین که بتوانند نمره قبولی رااخذ نموده وبه کلاس یاسال بعدی بروندبرایشان رضایت بخش باشد ولی دانشجویانی که سن بالاتری داشته وتاحدودی هیجانات ناشی از محیط پیرامون را پشت سر گذاشته اندبه هدف نهائی خویش از تحصیل که همان کسب دانش ومهارت از چنین محیطی است بیشتر واقف بوده ودر نتیجه زمان بیشتری رابرای مطالعه وبهبود عملکرد تحصیلی خود اختصاص می دهند(سنایی نسب وهمکاران،1391).
2-22-5انگیزش پیشرفت
انگیزش، پدیده ای است ذاتی که تحت تأثیر چهار عامل،یعنی، موقعیت (محیط و محر کهای بیرونی)، مزاج (حالت و وضعیت درونی ارگانیزم)،هدف (هدف رفتار، منظور وگرایش) و ابزار (ابزار دستیابی به هدف) قرار دارد. انسان ها برای دستیابی به اهداف، نیازها و غرایز خود انگیزش لازم را کسب می نمایند. در خصوص جویندگان علم ودانشجویان، انگیزه پیشرفت تحصیلی، از اهمیت خاصی برخوردار است. با این انگیزه، افراد تحرک لازم را برای به پایان رساندن موفقیت آمیز یک تکلیف، رسیدن به هدف یا دستیابی به درجه معینی از شایستگی در کار خوددنبال می کنند تا بالاخره بتوانند موفقیت لازم را در امریادگیری و پیشرفت تحصیلی کسب نمایندبنابراین می توان گفت انگیزش، دلایل رفتار افراد را نشان می دهد ومشخص می کند که چرا آنها به روشی خاص عمل می کنند. رفتار دارای انگیزه، رفتاری با انرژی، جهت دار و دنباله داراست از دیدگاه آموزشی، انگیزه، ساختاری چند وجهی است که با یادگیری و پیشرفت تحصیلی مرتبط است تفاوت ها و برداشتهای متعددی از انگیزش وجود دارد. در حوزه آموزش، انگیزه یک پدیده سه بعدی است که دربرگیرنده باورهای شخص درباره توانایی انجام فعالیت مورد نظر، دلایل یا اهداف فرد برای انجام آن فعالیت، وواکنش عاطفی مرتبط با انجام آن فعالیت میباشدصاحب نظران، انگیزش را به دو گروه اصلی، یعنی انگیزه درونی و بیرونی تقسیم کرده اند. انگیزه درونی جذابیت لازم را برای انجام یک فعالیت، ایجاد کرده در حالی که فرد تحت تأثیر انگیزه بیرونی با هدف مستقلی به فعالیت خاصی دست می زند(یوسفی وهمکاران،1388)
منظور از انگیزش پیشرفت یا انگیزش موفقیت:میل یا اشتیاق برای کسب موفقیت وشرکت در فعالیت هائی است که موفقیت در آنها به کوشش وتوانائی شخصی وابسته است (اسلاوین،2006به نقل از سیف،1386).
محققان انگیزشی عقیده دارند که انگیزه پیشرفت، یک تعامل بین متغیرهای موقعیتی و انگیزه مربوط به فرد برای رسیدن به موفقیت است. این دو به طور مستقیم در پیشبینی رفتار، درگیر دو نوع انگیزه ضمنی و صریح هستند. انگیزه های ضمنی، خود به خود عمل میکنند و از آن به انجام وظیفه نیز نام برده میشود و از طریق مشوقهای ذاتی برای انجام کار تحریک میشوند. اما انگیزه های صریح از طریق انتخاب عمدی و اغلب برای دلایل بیرونی تحریک میشوند(برونزتین و مایر،2005 به نقل ازخدیوی ومفاخری،1390).

مطلب مشابه :  سوء مصرف مواد

2-23عوامل خانوادگی
خانواده را می توان نخستین واساسی ترین محرک رشد وتوانائی فرد در زمینه های گوناگون دانست بخش بزرگی از تفاوتهای دانشجویان در عملکرد تحصیلی مطلوب ناشی از تفاوت محیط خانوادگی آنهاست (دانش پژوه،1372،به نقل از مسلمی،1387)به اعتقاد گنزالس ودیگران(2002)یکی از عمده ترین عوامل محیطی موثر برپیشرفت تحصیلی متغیر خانوادگی است
به اعتقاد گنزالس ودیگران (2002)یکی از عمده ترین عوامل محیطی موثر برپیشرفت تحصیلی متغیر خانوادگی است که به تازگی از دوجنبه مختلف مورد مطالعه قرار گرفته است
1)اجتماعی ،خانوادگی مانند انتظارات والدین درباره پیشرفت تحصیلی فرزندان وآینده کاری آنها،عادتهای آموزشی وتحصیلی ،ویژگی های اقتصادی وفرهنگی و……
2)فرایند یادگیری ودخالت ودرگیری والدین در آن ،شامل شیوه های خاصی که برپایه آن رفتار والدین برخود تنظیمی،فرایند یادگیری پیشرفت تحصیلی تاثیر می گذارد.
بنابه گفته فیتز پاتریک (1990)قلب هر فرهنگی خانواده است .خانواده نهادی است که به فرد پایه شناخت می بخشد والدین کسانی هستند که به طور قانونی بافرزند زندگی می کنند وبه طور قانونی مسئولیت رفاه وآسایش وی رابرعهده دارند(به نقل از فولادی،1387)
2-24 عوامل آموزشی
از ناحیه مدرسه یا واحد آموزشی نیز عوامل تاثیر گذار متعددی وجود دارند که موفقیت وپیشرفت تحصیلی رارقم می زنند این عوامل شامل نیروی انسانی(بویژه نیروهای آموزشی)سرمایه واحد آموزشی(فضای آموزشی،تجهیزات آزمایشگاهی و……)وامکانات کتابخانه ای وسایر منابعی که قابل رویت ومشاهده اند می باشند.هم چنین عوامل ومتغیر هائی هستند که علی رغم غیر قابل مشاهده نبودن نقش تعیین کننده ای در پیشرفت تحصیلی وموفقیت آموزشی (به طور کلی فرایند یاددهی یادگیری )به جای می گذارند که این عوامل جنبه هائی مانند کیفیت ،تجهیزات ،سازمان ومدیریت ونرم افزارهای رایانه ای رادربرمی گیرند طبیعتا به لحاظ نظری انتظار می رود که هر چقدر کمیت وکیفیت این عوامل بیشتر ومساعدتر باشد روند ومیزان یاددهی ونتیجتا پیشرفت تحصیلی بیشتر باشد(نادری ،1383).

مطلب مشابه :  پایان نامه :ارتباطات سازمانی

2-24-1کلاس
فضا ومحیطی که می تواند انگیزش یادگیری را پرورش دهد می تواند در خانه،کلاس یا در سطح گسترده در داخل محیط آموزشی فراهم گردد .اغلب تحقیقات در باره انگیزش آموزشی به طور قابل ملاحظه ای برروی کلاس،جائی که بخش اعظم یادگیری در آن رخ می دهد ،جائی که فرد اکثرا با یک انگیزه قوی برای کسب دانش برخورد می کند متمرکز شده است(رنچلر ،1992،به نقل از فولادی ،1387).
گرما یا سرمای بیش از حد کلاس،نامناسب بودن نظافت ونور کلاس ،سروصدای غیر معمول وتعداد بیش از حد افراد درکلاس درس از جمله عواملی است که ممکن است افت تحصیلی رادرپی داشته باشد(بیابانگرد،1379).
کلاسهائی که از نظر تعداد دانشجو متراکم وشلوغ هستند انجام برنامه های آموزشی به صورت مطلوب ومفید را دچار وقفه می کنند هر چه تعداد دانشجویان در کلاس درس بیشتر باشد انتظارات از دانشجویان کمتر می باشد این انتظار که مهارتها وآموخته ها خود را به کار گیرند از سوی دیگر از میزان مشارکت دانشجویان که در کلاس فعالیت کمتری دارند ودر بحثهای کلاس مشارکت نمی کنند کاسته شده ومیزان خلاقیت نیز کم می شود(محمدی نیا،1376،به نقل از بیگدلی،1384).
2-24-2کتب درسی
تغییر و اصلاح کتب درسی از ضروریات مهم برنامه درسی مدرسه ای است . هر کتاب درسی بعد از گذشت چندسال، بنا به دلایلی از جمله : تغییر مخاطبان، به روز کردن اطلاعات و پاسخگویی به نیاز مخاطبان دستخوش تغییر می شود. تغییر یک کتاب درسی در هر قالبی که صورت پذیرد، حتماً دنبال جبران کمبودها و نارسایی های کتاب قبلی است. از نقطه ی شروع این کار و تدوین اهداف و برنامه های جدید تا پیاده کردن آن ها در کلاسهای درس،مسیر پیچیده ای طی می شود، که در آن مسیر معلمان نقش محوری دارند.(رستمی مال خلیفه وخلیلی،1390)
جائی که کمبود کتب مواد آموزشی وجود دارد موفقیت تحصیلی پائین تر است .آماده کردن یک منابع یادگیری معتبر وبه روز برای دانشجویان میزان یادگیری وموفقیت تحصیلی راافزایش می دهداز مطالعات جدید که به کمک تحقیقات تجربی انجام گرفته که در آن می توان سابقه خانوادگی ودیگر عوامل موثر در آموزش عالی را ثابت نگه داشت.شواهد روشن تری درباره مقدار تاثیر کتابهابدست آمده است(بیگدلی،1384).
بدیهی است که هرگونه موفقیت آموزشی ویادگیری وقتی موثر ومفید خواهد بود که از منابع یادگیری معتبر وتازه برخوردارباشد.درواقع می توان گفت که مرکز ومنابع یادگیری قلب یا پالایشگاه علمی دانشگاه به شمار می رود ودر صورتی خون صاف وپاکیزه رابه اعضای دانشگاه خود می رساند که محتوای خود آن صاف وپاکیزه باشد کتابهای درسی وسایر کتابهای مورد استفاده دانشجویان جزءدر موارد استثنائی باید از هر لحاظ تازه وغنی باشند وکتابخانه دانشگاه انبار یا موزه کتاب نباشد.کتاب درسی زمانی خوب وموثر است که خواننده اش راتغییر دهد،تفکر انتقادی اورا برانگیزد جهان بینی اورا عمیق تر وگسترده تر برگرداندواورابه سوی خود آموزی وخود رهبری راهنمائی کند وبه بلوغ فکری وعلمی اوبینجامد(گزارش دانشگاه علامه طباطبائی،1375).
2-24-3روش تدریس
یکی از وظایف مهم اساتید،مطالب کتابی است که به عنوان منبع درسی به دانشجویان ارائه شد اساتید در ارائه درس می توانند هم خود متکلم وحده باشد وهم اینکه دانشجویان را در بحثهای کلاسی مشارکت دهد اماباید توجه داشت متکلم وحده بودن استاد باعث سلب

مطلب مشابه :  تحقیق رایگان با موضوع اختلالات روانی

دیدگاهتان را بنویسید