No category

پایان نامه با کلید واژه های طلاق، سوره بقره، حقوق زنان

ستمکارانند.
قرآن دو نوع طلاق را جایز دانسته و احکام آن‌را بیان کرده است:
1. طلاق رجعی(آیه229) 2. طلاق بائن(آیه230)
آیه 236 و 237 : لاَّ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ اِن طَلَّقْتُمُ النِّسَاء مَا لَمْ تَمَسُّوهُنُّ اَوْ تَفْرِضُواْ لَهُنَّ فَرِیضَهً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَی الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَی الْمُقْتِرِ قَدْرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَی الْمُحْسِنِینَ * وَاِن طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِن قَبْلِ اَن تَمَسُّوهُنَّ وَقَدْ فَرَضْتُمْ لَهُنَّ فَرِیضَهً فَنِصْفُ مَا فَرَضْتُمْ اَلاَّ اَن یَعْفُونَ اَوْ یَعْفُوَ الَّذِی بِیَدِهِ عُقْدَهُ النِّکَاحِ وَاَن تَعْفُواْ اَقْرَبُ لِلتَّقْوَی وَلاَ تَنسَوُاْ الْفَضْلَ بَیْنَکُمْ اِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ.
اگر زنان را، مادامى که با آنان نزدیکى نکرده یا برایشان مَهرى معین نکرده‏اید، طلاق گویید، بر شما گناهى نیست، و آنان را به طور پسندیده، به نوعى بهره‏مند کنید- توانگر به اندازه [توان‏] خود، و تنگدست به اندازه [وسع‏] خود. [این کارى است‏] شایسته نیکوکاران. *و اگر پیش از آنکه با آنان نزدیکى کنید، طلاقشان گفتید، در حالى که براى آنان مَهرى معین کرده‏اید، پس نصف آنچه را تعیین نموده‏اید [به آنان بدهید]، مگر اینکه آنان خود ببخشند، یا کسى که پیوند نکاح به دست اوست ببخشد و گذشت کردنِ شما به تقوا نزدیکتر است. و در میان یکدیگر بزرگوارى را فراموش مکنید، زیرا خداوند به آنچه انجام مى‏دهید بیناست.
در اینجا خداوند متعال مردانی را که به حقوق زنانشان توجه داشته و آن‌را به موقع و حتی بدون ابراز از طرف زن می‌پردازند یا اعلام آمادگی برای پرداخت آن می‌کنند را نیکوکار نامیده است341.
منظور از “فرض” در این جا مهریه است. یعنی اگر قبل از تعیین مهر و آمیزش جنسى، طلاق صورت گیرد، مهر واجب نبوده و “هدیه” جایگزین “مهر” مى‏شود.
رعایت حقوق اقتصادی زن:
آیه 233 : وَالْوَالِدَاتُ یُرْضِعْنَ اَوْلاَدَهُنَّ حَوْلَیْنِ کَامِلَیْنِ لِمَنْ اَرَادَ اَن یُتِمَّ الرَّضَاعَهَ وَعلَی الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَکِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لاَ تُکَلَّفُ نَفْسٌ اِلاَّ وُسْعَهَا لاَ تُضَآرَّ وَالِدَهٌ بِوَلَدِهَا وَلاَ مَوْلُودٌ لَّهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَی الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِکَ فَاِنْ اَرَادَا فِصَالاً عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْهِمَا وَاِنْ اَرَدتُّمْ اَن تَسْتَرْضِعُواْ اَوْلاَدَکُمْ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ اِذَا سَلَّمْتُم مَّآ آتَیْتُم بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُواْ اللّهَ وَاعْلَمُواْ اَنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِیرٌ.
و مادران [باید] فرزندان خود را دو سال تمام شیر دهند. [این حکم‏] براى کسى است که بخواهد دوران شیرخوارگى را تکمیل کند. و خوراک و پوشاک آنان [مادران‏]، به طور شایسته، بر عهده پدر است. هیچ کس جز به قدر وسعش مکلف نمى‏شود. هیچ مادرى نباید به سبب فرزندش زیان ببیند، و هیچ پدرى [نیز] نباید به خاطر فرزندش [ضرر ببیند]. و مانند همین [احکام‏] بر عهده وارث [نیز] هست. پس اگر [پدر و مادر] بخواهند با رضایت و صوابدید یکدیگر، کودک را [زودتر] از شیر بازگیرند، گناهى بر آن دو نیست. و اگر خواستید براى فرزندان خود دایه بگیرید، بر شما گناهى نیست، به شرط آنکه چیزى را که پرداخت آن را به عهده گرفته‏اید، به طور شایسته بپردازید. و از خدا پروا کنید و بدانید که خداوند به آنچه انجام مى‏دهید بیناست.
آیه 240 : وَالَّذِینَ یُتَوَفَّوْنَ مِنکُمْ وَیَذَرُونَ اَزْوَاجًا وَصِیَّهً لِّاَزْوَاجِهِم مَّتَاعًا اِلَی الْحَوْلِ غَیْرَ اِخْرَاجٍ فَاِنْ خَرَجْنَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ فِی مَا فَعَلْنَ فِیَ اَنفُسِهِنَّ مِن مَّعْرُوفٍ وَاللّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ.
و کسانى از شما که مرگشان فرا مى‏رسد، و همسرانى بر جاى مى‏گذارند، [باید] براى همسران خویش وصیّت کنند که آنان را تا یک سال بهره‏مند سازند و [از خانه شوهر] بیرون نکنند. پس اگر بیرون بروند، در آنچه آنان به طور پسندیده درباره خود انجام دهند، گناهى بر شما نیست. و خداوند توانا و حکیم است.
گفتار دهم: قِمار342
شرکت در بازیهایی که بردن و باختن آنها تابع تصادف یا مهارت است به قصد تحصیل پول یا چیز بهادار. قِمار به اجماع مسلمین حرام است و کتاب و سنّت متواتره بر آن دلالت دارد343.
آیه 219 : یَسْاَلُونَکَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَیْسِرِ قُلْ فِیهِمَا اِثْمٌ کَبِیرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَاِثْمُهُمَآ اَکْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا… .
در باره شراب و قمار، از تو مى‏پرسند، بگو: “در آن دو، گناهى بزرک، و سودهایى براى مردم است، و [لى‏] گناهشان از سودشان بزرگتر است.”… .
رواج شراب‌خواری و قِماربازی در دوران جاهلیت و مخالفت اسلام با آن مسلمانان را برانگیخت که جویای حکم شرعی آن شوند. پیامبر اسلام ص با صراحت اعلام می کند که خَمر و میسر گناهی بزرگند344.
این آیه زیان و گناه بزرگ خمر و قمار را در مقابل نفع ناچیز آنها بیان می‌دارد تا توّهم نشود که این موضوع یگ جانبه بررسی شده است و بعلاوه همیشه افکار انسان بر محور سود و زیان و مقایسه این دو می‌چرخد345.
گفتار یازدهم: حسابرسی
آیه 202 : اُولَئِکَ لَهُمْ نَصِیبٌ مِّمَّا کَسَبُواْ وَاللّهُ سَرِیعُ الْحِسَابِ.
آنانند که از دستاوردشان بهره‏اى خواهند داشت و خدا زود شمار است.
در تفسیر این آیه وجوهى گفته‏اند:
1- خداوند زود پاداش نیکوکاران را میدهد و زمان پاداش آنها نزدیک است‏.
2- خداوند حساب همه مردم را در قیامت در مدتى کوتاه بررسى مینماید بدون اینکه حساب یکى از مردم مزاحم حساب دیگرى گردد زیرا خداوند “لا یشغله شأن عن شان” است و رسیدگى بیک کار مانع از رسیدگى بکار دیگر در آن نخواهد بود. در روایت آمده است که خداوند حساب تمام مخلوقات را در مدت یک چشم بهم زدن انجام میدهد.
از حضرت امیر المؤمنین علیه السلام نقل شده است که فرمود: خداوند همانطور که همه مردم را در زمان واحد روزى میدهد در یک زمان هم بحسابشان رسیدگى میکند.
3- خداوند دعاى این گروه را فورى اجابت کرد و خواسته آنها را زود بر میآورد بدون معطلى و صرف وقت براى بدست آوردن مقدار استحقاق آنها نه آن چنان که مردم در برآوردن خواسته‏هاى دیگران مدتى صرف بررسى وضع آنها مى‏نمایند346.
آیه 212 : …وَاللّهُ یَرْزُقُ مَن یَشَاء بِغَیْرِ حِسَابٍ.
…و خدا به هر که بخواهد، بى‏شمار روزى مى‏دهد.
در معناى این جمله دو قول است:
1- خداوند روزى هر کس را که حکمتش ایجاب نماید بى‏اندازه زیاد مى‏کند و به او گشایش مى‏دهد.
2- خداوند به اهل بهشت آن قدر رزق و روزى مى‏دهد که به حساب نمى‏آید347.
آیه 284 : …وَاِن تُبْدُواْ مَا فِی اَنفُسِکُمْ اَوْ تُخْفُوهُ یُحَاسِبْکُم بِهِ اللّهُ فَیَغْفِرُ لِمَن یَشَاء وَیُعَذِّبُ مَن یَشَاء وَاللّهُ عَلَی کُلِّ شَیْءٍ قَدِیرٌ.
…و اگر آنچه در دلهاى خود دارید، آشکار یا پنهان کنید، خداوند شما را به آن محاسبه مى‏کند آن گاه هر که را بخواهد مى‏بخشد، و هر که را بخواهد عذاب مى‏کند، و خداوند بر هر چیزى تواناست.
از اسامی روز قیامت، روز حساب است، چنان‌که “حسیب” از اسمای حسنای خداوند است.
بخش دوم: جمع بندی و تحلیل
محوربندی فصل سوم با بخش‌های تولید، توزیع و مصرف در این فصل به طور مفصل و بیان آیات مربوطه و ترجمه محمدمهدی فولادوند و شروح و بعضاً تفاسیر وارده از مفسران سرشناس اسلامی با به‌روزآوری مسائل مطروحه در جامعه امروزی آمده است.
بر اساس آنچه بیان شد، نکات محوری این فصل عبارت است از:
1. فعالیت تولیدی، عنصر اساسی در طلب روزی است. هدف از تولید، رشد ثروت جامعه برای رفاه بیشتر و در نظام اقتصادی اسلام، هدف نهایی، جهت دهی جامعه به قرب الهی است.
2. در میان عوامل تولید “نیروی انسانی یا کار” از جایگاه ممتازی برخوردار است. آب مهمترین مایه حیات در روی زمین است. مایه های اصلی اقتصاد و کلید بسیاری از درآمدها را خداوند در زمین قرار داده است.
3. دومین اشاره قرآن به مسائل اقتصادی، مربوط به زمین و اهمیت آن در زندگی انسانهاست.
4. آیات سوره بقره (آیه 271: از بین بردن گناهان ، آیه261: انفاق ، آیه245: قرض الحسنه) بر نقش ایمان و اتّکای به خداوند بر افزایش بهره وری دلالت دارد.
5. تجارت در اصطلاح به داد‌ و‌ ستد و مبادلاتی که طی قراردادی انجام می‌گیرد گفته می‌شود. تجارت در فقه اسلامی عبارت است از داد‌و‌ستد برای بدست آوردن سود حلال. تجارت در حقیقت وساطت در میان تولید و توزیع می‌باشد. آیه 282 سوره بقره که بلند ترین آیه قرآن است به آیه تداین، مداینه، دین و یا وام نامیده شده است.
6. “توزیع”، یعنی تخصیص ثروت‌ها و اموال به افراد و اقشار و بخش‌های مختلف اقتصادی است. و مواسات، مطلوب نهایی اسلام در توزیع است.
7. ربا عبارت است از ” دریافت و یا پرداخت هرگونه زیادی ناحق و ظالمانه در مبادلات بر اساس معیار ارزش اقتصادی آنها”. حرمت ربا از مسلمات همه ادیان است. تعمیق در آیات مربوط به ربا(275-281) دلالت بر این مسأله دارد که ملاک حرمت ربا در اسلام، ظلم و انظلام است. آیه 278 سوره بقره را آیه ربا گویند.
8. از آموزه‌های دینی چنین بر می‌آید که انفاق(آیات انفاق 261-274) در فرهنگ اسلامی به‌دنبال
الف: ایجاد عدالت اجتماعی و توازن اقتصادی، کاهش فاصله طبقاتی و تأمین رفاه نسبی محرومان است ب: انفاق در راه خدا، گونه‌های فراوانی دارد. از جمله: خمس، زکات، صدقه.
9. در قرآن‌کریم بیش از 190 آیه (حدود سه‌درصد کل قرآن) به این موضوع اختصاص یافته که حاکی از اهمیت انفاق است. انفاق در معنای وسیع شامل انفاق مالی(زکات، خمس، صدقه، قرض) و غیر‌مالی
(زکاتِ قدرت، انصاف- زکاتِ پیروزی، احسان و نیکی..) می‌شود. انفاق در اسلام یک تکلیف دینی-اجتماعی است. که در راستای زدایش اختلاف فاحش سطح زندگیها پی‌ریزی شده است.
10. زکات جزء مالیات‌های اسلامی و اولین تأمین اجتماعی در جهان است. نحوه گرفتن زکات در نامه 25 نهج‌البلاغه آمده است.
11. ربا محق و نابود و صدقاه افزایش می‌یابد. آیه 245 سوره بقره به قرض‌الحسنه اشاره دارد.
12.اسلام اجازه مصرف و بهره‌مندی از نعمت‌های دنیوی را به مسلمانان داده است.
13. از موارد لقمه حرام رعایت نکردن اموال عمومی و بیت‌المال است. غصب اموال دیگران از گناهان بزرگ است. تمام نظام‌های بشری به‌فکر چاره‌ای برای افراد کم‌درآمد جامعه بوده‌اند.نپرداختن خمس و زکات دارای آثار و پیامد‌های مال حرام است. از مصادیق دیگر مال‌حرام رشوه است.
14. دیه، نوعی جریمه و کیفر مالی است و در قصاص زندگی است.
15. نظام ارث، موجب توزیع مجدد ثروت می‌شود.
16. کفّاره‌ها منافع دوجانبه برای فرد به‌عنوان عبادت و برای نیازمندان رفع احتیاج دارد.
17. رشوه در قضاوت کفر به خداوند است.
18. مهریه حقوق مالی زن بر مرد است.
19. از جمله گناهان کبیره، قِمار بوده و خداوند حسابرس سریعی است.
نتیجه‌گیری:
از آیات سوره بقره، نکته‌های اقتصادی زیر به‌دست می‌آید:
1. با بیان زیربناهای الگوهای اقتصاد اسلامی در سوره بقره در این تحقیق می‌توان به امید روزی بود تا شکوفایی اقتصاد همه کشورهای اسلامی تحقق یابد.
2. کار و تولید در اسلام ارزش ذاتی داشته و گستره آن فراتر از جایگاه اجتماعی و معنوی افراد است.
3. جهت ممانعت از معاملات حرام فراگیری احکام تجارت(آیه 282 شامل نوزده دستور اقتصادی است) وجوب پیدا می‌کند.
4. مسلمانان با دوری کردن از ربا و با پرداخت انفاقات مالی واجب و مستحب و رعایت احکام مطروحه در این تحقیق و پرهیز از مال حرام و نامشروع نوید آینده‌ای همراه با سعادت دنیوی و اخروی را نظاره‌گر خواهند

مطلب مشابه :  منابع پایان نامه ارشد دربارهاثبات دعوی، ادله اثبات دعوی، دادرسی کیفری

دیدگاهتان را بنویسید