پایان نامه های روانشناسی

منابع و ماخذ تحقیق خانواده گسترده

می آید که هر گروهی متناسب با اندیشه ها و باورها، رسوم و اعتقادات خود که در تناسب با فرهنگ بومی یا ملی آن منطقه می باشد، به تعریف خانواده پرداخته است، به گونه ای که بعضی ها تنها خانواده گسترده را به عنوان اصلی پذیرفته اند و برخی دیگر تنها خانواده ی هسته ای را به رسمیت می شناسند. اما با این توضیحات نکته ای که در اینجا لازم به ذکر است تعریف خانواده در پژوهش حاضر است لذا محقق در تعریف خانواده بیشتر به خانواده هسته ای نظر دارد براین اساس خانواده جانباز خانواده ای است که در اثر عوامل مربوط به دفاع مقدس یکی از والدین یا هردو را به لحاظ جسمی و روحی مورد آسیب قرار گرفته و بدین جهت بسیاری از کارکردهای خانواده مختل و اخلاق اجتماعی، ارزش ها و هنجارهای اجتماعی در این خانواده ها تا حدودی در معرض تهدید قرار گرفته اند.

2-3) انواع خانواده
با توجه به تحولات و تغییرات زندگی بشر و همچنین با توجه به تغییر در الگو های فرهنگی و اجتماعی (در طیف زمانی، مکانی، توسعه و تحولات تکنولوژی و تحول ساختار جامعه ی سنتی به صنعتی)، خانواده در قالب الگوهای متنوعی مشاهده شده است از جمله متداول ترین و عام ترین این تقسیمات، دو تیپ خانواده مطرح است که شامل خانواده گسترده و خانواده هسته ای می باشد.
الف) خانواده گسترده
گونه ای خانواده ی پدر سالار است که از طریق ازدواج اعضاء جوان خانواده و پیوندهای سببی بوجود می آید. از این جهت این نوع خانواده شامل چندگروه خونی،گروه زناشویی و چند گروه فرزند پذیر است. خانوده گسترده نقش بارزی در برآوردن نیازهای اقتصادی، اجتماعی، تربیتی و عاطفی اعضای خود بر عهده دارد و این امر از طریق گروه وسیع خویشاوندان محقق می شود. از این روست که افراد از پیوستگی زیادی نسبت به یکدیگر برخوردارندو مرگ اعضای آن منجر به جدایی و از هم پاشیدگی کل خانواده نمی شود. اساس خانواده گسترده بر پایه ی کشاورزی و دامپروری است. خانواده ای که دارای بعد اقتصادی و تولیدی است، صرفاً مصرف کننده محسوب نمی شود(فربد،1383: 202).
ب) خانواده هسته ای
خانواده هسته ای متشکل از والدین با فرزندان یا بدون فرزندان است. جدایی محل کار از محل زندگی، نقش و اهمیت آموزش و تحصیلات برای والدین و فرزندان، ساختار قدرت، نحوه ی انتخاب همسر، فرزندآوری، اجرای مراسم خانوادگی، تقسیم کار در خانواده، نحوه ی مشارکت در امور داخل خانه و جامعه و آینده نگری در مورد فرزندان در زمره اصلی ترین مسائل خانواده هسته ای در دوران جدیداست(بهنام،1383: 192).
ذکر این نکته الزامی است که یک پدیده یا یک مسأله ی خاص را می توان از زاویای مختلف مورد کاوش قرار داد و زمانی که این کار انجام شود آن پدیده و مسأله خاص می تواند پوشش های مفهومی متفاوتی را به خود اختصاص دهد لذا خانواده هم از این امر مستثنی نیست به عبارتی دیگر خانواده نیز می تواند از زوایای مختلف تعریف ها و انواع مختلفی را به خود بگیرد با این وجود انواع خانواده ای که در بالا ذکر آن رفت از این حیث بیان شدند که در جریان صنعتی شدن و بمباران های سریع تکنولوژی تغییرات خانواده از گسترده به هسته ای از نمود بیشتری برخوردار است.

 

اینجا فقط تکه های از پایان نامه به صورت رندم (تصادفی) درج می شود که هنگام انتقال از فایل ورد ممکن است باعث به هم ریختگی شود و یا عکس ها ، نمودار ها و جداول درج نشوند.

برای دانلود متن کامل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروژه ، پروپوزال ،سمینار مقطع کارشناسی ، ارشد و دکتری در موضوعات مختلف با فرمت ورد می توانید به سایت  77u.ir  مراجعه نمایید

رشته روانشناسی و علوم تربیتی همه موضوعات و گرایش ها :روانشناسی بالینی ، تربیتی ، صنعتی سازمانی ،آموزش‌ و پرورش‌، کودکاناستثنائی‌،روانسنجی، تکنولوژی آموزشی ، مدیریت آموزشی ، برنامه ریزی درسی ، زیست روانشناسی ، روانشناسی رشد

در این سایت مجموعه بسیار بزرگی از مقالات و پایان نامه ها با منابع و ماخذ کامل درج شده که قسمتی از آنها به صورت رایگان و بقیه برای فروش و دانلود درج شده اند

2-4) کارکرد خانواده
گروه ها، وقایع و امور اجتماعی زمانی دوام و بقا خواهند داشت که کارکردهای متناسب با نیاز جامعه داشته باشند. بخش قابل توجهی از مباحث جامعه شناسی خانواده به موضوع کارکردهای خانواده اختصاص یافته است. مسئله ی مهم برای جامعه شناسان، تبیین چرایی و چگونگی ایفای کارکردهای اجتماعی توسط نهاد خانواده است؛ اما این موضوع، مانند بسیاری از موضوعات دیگر پیوندی ناگسستنی با مواضع ارزشی و ایدئولوژیک افراد و دیدگاه های گوناگون دارد. از میان کارکردهایی که از دیدگاه های گوناگون برای خانواده قائل شده اند مهمترین آنها عبارتند از: تولید مثل، حمایت و مراقبت، جامعه پذیری، تنظیم رفتار جنسی، عاطفه و همراهی ، کارکردهای اقتصادی و تربیت دینی(مخصوصاً در ایران) می باشد.
الف) تولید مثل
تولید مثل از کارکردهای اساسی خانواده است که همیشه بقای خانواده را تضمین کرده است. هرچند که در نگاه بعضی از فمینیست ها این امر عامل نابرابری دانسته شده مثلاً به نظر فایرستون« زنان باید با توسل به تکنولوژی پیشرفته تولید مثل خود را از قید و بندهای زیست شناختی شان آزاد کنند»(Jaggar,1994: 81).

ب) حمایت و مراقبت
انسان موجودی است که در آغاز زندگی از برآوردن نیازهای زیستی خود ناتوان است و این ناتوانی، برخلاف بسیاری از حیوانات، تا مدت زیادی پس از تولد ادامه می یابد. بسیاری از انسان ها نیز در اواخر زندگی خود، به سبب پیری دچار عجز و ناتوانی می شوند و افزون بر این احتمال عروض عجز به سبب بیماری یا نقص عضو در تمام مراحل زندگی وجود دارد. خانواده همواری نهادی بوده که مسئلیت رسیدگی به افراد ناتوان را به عهده داشته، هر چند در این اواخر به سبب رشد نهادها و موسسات جایگزین، تغییراتی در این کارکرد ایجاد شده است.
این در حالی است که بسیاری از فمینیست ها، مادری و مراقبت از فرزند را به جای آنکه به قابلیت های درونی زنانه اسناد داده شوند، به عنوان ساخت های فرهنگی در نظر گرفته می شوند (Ramazanoglu,1989: 70). البته باید توجه داشت زمانی که قرار بر این باشد که تمام مسائل حتی مسائلی که به صورت طبیعی خود بدیهی می باشند در داخل جامعه تحلیل شوند و رنگ و بوی اجتماعی به خود بگیرند مسلماً اینگونه کژاندیشی های در حوزه های مختلف نیز به بار خواهد آمد.
ج) جامعه پذیری
جامعه پذیری یکی از مهمترین کارکردهای خانواده می باشد که از بدو تولد آغاز می شود و این امر از طریق تعاملی که پدر و مادر در سنین بسیار پائین و حساس با کودک برقرار می کنند انجام می شود. آموزش هایی که برای اجتماعی کردن کودک لازم می باشد به دو دسته آموزش های زیستن و جامعه ای تقسیم می شود که اولی اعمالی از قبیل چگونه غذا بخوریم، چگونه راه برویم و اعمالی که در راستای زیستی می شود را در بر می گیرد. در حالی که دومی علائق و نیازهایی را پوشش می دهند که ضرورت زندگی اجتماعی آنها را ایجاب می کند، مثل زبان و گفتار.
د) کارکرد اقتصادی خانواده
تقریباً تا قبل انقلاب صنعتی، خانواده هم واحد مصرف و هم واحد تولید بود، لذا بیشتر اعضای خانواده در داخل خانواده مشغول کارهای تولیدی بودند. در حالی با انقلاب صنعتی تحولات عظیمی در حوزه کار و فعالیت های اقتصادی درون خانواده رخ داد، در این دوران بود که دیگر فعالیت تولیدی به عنوان یکی از کارکردهای خانواده منسوخ شد و فعالیت تولیدی و اقتصادی به بیرون از خانواده ها منتقل شد. اما اگر با رویکردی مصرف گرایانه به فعالیت های اقتصادی خانواده نگاه کنیم باید اذعان کنیم که خانواده ها امروز هم به شکلی گسترده فعالیت اقتصادی دارند، چرا که خانواده ها امروزه یکی از نهادهای اصلی در حوزه ی مصرف کالاهای گوناگون می باشند.
هر چند که توضیح تک تک این کارکردها از حوصله و طاقت این پژوهش خارج است اما لازم به ذکر است که خانواده کارکردهای گوناگونی دارد که اهمیت والای این نهاد مهم تنها در در پرتو توجه به ابعاد مختلف آن هویدا می شود. هر گونه بی توجهی به تعدد کارکردهای خانواده، نوعی بی تعادلی ایجاد می کند که به دنبال آن خانواده دچار بحران می شود. افزایش زمینه های تحریک جنسی، که بویژه با توسعه ی ابزارهای جدید فناوری شاهد آنیم، خانواده ها را به چالش کشانده است. دنیای مدرن، عصر تنوع، هیجان و نوآوری است و سرعت تغییر و تحولات، فوقالعاده زیاد است. افزایش فشار ناشی از تعداد مشاغل آقایان و فشار مضاعف ناشی از جمع میان کار خانگی و مشاغل رسمی در زنان، همراه با افزایش اضطراب ها و ضعف مهارت زوجین در برقراری ارتباط جنسی، کارکرد جنسی خانواده را تضعیف می کند و مسلماً اینها مسائلی هستند که خانواده های جانبازان نیز از آن مستثنی نیستند و به نوعی تا حدودی و یا شاید همیشه با آن درگیرند.
2-5) نظریات مربوط به ساختار خانواده
از یک طرف با مطالعه ی نوع روابط میان نقش های مختلف در خانواده، سه نوع از ساختار و یا شیوه های تربیتی در خانواده(استبدادی، رها، اقناع گرایی) تشخیص داده شده است. براین اساس، تفوق هر یک از ویژگی های فوق در خانواده منجر به بروز رفتارهای متفاوت فرزندان در عرصه ای اجتماعی می گردد. از دیدگاه آلموند و پاول مشخص ترین وجه نفوذ خانواده، شکل دادن به ایستارهای فرد در مقابل اقتدار است. خانواده تصمیمات جدی می گیرد و ممکن است این تصمیمات برای کودک آمرانه باشد، یعنی نافرمانی از آنها می تواند سبب تنبیه گردد. نخستین تجربه مشارکت در تصمیم گیری خانواده می تواند احساس کودک را در مورد صلاحیت سیاسی خویش تقویت کند، مهارت های لازم برای تعامل سیاسی را در وی به وجود آورد و در سنین بلوغ فرد را به مشارکت فعال در نظام سیاسی تشویق کند(آلموند و پاول،1375: 24). این در حالی است که از نگاهی دیگر ساختار خانواده را از سه جنبه مورد بررسی قرار می گیرد که عبارتند از: 1- نهادی 2- کنش متقابلی 3- ساخت و وظیفه. از آنجاییکه تعریف بیشتر جنبه ی جامعه شناسانه دارد لذا پژوهش حاضر بیشتر گرایش به تعریف دوم دارد و لذا این تعاریف را بیشتر برجسته می سازد.
1) دیدگاه نهادی
چارچوب نهادی از قدیمی ترین روش هایی است که در مطالعه ازدواج و خانواده بکار رفته است. در چارچوب نهادی، نهاد ازدواج در اجتماع کل قرار گرفته و این نهاد ارگانیسمی است که نظام آن به وسیله ی اجزاء تشکیلد دهنده اش حفظ می شود. بنابراین از بعضی جهات شباهت هایی به چارچوب ساخت و وظیفه دارد، با این تفاوت که روش نهادی روی جنبه ی توصیفی، تاریخی و مقایسه ای بیشتر تکیه می کند. از جمله این نظریه ها می توان به نظریه دورکیم اشاره کرد. به نظر دورکیم: «جامعه ی بشری در جریان یک تطور دائمی است. این تطور، جامعه ی بشری را از همبستگی مکانیکی به سوی تقسیم کار ، تخصیص و همبستگی اورگانیکی سوق می دهد. بنابراین در این حالت که جامعه در بستر تطور قرار دارد، عناصر جامعه از جمله خانواده هم در این بستر قرار می گیرد و تطوری دائمی ولی تدریجی و بدون انقطاع دارد(Christensen,A. & Heavey. Col,1993: 270).
2) دیدگاه ساخت و وظیفه
این چارچوب خانواده را یکی از پاره نظام های نظام کل اجتماع می داند که انجام پاره ای از وظایف اجتماع را به عهده دارد و نیز مجموعه ای از افراد یا شبکه ای از پایگاه های حقوقی و نقش ها که نظام خانوادگی و در نتیجه نظام اجتماع کل و نیز، انتظارهای نقش های اعضای خانواده، مقررات داخلی خانواده، توصیف وضعیت ها و به طور کلی تمام عناصر مؤثر در تغییر شکل ساخت خانواده را مطالعه می کند. مطالعات جامعه شناسی خانواده که از چارچوب ساخت و وظیفه و وظیفهد استفاده می کند، خانواده را نظامی باز و متأثر از عوامل خارجی و موسسات دیگر اجتماعی (مدرسه، محیط کار، بازار و غیره) می داند و چارچوب ساخت و وظیفه برعکس کنش متقابل که فرد را فعال و متکبر می داند، فرد را وابسته به نظام نقش ها و پایگاه های حقوقی به شمار می آورد. این مطالعات خانواده را بیشتر یک عنصر از نظام می داند تا عامل دگرگونی و سعی در تأکید جنبه ی ثابت ساخت می کند و تغییرات را نادیده می گیرد.

مطلب مشابه :  پایان نامه :ارتباطات سازمانی

3) دیدگاه کنش متقابل
بنابراین دیدگاه خانواده واحدی است مرکب از اشخاصی که افراد آن کنش متقابل دارند و هر کدام موقعیتی خاص در داخل آن دارند که بوسیله ی تعدادی نقش مشخص می شوند. فرد هنجارها، انتظارات و نقش های دیگر اعتقاد گروه خانواده را که شامل سکون و رفتار در یک وضعیت خاص می شود، درک می کندو در ارتباط با نقش خویش و انتظارهای گروه از او نقش خود را ایفا می کند. بنابراین این دیدگاه، جریان دقیق نحوه ی کنش های متقابل گروه خانوادگی را مطالعه می کند و غیر از نقش ها پایگاه حقوق فرد، تعارض ها و راه حل آنها، مسائل مربوط به ازدواج از آغاز تا به انتها را مورد توجه قرار می دهد، اما این دیدگاه روابط موجود بین خانواده و مؤسسات دیگر اجتماعی را نادیده می گیرد.
اما در این قسمت مطلب دیگری هم که باید مورد توجه قرار گیرد نظریه های سیستمی درباره ی خانواده می باشد که در ادامه به تشریح آن خواهیم پرداخت.
4) نظریه های سیستمی خانواده
در دید سیستمی، هر عنصری وابسته به محیط خود و سایر عناصر سیستمی است که خود جزئی از آن است. در این دید هر چیزی را بر حسب رابطه اش با سایر موارد تعریف کرد. بنابراین سیستمی که بیش از همه بر فرد محیط است و رفتارهای او را شکل می دهد، خانواده است. رفتاری که در رابطه با سایر اعضای خانواده بروز می کند، منحصر به رفتار سازشی و بهنجار نیست بلکه رفتار ناهنجار با افراد هم خانواده را شکل می دهد. در این صورت خانواده را به عنوان یک سیستم می توان اینطور تعریف کرد: «موجودی که اجزای آن با هم تغییر می کنند و با انحراف برای حفظ تعادل خود،فعال می شوند» (ثنایی،1370: 10). در این صورت خانواده زیر سیستمی از جامعه است. در درون خود خانواده نیز سیستم های کوچکتر دیگری وجود دارند. هر عضو خانواده به گونه ای متفاوت با دیگر اعضاء برخورد دارد. این ترکیب های مختلف که زیر سیستم ها را تشکیل می دهند از تعاملات بین دسته ای خاص از افراد مانند پدر، مادر، خواهر، برادر، فرزند والد، پدربزرگ و مادربزرگ تشکیل می شوند. در درون هر خانواده و زیر سیستم می توان دسته ای از موقعیت های ویژه را مشخص کرد که در آنها افراد رفتارهای مختلفی را از خود نشان می دهند. این موقعیت ها به عنوان زمینه شناخته می شوند، زمینه یک الگوی قابل تشخیص از ایده ها و رویداد های پدید آمده به وسیله ی اعضای خانواده است که مجموعه ای از انتظارها را بوجود می آورد و بوسیله ی این انتظارها، به این رویدادها معنا بخشیده می شود. خانواده هایی که دچار مشکل می شوند چون باورها و انتظارهایشان نسبت به موقعیت کمکی به آنها نمی کند تلاش می کنند تا زمینه ی مساعد را عوض کنند(استریت،1379: 76-74).
به عبارتی دیگر می توان گفت خانواده یک واحد اجتماعی است که با یک رشته وظایف تکاملی روبه رو است. این وظایف در امتداد پارامترهای تفاوت فرهنگی تغییر می کنند، اما ریشه های آنها جهانی است(کارلسون، 1378: 30). یعنی زوج جوان در آغاز ازدواج با شماری از وظایف روبرو می شود؛ به طوری که باید در بسیاری از نکات ریز مربوط به زندگی روزمره به برون سازی متقابل برسند.
به مرور زمان بچه ها به نوجوان و سپس به بزرگسال تبدیل می شوند. بچه های تازه ای به خانواده ملحق می شوند و خانواده در این دوره های مختلف تکامل خود، ملزم به تطابق و بازسازی است. تغییراتی که در کارایی و توان نسبی اعضای خانواده حاصل می شود، از قبیل تغییر کودکان از حالت اتکای کودکان، مستلزم برون سازی مداوم است. با بیرون رفتن بچه ها از خانواده، زن و شوهر از نو د

مطلب مشابه :  منبع مقاله درمورد برنامه ریزی درسی

92

دیدگاهتان را بنویسید